Mở cửa 7h30 - 17h00 / T2 - CN xuyên trưa
Virus gây u nhú ở người (HPV) là loại virus lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất, với tỷ lệ nhiễm HPV đạt đỉnh ngay sau khi quan hệ tình dục và nguy cơ mắc bệnh tăng cao theo số lượng bạn tình. Vậy nếu đã quan hệ có tiêm HPV được không? Liệu vắc xin vẫn còn hiệu quả phòng ngừa bệnh? Nutrihome sẽ giải đáp chi tiết ngay trong bài viết sau đây!
Bài viết được tư vấn chuyên khoa bởi BS Lê Thị Gấm – Quản lý Y khoa vùng 6 miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC
Thời điểm tiêm vắc xin HPV tốt nhất là trước khi có quan hệ tình dục, lý tưởng trong độ tuổi từ 9 đến 14. Tiêm sớm giúp cơ thể tạo kháng thể trước khi phơi nhiễm virus, tăng hiệu quả bảo vệ khỏi các chủng HPV gây ung thư cổ tử cung và mụn cóc sinh dục.
Vắc xin HPV là chế phẩm sinh học đặc biệt, giúp bảo vệ khỏi các tuýp HPV gây ra các bệnh ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn, vòm họng… và hạn chế các tổn thương tiền ung thư, loạn sản, mụn cóc sinh dục, sùi mào gà…. cho cả nam và nữ giới.
“Thời điểm vàng” để phòng ngừa HPV chính là trước khi có bất kỳ tiếp xúc quan hệ tình dục nào, lý tưởng nhất là trong độ tuổi từ 9 – 14. Đây là giai đoạn hệ miễn dịch trẻ hoạt động mạnh mẽ, giúp cơ thể tạo ra lượng kháng thể tối ưu. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa là các nhóm tuổi khác tiêm vắc xin HPV sẽ không mang lại hiệu quả phòng ngừa. Người từ 15 – 45 tuổi vẫn có thể tiêm vắc xin HPV và khả năng đáp ứng miễn dịch duy trì ở mức cao, đặc biệt nếu chưa từng nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao.
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng “mũi tiêm tốt nhất là mũi tiêm sớm nhất”. Việc chủ động tiêm phòng càng sớm càng giúp giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm, góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Người đã quan hệ vẫn có thể tiêm vắc xin HPV và vẫn nhận được lợi ích bảo vệ, đặc biệt nếu chưa nhiễm tất cả các chủng virus có trong vắc xin. Vắc xin không điều trị nhiễm HPV đã mắc nhưng giúp phòng ngừa các chủng khác, giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung và mụn cóc sinh dục.
Cả nam và nữ, người dù đã quan hệ (thậm chí đã nhiễm HPV), không thể lây nhiễm với tất cả các tuýp HPV có thể phòng ngừa ở trong vắc xin. Thực tế, có đến 40 tuýp HPV lây truyền qua đường tình dục, gây nhiễm trùng niêm mạc hầu họng và hậu môn sinh dục. Do đó, bất kỳ ai trong nhóm tuổi được chỉ định tiêm, dù đã từng thực hiện quan hệ tình dục, vẫn cần tiêm vắc xin HPV để bảo vệ bản thân trước sự tấn công của HPV.
Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ nhiễm HPV cao nhất ghi nhận ở nhóm tuổi cuối thiếu niên và đầu đôi mươi. Đây là những nhóm tuổi có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi tình dục nguy cơ cao như: quan hệ tình dục với nhiều người và không sử dụng các biện pháp bảo vệ ngừa nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Ước tính có khoảng 74% các trường hợp nhiễm HPV xảy ra ở nam và nữ trong độ tuổi từ 15 – 24.
Chính vì vậy, với nhóm đối tượng đã quan hệ tình dục hoặc đã từng nhiễm HPV, được khuyến nghị nên tiêm vắc xin càng sớm càng tốt, để phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm hoặc nhiễm các tuýp HPV mới, ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình và phòng tránh các bệnh nguy hiểm như: ung thư ở cổ tử cung, âm đạo, âm hộ, hậu môn, hầu họng và các loại nguy cơ thấp gây ra bệnh không ác tính khác, chẳng hạn mụn cóc hậu môn sinh dục…
Đã quan hệ tình dục vẫn tiêm vắc xin HPV được và nên tiêm càng sớm càng tốt trong hầu hết các trường hợp.
Người đã quan hệ nên tiêm vắc xin HPV loại 9 chủng (Gardasil 9) để được bảo vệ rộng nhất khỏi các chủng HPV gây ung thư và mụn cóc sinh dục. Dù đã có quan hệ tình dục, tiêm vắc xin vẫn giúp phòng ngừa nhiễm mới các chủng chưa phơi nhiễm, đặc biệt hiệu quả nếu chưa từng nhiễm HPV-16 và HPV-18.
Gardasil 9 là vắc xin có phổ bảo vệ rộng nhất hiện nay, bao phủ 9 chủng HPV thay vì chỉ 2 hoặc 4 như các vắc xin thế hệ trước. Với khả năng phòng ngừa tới khoảng 90% các trường hợp ung thư cổ tử cung và phần lớn mụn cóc sinh dục, Gardasil 9 giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh ngay cả khi người tiêm đã từng phơi nhiễm một số chủng HPV. So với Cervarix (chỉ ngừa HPV 16 và 18) hoặc Gardasil 4 (ngừa 4 chủng), Gardasil 9 vẫn có thể mang lại lợi ích bảo vệ bổ sung đối với các chủng mà người tiêm chưa nhiễm.
Tuy nhiên, việc lựa chọn vắc xin phòng HPV cũng nên được cá nhân hóa dựa trên nhiều yếu tố: độ tuổi, tiền sử nhiễm HPV (nếu có xét nghiệm), tình trạng sức khỏe và khả năng tài chính của mỗi người.
Cụ thể:
| Gardasil 4 | Gardasil 9 | |
| Số tuýp HPV phòng ngừa | 4 tuýp HPV gồm: 6, 11, 16 và 18 | 9 tuýp HPV gồm: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 |
| Nhóm bệnh chính được phòng | Ung thư và tổn thương tiền ung thư do 16/18 và mụn cóc sinh dục do 6/11 | Ung thư và tổn thương tiền ung thư do 16/18/31/33/45/52/58 và mụn cóc sinh dục do 6/11 |
| Đối tượng tiêm chủng | Bé gái và nữ giới từ 9 đến 26 tuổi | Nam và nữ từ 9 tuổi đến 45 tuổi |
| Khi nào nên ưu tiên | Khi chỉ có sẵn Gardasil 4 hoặc do khả năng tài chính, vẫn bảo vệ mạnh cho 16/18 và 6/11 | Khi muốn tối đa hóa độ phủ chủng, đặc biệt ở người đã quan hệ (khả năng đã phơi nhiễm một phần) và/hoặc trên 26 tuổi |
Khi thực hiện tiêm phòng vắc xin HPV khi đã quan hệ tình dục, người tiêm cần đặc biệt lưu ý một số vấn đề sau:
Người tiêm cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để được theo dõi phản ứng sau tiêm.
Đã quan hệ có tiêm HPV được không là thắc mắc phổ biến, và câu trả lời là CÓ, với hiệu quả bảo vệ vẫn còn ý nghĩa nếu tiêm đúng thời điểm. Dù hiệu quả tối ưu đạt được khi tiêm trước quan hệ, vắc xin HPV vẫn giúp phòng ngừa các chủng virus chưa phơi nhiễm, giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung và mụn cóc sinh dục. Việc tiêm không thay thế cho tầm soát định kỳ, nhưng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược dự phòng lâu dài, đặc biệt khi thực hiện càng sớm sau khi bắt đầu quan hệ tình dục.
