Khám, tư vấn và điều trị dậy thì sớm để trẻ phát triển tối ưu

Tuổi dậy thì mang ý nghĩa quan trọng đối với cả bé trai lẫn bé gái, đánh dấu cột mốc trẻ sẵn sàng trở thành người lớn. Tuy vậy, nếu quá trình này bị “đốt cháy giai đoạn”, diễn ra sớm hơn bình thường – gọi là dậy thì sớm, sẽ gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ.

Dậy thì sớm khiến trẻ phổng phao sớm nhưng rất nhanh sau đó sẽ bị chững lại, trẻ sẽ thấp lùn hơn các trẻ có cùng độ tuổi khác khá nhiều. Theo đó, dậy thì sớm khiến trẻ thấp lùn tương ứng với việc trẻ bị mất “oan uổng” 3 năm phát triển chiều cao. Ngoài ra, trẻ dậy thì sớm còn phải đối mặt với rất nhiều hậu quả khác về sức khỏe, tâm sinh lý, các mối quan hệ xã hội…

Việc khám, tư vấn và điều trị dậy thì sớm sẽ giúp trẻ tăng khả năng phát triển bình thường, đặc biệt là tăng chiều cao tối ưu cho trẻ.

DẬY THÌ SỚM LÀ GÌ?

Dậy thì là giai đoạn trẻ có sự tăng trưởng vượt bậc về chiều cao và cân nặng kèm theo những thay đổi về tâm, sinh lý, nội tiết… Thời điểm dậy thì ở mỗi trẻ có thể khác nhau, tuy nhiên, trung bình dấu hiệu dậy thì thường bắt đầu xuất hiện ở bé gái từ 8 – 13 tuổi và ở bé trai từ 9 – 14 tuổi.

Tuổi dậy thì là tiến trình phát triển tự nhiên của trẻ. Tuy nhiên, có một số yếu tố khiến quá trình đó bị đẩy nhanh hơn hay bị cản trở, gây ra hiện tượng dậy thì sớm hoặc dậy thì muộn.

Như vậy, dậy thì sớm là hiện tượng trẻ có dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi đối với bé gái và 9 tuổi đối với bé trai.

Hiện nay, xu hướng dậy thì sớm ngày càng gia tăng ở trẻ em, trở thành nỗi lo lắng của nhiều ba mẹ. Dậy thì sớm ẩn chứa những hệ luỵ ảnh hưởng đến sức khỏe và thể chất của trẻ, do đó, ba mẹ cần phát hiện và can thiệp kịp thời để bảo vệ tốt nhất sức khỏe của trẻ và giúp trẻ phát triển tối ưu.

TRẺ NÀO DỄ BỊ DẬY THÌ SỚM

Dậy thì sớm thường xảy ra ở cả bé trai lẫn bé gái, nhưng tỷ lệ bé gái bị dậy thì sớm cao hơn bé trai.

Ngoài ra, trẻ em sống ở thành thị, được nuôi dưỡng trong điều kiện dư dả, trẻ béo phì, trẻ tiếp xúc sớm với phim ảnh dành cho người lớn, trẻ mắc một số bệnh cụ thể… cũng có nguy cơ dậy thì sớm hơn các trẻ khác.

CÁC YẾU TỐ KHIẾN TRẺ CÓ NGUY CƠ DẬY THÌ SỚM

Dậy thì sớm do nhiều nguyên nhân hay yếu tố nguy cơ khác nhau gây ra. Ba mẹ cần nắm rõ những yếu tố này để chủ động phòng tránh tốt nhất cho trẻ trong quá trình chăm sóc trẻ hàng ngày.

  • Giới tính: Các bé gái có nguy cơ bị dậy thì sớm cao hơn các bé trai.
  • Thừa cân – Béo phì: Trẻ bị thừa cân, béo phì sẽ có nồng độ leptin cao hơn so với trẻ bình thường. Leptin là một loại hormon kích thích yếu tố tăng trưởng, tạo ra bởi các tế bào chất béo. Khi cơ thể của trẻ có nhiều leptin thì sẽ dẫn đến tuổi dậy thì diễn ra sớm hơn.
  • Tiếp xúc với các hormone giới tính: Việc tiếp xúc với estrogen hay testosterone thông qua kem, thuốc mỡ hoặc các chất khác có chứa hormone sinh dục (như qua chế độ ăn uống) có thể làm tăng nguy cơ dậy thì sớm ở trẻ.
  • Trẻ mắc một số bệnh: Dậy thì sớm có thể là biến chứng của hội chứng tăng sản thượng thận bẩm sinh – bệnh liên quan đến sản xuất bất thường các kích thích tố nam (androgen) hoặc do suy giáp gây ra.
  • Bức xạ trị liệu tác động lên hệ thống thần kinh trung ương: Việc xạ trị các khối u, ung thư máu hoặc các can thiệp tương tự có thể làm tăng nguy cơ dậy thì sớm;
  • Vấn đề an toàn thực phẩm: Để tăng lợi nhuận, nhiều sản phẩm chăn nuôi, trồng trọt được sử dụng các hormone tăng trưởng để rút ngắn thời gian sản xuất. Nếu ba mẹ vô tình cho trẻ sử dụng trong một thời gian dài sẽ có nguy cơ dậy thì sớm. Ngoài ra, những thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, đồ ngọt… cũng gây dậy thì sớm ở trẻ, bởi chứa nhiều chất bảo quản, chất tạo màu (phtalanats), vừa dễ gây béo phì, vừa có tác dụng tương tự như hormone giới tính, làm gia tăng dậy thì sớm.
  • Sử dụng đồ chơi kém chất lượng: Các sản phẩm đồ chơi trôi nổi có thể chứa các chất liệu công nghiệp độc hại, có khả năng can thiệp vào quá trình nội tiết, làm rối loạn hệ thống hormone giới tính và gây dậy thì sớm.
  • Tiếp cận với phim ảnh tình cảm quá sớm: Những trẻ bị ảnh hưởng khi bố mẹ xem quá nhiều phim truyền hình lãng mạn, sách báo người lớn và là nguyên nhân chính chiếm tới 60% khiến trẻ dậy thì sớm. Sau khi xem những phim ảnh, sách báo này, bộ não sẽ tiết ra hormone gây kích thích thúc đẩy nhanh quá trình chín ở hệ viền của não – vùng quy định vấn đề dậy thì của con người.

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT TRẺ DẬY THÌ SỚM

Dậy thì sớm ở bé trai và bé gái sẽ có những dấu hiệu nhận biết khác nhau. Trong quá trình chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ, bố mẹ cần có sự quan tâm đúng mức và quan sát, lắng nghe cơ thể trẻ kịp thời để phát hiện sớm tình trạng dậy thì sớm trước khi quá muộn.

Dấu hiệu dậy thì sớm ở bé gái

  • Biểu hiện đầu tiên là mô vú bắt đầu phát triển. Lúc này, bé sẽ cảm thấy căng tức quanh vú, mô vú lớn dần.
  • Dấu hiệu thứ hai cho biết bé đang bước vào giai đoạn tiền dậy thì là lông ở các vùng kín như nách, mu… dần xuất hiện. Ở giai đoạn này, lông dài, mảnh và nhạt màu.
  • Dấu hiệu tiếp theo là sự xuất hiện của dịch âm đạo. Đây là dịch nhầy trong, không mùi, là một dấu hiệu sinh lý bình thường. Dấu hiệu này cho thấy chức năng sinh dục của trẻ đang dần hoàn thiện để có thể mang thai và làm mẹ sau này. Sau khi bé có dịch âm đạo khoảng 6 tháng, kỳ kinh đầu tiên sẽ xuất hiện.

Dấu hiệu dậy thì sớm ở bé trai

  • Lúc này, lông ở các vùng kín như nách, mu… của trẻ dần xuất hiện. Tuy nhiên, lông chưa đậm màu mà dài và mảnh. Ria mép cũng dần xuất hiện nhưng rất mảnh và thưa thớt.
  • Ở giai đoạn tiền dậy thì, mô vú của khoảng 50% bé trai cũng có thể phát triển khiến các bé cảm thấy khó chịu. Tuy nhiên, hiện tượng này thường biến mất trong vòng 6 tháng.
  • Dấu hiệu tiếp theo là cơ quan sinh dục của trẻ bắt đầu phát triển với biểu hiện bìu lớn dần, màu của da bìu dần trở nên đậm hơn trong khi dương vật chưa có dấu hiệu thay đổi nhiều.

HẬU QUẢ CỦA DẬY THÌ SỚM

Khi trẻ dậy thì sớm, hàng loạt những thay đổi trong cơ thể sẽ tác động trực tiếp đến tâm lý, hành vi của trẻ, đồng thời còn dẫn đến hệ lụy không mong muốn cho sức khỏe và thể chất như giới hạn khả năng phát triển chiều cao, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm khác…

Trẻ mất cơ hội phát triển chiều cao tối ưu

Khi bắt đầu dậy thì sớm, các nội tiết tố được sản xuất nhiều đến mức khiến trẻ tăng trưởng sớm hơn so với các bạn cùng trang lứa. Tuy nhiên, vì xương của trẻ trưởng thành nhanh hơn bình thường, các đầu xương sẽ bị cốt hóa sớm và đóng khép sớm, khiến cho thời gian sinh trưởng của bé bị rút ngắn. Sự phát triển chiều cao của trẻ sẽ chậm dần và dừng lại sớm khi các đầu xương khép kín lại.

Do đó, trẻ sẽ thấp hơn mức chiều cao lý tưởng khi trưởng thành, có thể mất đi tới 3 năm tăng trưởng chiều cao. Trẻ gái dậy thì sớm có thể lùn hơn so với bạn cùng tuổi đến 12cm, con số này ở trẻ trai là 20cm.

Vấn đề tâm sinh lý và xã hội

Trẻ dậy thì sớm có thể rất chú ý đến sự thay đổi của cơ thể và tâm sinh lý, trong khi chưa đủ chín chắn về mặt suy nghĩ và kinh nghiệm sống. Điều này dễ dẫn đến hậu quả trẻ bị trầm cảm, tự ti, suy nghĩ tiêu cực, trẻ bị hấp dẫn bởi bạn khác giới sớm, nghĩ đến chuyện tình cảm sớm, thậm chí có nguy cơ bị lạm dụng tình dục.

Tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm

Ở các bé gái, chu kỳ kinh nguyệt diễn ra trước 8 tuổi sẽ dẫn đến nguy cơ rối loạn nội tiết tố ở tuổi dậy thì, làm tăng nguy cơ bị hội chứng buồng trứng đa nang sau này.

Dậy thì sớm còn là căn nguyên gây vô sinh và dễ bị tấn công bởi những căn bệnh ung thư: ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư buồng trứng, bệnh lý tim mạch khi đến tuổi mãn kinh…

VAI TRÒ CỦA DINH DƯỠNG & VẬN ĐỘNG ĐỐI VỚI TRẺ DẬY THÌ SỚM

Bước vào tuổi dậy thì, trẻ cần được cung cấp nguồn dinh dưỡng đầy đủ, tương đương với người trưởng thành cùng chế độ tập luyện phù hợp để có thể phát triển thể chất, tinh thần cũng như chiều cao tối ưu. Ba mẹ cần có kế hoạch chăm sóc phù hợp để tạo điều kiện cho trẻ dậy thì sớm phát triển toàn diện nhất.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ dậy thì sớm

Trẻ ở giai đoạn dậy thì mỗi ngày cần 2.200 – 2.400 calo, tương đương với lượng ăn của người trưởng thành. Nếu không cung cấp đúng và đủ trẻ sẽ bị thiếu hụt dinh dưỡng dẫn đến chậm hoàn thiện và phát triển các bộ phận cơ thể.

  • Chất đạm: Lúc này trẻ dậy thì phát triển cơ bắp nên lượng đạm cần cao hơn người trưởng thành. Chất đạm chiếm 18 – 20% tổng số năng lượng trong khẩu phần ăn hàng ngày, tương đương với 70 – 80gr/ ngày. Lượng đạm lấy từ thực phẩm như thịt, cá, tôm, cua, trứng sữa…. Trong đó đạm động vật nên được ưu tiên vì thức ăn có nguồn gốc động vật chứa nhiều sắt – chất sắt có vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu. Ngoài ra, trẻ ở lứa tuổi này có nhiều hoạt động tiếp xúc với ngoại cảnh và môi trường sống nên cũng cần chất đạm để tham gia vào hệ miễn dịch nhằm tăng sức đề kháng.
  • Chất béo: Dầu, mỡ không chỉ giúp trẻ ăn ngon miệng mà còn là nguồn cung cấp năng lượng tốt và giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E, K. Ở giai đoạn này trẻ cần cả chất béo no có trong thức ăn chứa nhiều đạm động vật và chất béo không no trong dầu ăn và cá, nên cho trẻ ăn cả mỡ động vật và dầu thực vật, khoảng 40 – 50gr mỗi ngày.
  • Tinh bột: Là chất cung cấp năng lượng chính cho cơ thể, chiếm 55 – 60% năng lượng, có trong gạo, bột mì, và sản phẩm chế biến, khoai, củ… Nên chọn lựa những loại bột đường thô cho trẻ để cung cấp chất xơ tốt cho đường tiêu hóa và phòng chống béo phì.
  • Canxi: Rất cần thiết cho lứa tuổi dậy thì, nếu được cung cấp đủ sẽ giúp xương chắc khỏe và độ đậm xương đạt mức tối đa giúp trẻ phát triển tốt về chiều cao và phòng được bệnh loãng xương sau này. Mỗi ngày trẻ cần 1.000 – 1.200mg canxi. Canxi có nhiều trong sữa, cả sữa bò và sữa đậu nành, các loại thủy sản, xương cá (nên kho nhừ cá để có thể ăn cả xương). Nên uống 400 – 500ml sữa/ ngày.
  • Chất sắt: Bé gái khi bước vào tuổi dậy thì cần lượng sắt nhiều hơn bé trai do mất máu trong chu kỳ kinh nguyệt. Nên bé trai chỉ cần 14 – 19 mg sắt/ ngày thì bé gái cần tới 30 mg sắt/ ngày. Chất sắt có nhiều trong thịt, phủ tạng động vật (gan, tim…), lòng đỏ trứng, đậu đỗ, rau xanh có nhiều vitamin C giúp hấp thu sắt tốt hơn. Nếu thiếu sắt trẻ sẽ bị thiếu máu gây ra các triệu chứng mệt mỏi, hay quên, buồn ngủ, da xanh…
  • Các vitamin: Đây là những vi chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Thiếu vitamin A có thể gây bệnh ở mắt, nhiễm khuẩn đường hô hấp và đường tiêu hóa; chậm phát triển chiều cao. Khi thiếu vitamin C, quá trình tổng hợp collagen gặp trở ngại, làm giảm quá trình hình thành tế bào ở các thành mạch, mô liên kết, xương, răng, giảm sức đề kháng. Đặc biệt, trẻ dậy thì sớm cũng cần hấp thu đủ vitamin D để giúp cơ thể hấp thu canxi tốt hơn.

Ngoài ra, trẻ dậy thì sớm cần uống đủ nước vì nước cần thiết cho mọi hoạt động chuyển hóa của cơ thể, khoảng 1,5 – 2 lít nước/ ngày. Và hướng dẫn trẻ kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm giúp trẻ lựa chọn những thức ăn đảm bảo vệ sinh, không nên cho trẻ ăn thức ăn ngoài đường phố.

Chế độ vận động

Ngoài chế độ ăn uống, vận động khoa học đóng vai trò rất quan trọng ở lứa tuổi dậy thì, vì đây là giai đoạn cuối cùng để trẻ tăng tốc chiều cao. Vận động đúng giúp tăng cường lưu thông máu, đưa các chất dinh dưỡng đến xương cao gấp 50 lần. Ngoài ra, vận động còn kích thích các sụn tăng trưởng và đầu xương của trẻ phát triển, dài ra, giúp trẻ tăng chiều cao tối ưu.

Trẻ tăng chiều cao tốt cũng là cách để ngăn thừa cân béo phì giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa về sau.

KHÁM, TƯ VẤN & ĐIỀU TRỊ DẬY THÌ SỚM TẠI NUTRIHOME

Khi phát hiện những thay đổi “bất thường” trong cơ thể trẻ và nghi ngờ trẻ bị dậy thì sớm, ba mẹ đừng quá lo lắng hay gây ra lo lắng cho trẻ, hãy bình tĩnh cùng trẻ vượt qua và cao hơn là giúp trẻ phát triển tối ưu, toàn diện.

Trẻ dậy thì sớm hoàn toàn có khả năng phát triển chiều cao tối ưu, tránh được rủi ro bệnh tật nếu nhận được sự can thiệp điều trị đúng cách và kịp thời. Trẻ cần được đánh giá toàn diện tình trạng sức khoẻ, tình trạng dinh dưỡng, tuổi xương, các chỉ số quan trọng khác trong cơ thể…, từ đó các chuyên gia dinh dưỡng sẽ đưa ra chỉ định, phác đồ điều trị khoa học cả về dinh dưỡng lẫn vận động.

Điều bố mẹ cần làm là nên cho trẻ dậy thì sớm đến thăm khám kịp thời tại các cơ sở y tế uy tín, để được tư vấn, chẩn đoán và điều trị từ các chuyên gia trước khi quá muộn.

Tại Nutrihome – Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động – Xét nghiệm hàng đầu Việt Nam, trẻ dậy thì sớm sẽ được thăm khám, chẩn đoán, tư vấn và điều trị theo phác đồ toàn diện, khoa học, hiệu quả, kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng và tập luyện khoa học, cá nhân hoá, chuyên sâu dành cho trẻ dậy thì sớm.

Quy trình khám, tư vấn, điều trị dinh dưỡng – y học vận động cho trẻ dậy thì sớm toàn diện, khoa học, hiệu quả tại NutriHome gồm các hạng mục sau:

  • Đánh giá tình trạng dinh dưỡng
  • Thu thập chỉ số chiều cao, cân nặng, huyết áp
  • Phân tích thành phần cơ thể với máy Inbody 770
  • Khám, tư vấn với bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng
  • Khai thác bệnh sử
  • Khám tổng quát toàn thân, đánh giá mức độ đái tháo đường
  • Cấp toa điều trị và tư vấn chăm sóc, theo dõi trong quá trình điều trị
  • Xét nghiệm/Chẩn đoán hình ảnh
  • Tiết chế – Xây dựng thực đơn
  • Khai thác khẩu phần 24h (bắt buộc)
  • Khám, tư vấn với bác sĩ Y học Thể thao – Vận động
  • Hướng dẫn tập luyện
  • Hướng dẫn thực hiện các bài tập theo chỉ định của Bác sĩ Y học Thể thao – Vận động
  • Cung cấp tài liệu hướng dẫn tập luyện tại nhà

CA THÀNH CÔNG

Khám phá câu chuyện có thật, Nutrihome điều trị thành công cho trường hợp dậy thì sớm, bé Ngọc Cát – tăng 8cm trong vòng nữa năm.

BÍ QUYẾT GIÚP BỐ MẸ THẤP NUÔI CON CAO VƯỢT TRỘI (TĂNG 8CM TRONG VÒNG NỬA NĂM)

BÀI VIẾT LIÊN QUAN 

DỊCH VỤ KHÁC TẠI NUTRIHOME

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP 

Trao đổi những thắc mắc trực tiếp cùng các chuyên gia: Tại đây 

** ĐẦU TIÊN & LỚN NHẤT TẠI VIỆT NAM **

HỆ THỐNG TRUNG TÂM KHÁM, TƯ VẤN, ĐIỀU TRỊ
DINH DƯỠNG – Y HỌC VẬN ĐỘNG – XÉT NGHIỆM

  • Toàn diện – Khoa học – Hiệu quả – Chuyên nghiệp
  • Đội ngũ chuyên gia hàng đầu, bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm
  • Máy móc, thiết bị hiện đại, chuyên dụng cho ngành dinh dưỡng, y học vận động
  • Phác đồ khoa học, hiện đại, ứng dụng thành tựu khoa học mới
  • Quy trình toàn diện, khép kín, hiệu quả tối ưu
  • Dịch vụ cao cấp, giá thành hợp lý