Mở cửa 7h30 - 17h00 / T2 - CN xuyên trưa
Cách đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể là vấn đề được nhiều người quan tâm sau khi nhận kết quả xét nghiệm dương tính, đặc biệt với các chủng nguy cơ cao. Thực tế, cơ thể có khả năng tự kiểm soát virus nhờ hệ miễn dịch, nhưng thời gian ở mỗi người có thể khác nhau. Duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, quan hệ tình dục an toàn, tiêm vaccine khi phù hợp và theo dõi định kỳ là những yếu tố quan trọng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cách hỗ trợ cơ thể kiểm soát HPV và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Bài viết về được tư vấn chuyên khoa và duyệt nội dung y khoa bởi BS Nguyễn Văn Mác Toàn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhằm đảm bảo thông tin về khả năng tự kiểm soát HPV của cơ thể, các biện pháp hỗ trợ, tiêm vaccine và theo dõi sức khỏe được trình bày chính xác, phù hợp với kiến thức y khoa hiện hành và dễ áp dụng trong thực tế.
Cách đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể chủ yếu phụ thuộc vào hệ miễn dịch, vì hiện chưa có thuốc đặc hiệu tiêu diệt HPV. Người nhiễm nên ngủ đủ, ăn uống cân bằng, không hút thuốc, quan hệ an toàn, tiêm vaccine khi phù hợp và tái khám định kỳ để theo dõi nguy cơ tổn thương.
Thông thường, HPV sẽ được hệ miễn dịch tự đào thải sau một khoảng thời gian nhất định, thường là trong vòng 2 năm mà không cần điều trị y tế, đặc biệt ở những người trẻ khoẻ mạnh. Nghiên cứu chỉ ra, 66% trường hợp nhiễm HPV sẽ được loại bỏ trong 12 tháng và tỷ lệ này tăng lên 90% sau 24 tháng.
Tuy nhiên, không phải nhiễm trùng tất cả các type HPV đều có khả năng đào thải giống nhau. Hiện tại, y học phát hiện có 200 type HPV khác nhau, trong đó có khoảng 40 type có thể lây nhiễm vào da và niêm mạc ở vùng sinh dục, chia thành hai nhóm chính là nhóm nguy cơ thấp và nguy cơ cao.
Nhóm nguy cơ thấp chủ yếu gây ra mụn cóc sinh dục, hiếm khi tiến triển thành ung thư, nên thường được hệ miễn dịch loại bỏ nhanh hơn. Ngược lại, nhóm nguy cơ cao gồm 12 type điển hình như HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 và 59, gây bệnh lý nguy hiểm và khó đào thải hơn, làm tăng khả năng phát triển các khối u ác tính. Trong đó HPV 16 và HPV 18 là nguyên nhân gây ra hầu hết các loại ung thư liên quan đến HPV.
Một nghiên cứu khác cũng đã cho thấy, ở nam giới, HPV type 16 được xác định là một trong những loại virus được loại bỏ chậm nhất, mất gần gấp đôi thời gian mới có thể loại bỏ so với các loại virus có nguy cơ cao khác. Đặc biệt khi HPV type 16 là loại virus chiếm hơn 90% các trường hợp ung thư vòm họng liên quan đến HPV ở Hoa Kỳ và là căn bệnh này phổ biến hơn ở nam giới so với nữ giới.
Quá trình cơ thể kiểm soát và đào thải virus HPV có thể kéo dài; tình trạng nhiễm dai dẳng, đặc biệt với các type nguy cơ cao, làm tăng nguy cơ tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, hậu môn, sinh dục. Khả năng loại bỏ tác nhân này còn chịu ảnh hưởng bởi miễn dịch, di truyền và lối sống. Đáng chú ý, các chất gây ung thư trong khói thuốc có thể làm tăng nguy cơ nhiễm kéo dài và biến đổi tế bào biểu mô. Vì vậy, tránh hút thuốc và hạn chế rượu bia là những biện pháp hỗ trợ sức khỏe phù hợp.
Đối với các trường hợp HPV không được đào thải và không được phát hiện, điều trị kịp thời, các tổn thương này có thể tiến triển chậm trong khoảng thời gian trung bình từ 5 – 14 năm do khả năng tích hợp bộ gen virus tăng lên, gây ra các bệnh lý nghiêm trọng.
Hầu hết các trường hợp nhiễm HPV nhẹ có thể đào thải virus trong vòng 2 năm, nhưng có thể chênh lệch tùy vào type nhiễm trùng, di truyền và lối sinh hoạt.
Cho đến hiện tại, chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho nhiễm trùng HPV cũng như đào thải virus. Cách đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể chủ yếu dựa vào khả năng tự miễn dịch của cơ thể. Chính vì vậy, chiến lược hiện nay tập trung vào các biện pháp hỗ trợ như tăng cường miễn dịch bằng chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh, cụ thể như sau:
Hệ miễn dịch giữ vai trò trung tâm trong quá trình kiểm soát và đào thải virus HPV khỏi cơ thể. Khi nhiễm bệnh, các tế bào miễn dịch, đặc biệt là lympho T, có thể nhận diện và loại bỏ tế bào nhiễm, đồng thời cơ thể hình thành đáp ứng kháng thể. Nếu miễn dịch suy yếu, khả năng kiểm soát tác nhân gây bệnh có thể giảm, làm tăng nguy cơ nhiễm dai dẳng. Vì vậy, duy trì chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ, vận động hợp lý, hạn chế rượu bia và không hút thuốc có thể hỗ trợ chức năng miễn dịch, nhưng không bảo đảm virus được loại bỏ nhanh hơn.
Chế độ dinh dưỡng khoa học là yếu tố quan trọng giúp tăng cường miễn dịch, từ đó hỗ trợ đào thải virus hiệu quả hơn và giảm nguy cơ nhiễm trùng kéo dài, bao gồm bổ sung vitamin, ăn đang dạng, cân bằng, đầy đủ dưỡng chất.
Chuyên gia cho biết, cơ thể cần đủ vitamin B9 (axit folic) và vitamin B12 (Cobalamin) để duy trì sức khỏe của các tế bào. Nếu cơ thể không nhận đủ các chất dinh dưỡng này, một chất có hại gọi là homocysteine sẽ tích tụ trong máu, có thể làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung. Nghiên cứu đã chỉ ra, phụ nữ nhiễm HPV có nồng độ homocysteine cao hơn và sẽ trở bệnh nặng hơn khi nồng độ này tăng lên. Hơn hết, axit folic và vitamin B12 sẽ giúp bảo vệ DNA của cơ thể, khiến HPV khó gây ra tổn thương lâu dài hơn.
Bên cạnh đó, người bệnh có thể cân nhắc sử dụng vitamin nhóm B hoặc multivitamin có chứa vitamin B, cộng thêm A, C, D và E để hỗ trợ hệ miễn dịch.
Thực phẩm giàu axit folic và vitamin B12
| Axit Folic | Vitamin B12 |
|
|
Ngoài ra, các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cũng nên được liệt kê vào thực đơn mỗi ngày, nhằm bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các phân tử có hại (gốc tự do), tăng cường miễn dịch và giúp cơ thể chống lại virus, cụ thể như: Polyphenol trong trái cây họ cam quýt, trà xanh và quả mọng có tác dụng chống viêm, kháng virus; Saponin từ măng tây, đậu gà, đậu nành giúp điều hòa miễn dịch; một số chiết xuất thực vật như lô hội, curcumin từ nghệ có tiềm năng kháng HPV; các dưỡng chất từ rong biển và tảo bổ sung chất chống oxy hóa, hỗ trợ hệ miễn dịch.
Cần lưu ý, bệnh nhân nên hạn chế uống rượu bia để hỗ trợ quá trình đào thải virus hiệu quả. Theo một nghiên cứu, nữ giới thường xuyên uống ba lon bia trở lên có nguy cơ nhiễm HPV dai dẳng cao gấp 3 lần sau hai năm. Rượu cũng làm giảm lượng folate – một loại vitamin giúp bảo vệ DNA trong cơ thể. Nếu không đủ folate, DNA có thể bị tổn thương và tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung.
Chế độ dinh dưỡng lành mạnh góp phần chống lại nhiễm trùng HPV.
Những thói quen sinh hoạt lành mạnh như ngủ đủ giấc, tập luyện đều đặn, tránh hút thuốc và rượu bia, cùng với việc duy trì quan hệ tình dục an toàn là cách đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể hiệu quả, giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn, điển hình như:
Bỏ thuốc lá một trong những cách tốt nhất giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng. Các chuyên gia cho biết, người hút thuốc ít có khả năng loại bỏ HPV nguy cơ cao hơn so với người không hút thuốc và càng hút thuốc nhiều thì nguy cơ càng cao. Thực tế, hút thuốc là yếu tố nguy cơ đứng thứ hai gây ung thư cổ tử cung sau HPV. Đây cũng là nguyên nhân làm tăng khả năng nhiễm nhiều loại HPV cùng một lúc, gây thêm áp lực lên hệ miễn dịch.
Hạn chế căng thẳng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe miễn dịch của cơ thể. Khi căng thẳng, hệ miễn dịch sẽ suy yếu, tạo điều kiện cho virus tồn tại trong cơ thể. Nghiên cứu đã chỉ ra, những người bị căng thẳng cao độ có thể mất nhiều thời gian loại bỏ HPV, do hormone gây căng thẳng sẽ “đánh thức” các virus tiềm ẩn, giúp HPV phát triển v2 ngăn cản cơ thể chống lại. Các hoạt động như tập yoga, đi bộ, thiền định góp phần giúp cơ thể quản lý căng thẳng tốt.
Hoạt động thể chất thường xuyên giúp tăng cường miễn dịch, cải thiện tuần hoàn máu và giảm viêm, từ đó hỗ trợ cơ thể chống lại nhiễm trùng HPV. Ngay cả tập luyện vừa phải, chỉ khoảng một giờ mỗi tuần, cũng có thể làm giảm nguy cơ HPV tồn tại dai dẳng.
Duy trì cân nặng hợp lý giúp hệ miễn dịch khỏe mạnh hơn, hỗ trợ cơ thể chống lại HPV. Ngược lại, thừa cân hoặc béo phì có thể gây viêm mãn tính, rối loạn nội tiết và làm suy yếu miễn dịch, khiến virus khó bị loại bỏ.
Ngủ đủ giấc rất quan trọng đối với hệ miễn dịch để chống lại các bệnh nhiễm trùng như HPV. Nghiên cứu chỉ ra, cả thiếu ngủ và ngủ quá nhiều đều có thể làm tăng nguy cơ HPV tồn tại lâu trong cơ thể. Thời gian ngủ lý tưởng là khoảng 7 – 9 giờ mỗi đêm.
Ngủ quá ít làm suy yếu hệ miễn dịch bằng cách làm giảm số lượng tế bào chống nhiễm trùng quan trọng và làm tăng tình trạng viêm. Mặt khác, ngủ quá nhiều có thể liên quan đến sức khỏe kém hoặc thiếu hoạt động thể chất, cả hai đều có thể khiến cơ thể khó loại bỏ HPV hơn. Duy trì lịch ngủ lành mạnh giúp cơ thể khỏe mạnh và chống lại nhiễm trùng hiệu quả hơn.
Mặc dù được chẩn đoán HPV không có nghĩa là phải chấm dứt đời sống tình dục, nhưng nếu đang điều trị mụn cóc sinh dục, người bệnh cần tạm ngừng quan hệ trong vài tuần. Khi quan hệ trở lại, cần dùng biện pháp bảo vệ và nên chỉ có một bạn tình để giảm nguy cơ mắc thêm bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh giúp cơ thể đào thải HPV nhanh hơn.
Như đã đề cập, hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho nhiễm trùng HPV. Các biện pháp hiện tại chủ yếu hỗ trợ thuyên giảm các triệu chứng và ngăn chặn nguy cơ tái nhiễm, cụ thể như sau:
Tầm soát và theo dõi định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nhiễm HPV và phòng ngừa biến chứng lâu dài. Vì HPV thường không gây triệu chứng rõ ràng, nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư. Do đó, việc thực hiện các xét nghiệm như Pap smear, xét nghiệm HPV DNA hay soi cổ tử cung định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường ở tế bào, từ đó can thiệp kịp thời.
Với nữ giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 21 tuổi nên thực hiện tầm soát, sàng lọc để giảm nguy cơ tiến triển bệnh. DUy trì lịch khám định kỳ giúp kiểm soát HPV, tạo cơ hội phát triển sớm các bệnh lây qua đường tình dục khác, đảm bảo sức khỏe sinh sản và chất lượng sống lâu dài.
Điều trị tổn thương do HPV chủ yếu tập trung vào việc loại bỏ các biểu hiện như mụn cóc sinh dục hoặc tổn thương tiền ung thư. Các phương pháp thường dùng gồm áp lạnh bằng nitơ lỏng, đốt điện, laser hoặc phẫu thuật cắt bỏ khi tổn thương lớn. Ngoài ra, thuốc bôi tại chỗ như imiquimod hay podophyllin có thể hỗ trợ kiểm soát mụn cóc. Những biện pháp này không loại bỏ HPV tận gốc nhưng giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và tạo điều kiện cho hệ miễn dịch đào thải virus.
Tầm soát và điều trị sớm HPV để hạn chặn nguy cơ nhiễm trùng dai dẳng.
Bên cạnh việc tìm hiểu cách đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể, chủ động tiêm vaccine HPV là biện pháp giúp phòng ngừa các chủng virus có trong phạm vi bảo vệ của vaccine. Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cung cấp vaccine HPV chính hãng, bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn và thực hiện tiêm chủng theo quy trình an toàn. Khách hàng được khám sàng lọc, tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp theo độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe trước khi tiêm.
Cách đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể chủ yếu phụ thuộc vào khả năng kiểm soát virus của hệ miễn dịch, thay vì một loại thuốc hay thực phẩm có thể loại bỏ HPV ngay lập tức. Duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, quan hệ tình dục an toàn và tiêm vaccine khi phù hợp có thể góp phần giảm nguy cơ nhiễm thêm chủng HPV mới. Quan trọng hơn, người có HPV nguy cơ cao cần tuân thủ lịch tầm soát và theo dõi định kỳ để phát hiện sớm các tổn thương bất thường, từ đó hạn chế nguy cơ tiến triển thành bệnh lý nghiêm trọng.
