Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra HPV type 18 là một trong những tác nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ và ung thư dương vật ở nam giới, dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và can thiệp điều trị kịp thời. Vậy HPV type 18 có khả năng chữa khỏi không? Nguy cơ lây nhiễm nguy hiểm ra sao? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS Phạm Văn Phú – Quản lý Y khoa khu vực 3 Đông Nam Bộ, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC

HPV (tên tiếng Anh là Human Papillomavirus) là virus gây u nhú ở người, có DNA dạng vòng, không vỏ bọc, sợi đôi, gây tổn thương biểu mô dẫn đến các dạng u nhú đường sinh dục và nguy cơ cao gây ra các loại ung thư nguy hiểm. HPV có khoảng 200 type khác nhau, trong đó có khoảng 40 loại gây bệnh đường sinh dục, được chia thành hai nhóm nguy cơ thấp (mụn cóc sinh dục hoặc không biểu hiện triệu chứng) và nguy cơ cao (khả năng gây ung thư).
HPV type 18 là một chủng virus thuộc nhóm Human Papillomavirus nguy cơ cao. Cùng với HPV type 16, HPV type 18 là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung toàn cầu, chiếm hơn 70% trong số các trường hợp. Ngoài ra, HPV type 18 cũng gây ra các dạng ung thư khác như ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư dương vật, hậu môn, vòm họng…
HPV type 18 là chủng virus nguy hiểm, có khả năng xâm nhập vào cơ thể và diễn tiến bệnh âm thầm, đặc biệt là khi đi kèm với các yếu tố nguy cơ như quan hệ bừa bãi, không sử dụng biện pháp an toàn, quan hệ sớm… nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, HPV type 18 có thể gây biến đổi cấu trúc tế bào dẫn đến tiền ung thư và ung thư nguy hiểm sau nhiều năm.
Tại Việt Nam, HPV type 18 cũng là gánh nặng về sức khỏe, tâm lý và kinh tế xã hội đáng kể. Trong bài nghiên cứu “Tỷ lệ nhiễm HPV của phụ nữ thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang” đăng trên Tạp chí Phụ nữ năm 2014, cho thấy tỷ lệ nhiễm HPV nguy cơ cao chiếm 73,68% và HPV type 18 chiếm khoảng 15,79% trong số các trường hợp. Mặc dù đây là nghiên cứu ở quy mô nhỏ nhưng cũng phản ánh được thực trạng nhiễm HPV nguy cơ cao tại nước ta cần được quan tâm.

HPV type 18 là loại virus thuộc nhóm nguy cơ cao, có khả năng gây ra các loại ung thư nguy hiểm.
HPV type 18 chủ yếu lây truyền qua đường tình dục, bao gồm cả tiếp xúc trực tiếp với bộ phận sinh dục hoặc quan hệ tình dục qua đường miệng. Theo thống kê, có hơn 90% nam giới và 80% nữ giới hoạt động tình dục sẽ bị nhiễm HPV trong suốt cuộc đời. Bên cạnh đó, HPV còn có thể lây truyền qua đường phi tình dục, do loại virus này có đề kháng với nhiệt và trong điều kiện khô, nên có thể tồn tại trong môi trường bên ngoài.
HPV sau khi xâm nhập vào cơ thể qua đường tình dục hoặc phi tình dục sẽ khu trú đầu tiên tại vùng thượng bì, chủ yếu ở lớp biểu mô da và niêm mạc ẩm ướt, nhầy. Sau đó, HPV có thể bị đào thải bởi hệ thống miễn dịch sau một khoảng thời gian hoặc sẽ nhiễm trùng dai dẳng gây ra các loại ung thư nguy hiểm.
HPV type 18 thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, ngay cả khi không có triệu chứng. Trong hầu hết các trường hợp (khoảng 9 trong 10 trường hợp), HPV tự biến mất trong vòng 2 năm mà không gây ra vấn đề sức khỏe. Nếu HPV không thể tự đào thải và nhiễm trùng dai dẳng, sẽ âm thầm phát triển và gây ra các vấn đề sức khỏe như các dạng u nhú và ung thư nguy hiểm.
Khi nhiễm HPV type 18, nữ giới có thể xuất hiện các tình trạng khí hư bất thường, chảy máu âm đạo sau quan hệ, đau vùng chậu khi tổn thương cổ tử cung tiến triển; Nam giới thường không biểu hiện triệu chứng bên ngoài.
Dù hiếm gặp, nhưng HPV type 18 có thể gây ra các u nhú sinh dục (sùi mào gà) ở cả nam và nữ tại các vị trí như âm hộ, âm đạo, cổ tử cung, dương vật, bìu, hậu môn. Tình trạng mụn cóc sinh dục đôi khi gây ngứa, tùy thuộc vào vị trí mọc mà có thể gây đau khi đi vệ sinh hoặc quan hệ tình dục. Ngoài ra, HPV type 18 có thể gây ra các mụn cóc thông thường mọc trên ngón tay, quanh móng tay và mu bàn tay.

HPV type 18 có thể gây tình trạng khí hư, chảy máu âm đạo, mụn cóc sinh dục và tiến triển thành ung thư.
HPV type 18 có khả năng đe dọa đến tính mạng người bệnh. Mặc dù hầu hết các trường hợp nhiễm HPV thường được hệ thống miễn dịch đào thải sau vài năm, nhưng đối với tình trạng nhiễm trùng dai dẳng, đặc biệt là ở nhóm nguy cơ cao như HPV type 18, virus vẫn sẽ tồn tại và âm thầm phát triển thành các loại ung thư nguy hiểm như ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn – trực tràng, vòm họng, thanh quản, dương vật…
Đáng lo ngại hơn là khi nhiễm HPV có thể không biểu hiện triệu chứng trong nhiều năm liền mà âm thầm phát triển, khiến nhiều người chủ quan không thực hiện thăm khám định kỳ, khi phát hiện đã muộn và rất khó khăn trong điều trị.
Ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ tư ở phụ nữ trên toàn cầu, gây ra khoảng 342.000 ca tử vong vào năm 2020. Bệnh gây ra các khối u phát triển ở cổ tử cung, chủ yếu do nhiễm trùng HPV làm thay đổi mô tại cổ tử cung. Những thay đổi trong mô cổ tử cung thường vô hại và không gây ra vấn đề sức khỏe nào, nhưng có thể mất nhiều năm hoặc thậm chí nhiều thập kỷ để ung thư phát triển từ những tế bào này.
Nếu tế bào ung thư phát triển, nữ giới có thể xuất hiện các triệu chứng như chảy máu bất thường (sau quan hệ tình dục, giữa các kỳ kinh hoặc sau khi mãn kinh), khí hư âm đạo bất thường (có mùi khó chịu), mệt mỏi, sụt cân, đau ở bụng và xương chậu, đau khi đi tiểu. Khi ung thư cổ tử cung bắt đầu có triệu chứng thì thường đã ở giai đoạn khá nặng.
Ung thư cổ tử cung phát sinh từ những thay đổi ở mô (loạn sản) tại lỗ mở của cổ tử cung. Những loạn sản này hầu như luôn do nhiễm trùng HPV ở da và niêm mạc gây ra, trong đó HPV type 18 chiếm khoảng 12% trong các trường hợp, chỉ đứng sau HPV type 16. Ung thư cổ tử cung bao gồm 2 loại chính:
Ung thư hậu môn là sự phát triển của các tế bào bắt đầu ở ống hậu môn – ống ngắn ở cuối trực tràng, phân đi qua ống hậu môn để thải ra ngoài. Bệnh gây ra các triệu chứng như chảy máu trực tràng, máu trong phân, ngứa và đau hậu môn. Khi tế bào ung thư phát triển sẽ gây ra các khối u hoặc cục u, thường bị nhầm lẫn với bệnh trĩ.
Ung thư hậu môn xảy ra khi các tế bào ung thư trong ống hậu môn phát triển những thay đổi DNA và nhân lên một cách nhanh chóng. Các tế bào ung thư này có thể hình thành khối u xâm lấn và phá hủy các mô cơ thể khỏe mạnh. Theo thời gian, các tế bào ung thư có thể tách ra và lan sang các bộ phận khác của cơ thể (ung thư di căn).
Nhiễm trùng HPV là nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng ung thư hậu môn, đặc biệt là các chủng HPV nguy cơ cao, có liên quan chặt chẽ đến các loại ung thư khác như HPV type 18, HPV type 16…
Ung thư vòm họng là tình trạng viêm nhiễm phần họng nối phía sau mũi và sau miệng. Đây là dạng ung thư hiếm gặp, hay bị nhầm lẫn với các loại ung thư ảnh hưởng đến vùng họng khác, chẳng hạn như ung thư thanh quản và ung thư thực quản.
Tình trạng ung thư vòm họng thường khó phát hiện sớm, do không biểu hiện triệu chứng trong giai đoạn đầu hoặc biểu hiện triệu chứng không rõ ràng. Một số dấu hiệu có thể xảy ra khi bị ung thư vòm họng lưỡi, thanh quản như xuất hiện khối u ở cổ do hạch bạch huyết bị sưng, chảy máu mũi, nước bọt có máu, nhiễm trùng tai, tê mặt, đau đầu, mất thính lực, nghẹt mũi, ù tai, đau họng…
Nguyên nhân chính xác gây ung thư vòm họng vẫn chưa được xác định rõ, nhưng một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, chẳng hạn như nhiễm trùng HPV. Số lượng nam giới mắc bệnh ung thư vòm họng cao gấp 3 lần so với phụ nữ và độ tuổi trung bình được chẩn đoán là khoảng 50.
Theo các nghiên cứu chỉ ra, phải mất trung bình từ 5 – 10 năm để các tế bào đột biến do nhiễm HPV phát triển và mất khoảng 20 năm để bùng phát thành ung thư.
Khi HPV type 18 xâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ can thiệp vào cách các tế bào sao chép, phân chia và giao tiếp với nhau, khiến những tế bào bị nhiễm trùng nhân lên một cách không kiểm soát. Thông thường, các tế bào bị nhiễm trùng sẽ được hệ thống miễn dịch nhận biết, kiểm soát và loại bỏ. Tuy nhiên, đối với những trường hợp nhiễm trùng dai dẳng, các tế bào bị nhiễm trùng vẫn tồn tại và tiếp tục phát triển, cuối cùng hình thành vùng tế bào tiền ung thư, nếu không điều trị kịp thời, sẽ tiến triển thành ung thư.
Một số yếu tố thúc đẩy mạnh khả năng nhiễm HPV kéo dài và dẫn đến phát triển thành ung thư bao gồm nhiễm HPV nguy cơ cao như HPV type 18, hệ miễn dịch suy yếu (đặc biệt là người nhiễm HIV/AIDS), người sử dụng thuốc ức chế hệ thống miễn dịch, người được ghép tạng, người đang điều trị các bệnh tự miễn hoặc đang điều trị ung thư khác.
Ngoài ra, hút thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ cao làm tăng nguy cơ loạn sản cấp độ cao tiến triển thành ung thư nguy hiểm đối với các trường hợp nhiễm HPV. Do đó, việc bỏ thuốc rất quan trọng.

Phải mất nhiều năm tế bào ung thư do HPV type 18 mới phát triển thành bệnh.
Thông thường, chuyên gia y tế sẽ chẩn đoán lâm sàng nhiễm HPV dựa trên quan sát tình trạng mụn cóc ở người bệnh. Nếu không xuất hiện các mụn cóc, bác sĩ sẽ cần thực hiện một hoặc nhiều xét nghiệm sau đây:
Theo thống kê, có khoảng 90% trường hợp nhiễm HPV có thể tự đào thải virus ra khỏi cơ thể. Do đó, HPV có thể tự biến mất trong khoảng 1-2 năm nhờ vào hệ miễn dịch và sức đề kháng khỏe mạnh, nên việc dương tính HPV type 18 hoàn toàn có thể chữa được. Tuy nhiên, HPV type 18 là thuộc nhóm HPV nguy cơ cao, nên có thể gây ra tình trạng nhiễm trùng dai dẳng, bệnh tình có thể kéo dài dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong.
Cho đến hiện tại, HPV type 18 không có thuốc điều trị đặc hiệu, nhưng cơ thể có thể tự đào thải virus trong 1 – 2 năm nếu hệ miễn dịch khỏe mạnh. Đối với trường hợp HPV type 18 xuất hiện triệu chứng u nhú bên ngoài như mụn cóc sinh dục, người bệnh có thể được can thiệp
HPV type 18 là loại thuộc nhóm nguy cơ cao nên có nhiều khả năng dẫn đến các loạn sản, tiền ung thư, ung thư nguy hiểm. Chính vì vậy, nếu phát hiện tổn thương tiền ung thư (đặc biệt trong giai đoạn đầu), bác sĩ sẽ thực hiện các phương pháp điều trị phù hợp, bao gồm:

HPV type 18 không có thuốc điều trị đặc hiệu, mọi phương pháp dựa trên can thiệp các biện pháp điều trị triệu chứng.
Theo các chuyên gia y tế, tiêm vắc xin là phương pháp phòng ngừa HPV hiệu quả, an toàn và tiết kiệm nhất. Vắc xin phòng HPV được chứng minh an toàn và mang hiệu quả phòng gần như 100% đối với các chủng HPV gây ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, mụn cóc sinh dục và các loại ung thư khác.
Theo CDC Hoa Kỳ, nhiễm trùng HPV và tiền ung thư cổ tử cung đã giảm đáng kể từ khi vắc xin phòng HPV được phát minh và đưa vào sử dụng. Các trường hợp sùi mào gà đã giảm 61% ở thanh thiếu niên và giảm 40% trường hợp tiền ung thư cổ tử cung ở phụ nữ được tiêm chủng vắc xin.
Hiện tại, có hai loại vắc xin phòng HPV thế hệ mới, gồm vắc xin Gardasil phòng 4 chủng HPV (6, 11, 16 và 18); Vắc xin Gardasil 9 phòng 9 chủng HPV (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58). Cả hai loại vắc xin này đều có khả năng phòng ngừa hiệu quả nguy cơ lây nhiễm HPV type 18 gây ra các bệnh ung thư nguy hiểm.

Người từ 9 – 45 tuổi có thể tiêm vắc xin phòng 9 chủng HPV hiệu quả và an toàn.
Thông tin lịch tiêm chi tiết vắc xin phòng HPV như sau:
Tên vắc xin |
Nhóm tuổi |
Lịch tiêm |
| Gardasil | Trẻ em và phụ nữ trong độ tuổi từ 9 – 26 tuổi. | Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên;
Mũi 2: 2 tháng sau mũi 1; Mũi 3: 6 tháng sau mũi 1. |
| Gardasil 9 | Nam và nữ trong độ tuổi từ 9 – 45 tuổi. | Người từ tròn 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tại thời điểm tiêm lần đầu tiên:
Phác đồ 2 mũi: – Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi – Mũi 2: cách mũi 1 từ 6 – 12 tháng. Nếu mũi 2 tiêm cách mũi 1 < 5 tháng, cần tiêm mũi 3 cách mũi 2 ít nhất 3 tháng. Người từ tròn 15 tuổi đến 45 tuổi tại thời điểm tiêm lần đầu tiên: Phác đồ 3 mũi (0 – 2 – 6): – Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi – Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 2 tháng – Mũi 3: cách mũi 2 ít nhất 4 tháng. |
Sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục là một biện pháp hiệu quả để giảm nguy cơ lây nhiễm HPV. Theo thống kê từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, việc sử dụng bao cao su có thể giảm nguy cơ lây nhiễm HPV qua đường tình dục trung bình khoảng 40%. Mặc dù vậy, bao cao su không thể bảo vệ cơ thể hoàn toàn vì HPV có thể lây truyền qua tiếp xúc da và niêm mạc ở những vùng không được che phủ.
Do đó, để tăng cường hiệu quả phòng ngừa, việc kết hợp sử dụng bao cao su với tiêm vắc xin HPV là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ nhiễm trùng HPV.
Chung thủy với một bạn tình là một trong những cách hiệu quả để giảm nguy cơ lây nhiễm HPV. Virus HPV lây truyền chủ yếu qua đường tình dục, và việc duy trì mối quan hệ một vợ một chồng với người không nhiễm HPV có thể giúp hạn chế nguy cơ này.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng HPV có thể lây truyền ngay cả khi không có triệu chứng rõ ràng, và việc chỉ dựa vào chung thủy không đảm bảo hoàn toàn tránh được lây nhiễm. Vì vậy, kết hợp với các biện pháp khác như tiêm vắc xin HPV và sử dụng bao cao su đúng cách sẽ mang lại hiệu quả phòng ngừa tốt nhất.
Việc sàng lọc thường quy bằng xét nghiệm HPV hoặc xét nghiệm Pap có thể phát hiện kịp thời các bất thường tế bào dẫn đến tiền ung thư cổ tử cung, từ đó can thiệp để nhanh chóng loại bỏ các tế bào tiền ung thư trước khi chúng phát triển thành ung thư nguy hiểm. Quy trình tầm soát ung thư và khám sức khỏe định kỳ diễn ra như sau:
Dinh dưỡng lành mạnh là một trong những biện pháp giúp tăng cường miễn dịch một cách tự nhiên hỗ trợ cơ thể đào thải virus ra khỏi cơ thể. Thực hiện chế độ ăn uống cân bằng, khoa học, đủ chất, điều độ, kết hợp tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, ngủ đủ giấc và tránh căng thẳng quá độ chính cách thiết lập “hàng rào” miễn dịch vững chắc chống lại sự tấn công của HPV.

Tăng cường miễn dịch tự nhiên giúp cơ thể chống lại sự tấn công của HPV.
Bị nhiễm HPV 18 không đồng nghĩa với bị ung thư, nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến ung thư nếu không được phát hiện và can thiệp điều trị kịp thời. Trong hầu hết trường hợp, cơ thể có thể đào thải virus sau một vài năm đối với trường hợp hệ miễn dịch khỏe mạnh để chống lại nhiễm trùng. Chỉ những trường hợp bệnh nhân có hệ miễn dịch kém, cơ thể không thể tự loại bỏ HPV, khiến chúng tồn tại âm ỉ và âm thần tiến triển thành ung thư.
Virus HPV type 18 có thể tự được đào thải khỏi cơ thể, nếu cơ thể có miễn dịch tốt, virus có thể bị đào thải sau 1 – 2 năm. Tuy nhiên, HPV 18 thuộc nhóm nguy cơ cao nên thường gây nhiễm trùng dai dẳng hơn và có khả năng tiến triển thành tổn thương tiền ung thư nếu không được can thiệp điều trị đúng cách và kịp thời.
Bị nhiễm HPV type 18 vẫn có thể quan hệ tình dục được nhưng cần hạn chế và sử dụng các biện pháp an toàn như sử dụng bao cao su để giảm nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình cũng như nhiễm trùng các chủng HPV khác.
Đối với trường hợp người bệnh có xuất hiện mụn cóc sinh dục, nên chờ đến khi tình trạng mụn cóc ổn định và biến mất rồi mới thực hiện quan hệ để tránh lây lan virus qua tiếp xúc da kề da. Tốt nhất, người bị nhiễm HPV nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi thực hiện quan hệ để được tư vấn về trường hợp một cách cụ thể hơn.
Chưa có nghiên cứu nào chỉ ra bị nhiễm HPV type 18 ảnh hưởng đến khả năng có thai của phụ nữ. Mặc dù HPV không ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mang thai nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ra biến chứng thai kỳ như sảy thai, sinh non, thai lưu… thậm chí, HPV có khả năng lây truyền dọc từ mẹ sang thai nhi trong quá trình sinh nở, khiến trẻ có nguy cơ bị mụn cóc ở cổ họng và đa bước gai đường hô hấp.
Vậy nên, các chuyên gia thường khuyến cáo nữ giới đang có tình trạng nhiễm HPV nên chờ khi bệnh qua giai đoạn cấp tính và ổn định rồi mới thụ thai để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Đã bị nhiễm HPV vẫn có thể tiêm phòng vắc xin được. Thực tế, HPV có 40 chủng gây bệnh ở người, do đó tiêm vắc xin vẫn có khả năng ngăn ngừa các chủng HPV khác có trong vắc xin mà cơ thể chưa nhiễm bệnh. Đồng thời, HPV có nguy cơ tái nhiễm rất cao, việc tiêm vắc xin cũng ngăn chặn được tình trạng tái nhiễm lại chủng HPV từng mắc cũng như phòng tránh hiện tượng nhiễm trùng dai dẳng ở người bệnh, nguy cơ dẫn đến ung thư nguy hiểm.
HPV type 18 thuộc nhóm nguy cơ cao, có khả năng gây ra các tình trạng loạn sản, tiền ung thư và ung thư nguy hiểm như ung thư cổ tử cung, ung thư dương vật, âm hộ, âm đạo, hậu môn…ở nam và nữ giới. Tiêm phòng vắc xin là biện pháp giúp phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm HPV, bảo vệ sức khỏe bản thân, bạn tình và người thân trong gia đình.