Mở cửa 7h30 - 17h00 / T2 - CN xuyên trưa
Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến và nguy hiểm nhất đối với phụ nữ, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được phát hiện sớm và áp dụng biện pháp bảo vệ đúng cách. Chủ động trang bị kiến thức về cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung không chỉ giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe sinh sản mà còn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, duy trì cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc lâu dài.
Bài viết có sự tư vấn y khoa của BS Nguyễn Văn Quảng – Quản lý Y khoa vùng 4 – miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC
Phòng ngừa ung thư cổ tử cung cần thiết vì khi bệnh tiến triển, việc điều trị phức tạp, tốn kém và có nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản. Trong khi đó, tiêm vắc xin và tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư trước khi chúng chuyển thành bệnh, mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với điều trị khi đã muộn.
Phòng ngừa từ sớm, đúng cách giúp phụ nữ ngăn ngừa nguy cơ mắc căn bệnh nguy hiểm này. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ 4 ở phụ nữ với khoảng 660.000 ca mắc mới và khoảng 350.000 ca tử vong vào năm 2022.
Tại Việt Nam, theo thống kê của Globocan năm 2020, mỗi năm có khoảng 4.000 ca mắc mới, trong đó có hơn 2.000 ca tử vong. Tỷ lệ mắc mới đạt 6,6/100.000 phụ nữ, chiếm khoảng 2,3% tổng số ca ung thư, trong khi tỷ lệ tử vong ở mức 3,4/100.000 phụ nữ. Đây là căn bệnh nguy hiểm, được xếp vào nhóm bệnh lý ác tính phổ biến, đứng thứ 4 trong các loại ung thư ở nữ giới và thứ 2 ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, chỉ sau ung thư vú.
Ung thư cổ tử cung có giai đoạn đầu tiến triển rất âm thầm, hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Khi các triệu chứng như chảy máu âm đạo bất thường, đau vùng chậu xuất hiện thì thường bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và kém hiệu quả.
Việc điều trị ung thư cổ tử cung, đặc biệt ở giai đoạn muộn, đòi hỏi phác đồ phức tạp như phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Điều này không chỉ gây tổn thương lớn về thể chất, tinh thần mà còn tốn kém về chi phí, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Bên cạnh đó, các phương pháp điều trị này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của phụ nữ.
Chính vì vậy, phòng ngừa là giải pháp tối ưu, đặc hiệu giúp phụ nữ chủ động bảo vệ sức khỏe. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa đúng cách không chỉ giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm, mà còn giúp phát hiện sớm để điều trị hiệu quả hơn. Đồng thời, việc phòng ngừa còn góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế, cũng như áp lực tinh thần cho người bệnh và gia đình.
Phòng ngừa ung thư cổ tử cung từ sớm giúp ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh, giảm gánh nặng kinh tế và áp lực tinh thần cho người bệnh.
Ung thư cổ tử cung hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu phụ nữ chủ động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bằng những biện pháp khoa học sau:
Tiêm vắc xin HPV là biện pháp phòng ung thư cổ tử cung an toàn, hiệu quả và tiết kiệm nhất. Vắc xin giúp bảo vệ cơ thể khỏi HPV (Human Papillomavirus), nguyên nhân chính gây ra khoảng 99,7% các trường hợp mắc bệnh. Vắc xin đã được nghiên cứu kỹ lưỡng trong nhiều năm nên đảm bảo an toàn và hiệu quả cao. Vắc xin HPV được khuyến nghị tiêm cho trẻ từ 9 – 45 tuổi (tùy thuộc từng loại vắc xin).
Hiện nay, trên thế giới có 3 loại vắc xin phòng bệnh HPV bao gồm: Gardasil (Mỹ), Gardasil 9 (Mỹ) và Cervarix (Bỉ). Trong đó Cervarix hiện không được lưu hành phổ biến trên thế giới và không lưu hành tại Việt Nam. Cụ thể:
| Loại vắc xin | Gardasil (Mỹ) | Gardasil 9 (Mỹ) | Cervarix (Bỉ) |
| Số chủng phòng ngừa | 4 chủng HPV: 6, 11, 16, 18 | 9 chủng HPV: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 | 2 chủng HPV: 16, 18 |
| Tác dụng phòng bệnh | Phòng bệnh ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, các tổn thương tiền ung thư và loạn sản, mụn cóc sinh dục, các bệnh lý do nhiễm HPV. | Phòng ngừa ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng, mụn cóc sinh dục, các tổn thương tiền ung thư hoặc loạn sản… | Phòng ngừa các tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung ở nữ giới do 2 tuýp HPV 16 và 18 gây ra. |
| Đối tượng | Trẻ em gái và phụ nữ trong độ tuổi từ 9 – 26 tuổi | Nam và nữ giới từ 9 – 45 tuổi | Trẻ em gái và phụ nữ từ 10 – 25 tuổi |
| Lịch tiêm | Bé gái từ 9 tuổi đến dưới 14 tuổi
Phác đồ 2 mũi: – Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên – Mũi 2: Cách mũi 1 từ 6 – 12 tháng Phác đồ 3 mũi: – Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên – Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 2 tháng – Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 4 tháng Bé gái từ 14 tuổi và phụ nữ đến 26 tuổi Phác đồ 3 mũi: – Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên – Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 2 tháng – Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 4 tháng |
Người từ tròn 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tại thời điểm tiêm lần đầu tiên:
Phác đồ 2 mũi: – Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi – Mũi 2: cách mũi 1 từ 6 – 12 tháng. – Nếu mũi 2 tiêm cách mũi 1 < 5 tháng, cần tiêm mũi 3 cách mũi 2 ít nhất 3 tháng. Phác đồ 3 mũi (0 – 2 – 6): – Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi – Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 2 tháng – Mũi 3: cách mũi 2 ít nhất 4 tháng Người từ tròn 15 tuổi đến 45 tuổi tại thời điểm tiêm lần đầu tiên: Phác đồ 3 mũi (0 – 2 – 6): – Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi – Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 2 tháng – Mũi 3: cách mũi 2 ít nhất 4 tháng. |
Lịch tiêm vắc xin Cervarix (Bỉ) gồm 3 mũi cơ bản:
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên. – Mũi 2: Cách mũi 1 tối thiểu 1 tháng. – Mũi 3: Cách mũi 2 tối thiểu 5 tháng. |
Để phát hiện sớm tình trạng nhiễm HPV và những tổn thương tiền ung thư, phụ nữ cần thực hiện các xét nghiệm tầm soát như HPV DNA test và Pap smear theo lịch định kỳ. Việc phát hiện kịp thời giúp điều trị sớm, ngăn chặn bệnh tiến triển và giảm thiểu nguy cơ ung thư cổ tử cung.
Khuyến nghị tầm soát HPV được khuyến cáo như sau:
Để phòng bệnh ung thư cổ tử cung, nữ giới nên tầm soát định kỳ để phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư.
HPV là loại virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục, thông qua tiếp xúc da – niêm mạc ở cơ quan sinh dục, hậu môn hoặc miệng. Vì vậy, để phòng ngừa nguy cơ nhiễm HPV, phụ nữ nên duy trì quan hệ tình dục an toàn và lành mạnh như sử dụng bao cao su đúng cách, tránh quan hệ tình dục quá sớm và hạn chế số lượng bạn tình.
Vệ sinh phụ khoa đúng cách là một trong những cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả nhất. Thói quen này không chỉ ngăn ngừa viêm nhiễm phụ khoa mà còn hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và virus có hại tại đường sinh dục.
Phụ nữ nên vệ sinh vùng kín hằng ngày một cách nhẹ nhàng, tránh thụt rửa sâu và lựa chọn dung dịch vệ sinh phù hợp, an toàn. Bên cạnh đó, cần giữ cho vùng kín luôn khô thoáng, tránh ẩm ướt để giảm nguy cơ viêm nhiễm, bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
Xây dựng lối sống lành mạnh là yếu tố quan trọng giúp phụ nữ giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý khác. Để bảo vệ sức khỏe, nên:
Phụ nữ không nên chủ quan với những thay đổi ở vùng kín. Nếu xuất hiện các triệu chứng như ngứa rát, khí hư bất thường, rối loạn kinh nguyệt, chảy máu ngoài kỳ kinh hoặc đau khi quan hệ tình dục, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra ngay. Việc thăm khám kịp thời giúp phát hiện sớm bệnh lý phụ khoa, ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe sinh sản.
Ngoài ra, theo khuyến cáo, phụ nữ nên đi khám phụ khoa định kỳ 6 – 12 tháng để phát hiện sớm các thay đổi bất thường tại bộ phận sinh dục. Cụ thể, phụ nữ dưới 40 tuổi nên khám phụ khoa định kỳ mỗi năm 1 lần và phụ nữ trên 40 nên khám định kỳ 6 tháng 1 lần.
Đến bệnh viện khám ngay khi có các dấu hiệu bất thường ở vùng kín như khí hư bất thường, rối loạn kinh nguyệt, chảy máu ngoài kỳ kinh hoặc đau khi quan hệ.
Dù mọi phụ nữ đều có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung, nhưng một số nhóm đối tượng sau đây cần đặc biệt chú trọng việc phòng ngừa:
Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý phòng ngừa HPV từ sớm. Độ tuổi sinh sản thường gắn liền với hoạt động tình dục, yếu tố chính làm tăng nguy cơ lây nhiễm HPV. Vì vậy, việc tiêm vắc xin HPV và tầm soát định kỳ là vô cùng cần thiết đối với nhóm này.
Người chưa tiêm vắc xin HPV chưa được bảo vệ trước các chủng HPV nguy cơ cao, vì vậy có nguy cơ nhiễm bệnh và tiến triển thành ung thư cổ tử cung. Để phòng bệnh hiệu quả, tất cả trẻ em và người lớn trong độ tuổi 9 – 45 nên chủ động tiêm vắc xin HPV tại các trung tâm tiêm chủng uy tín. Đây là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản và giảm thiểu nguy cơ mắc ung thư ngay từ sớm.
Phụ nữ có tiền sử bệnh lý phụ khoa hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục là nhóm có nguy cơ cao mắc ung thư cổ tử cung. Các bệnh lý viêm nhiễm, đặc biệt là nhiễm trùng kéo dài, có thể làm tổn thương niêm mạc cổ tử cung và tạo điều kiện cho HPV xâm nhập, phát triển nhanh hơn.
Do đó, phụ nữ trong nhóm này cần được thăm khám định kỳ, điều trị triệt để các bệnh phụ khoa, đồng thời chủ động tiêm vắc xin HPV và duy trì lối sống tình dục an toàn để giảm thiểu nguy cơ bệnh tiến triển thành ung thư.
Phụ nữ có hệ miễn dịch suy giảm (như người nhiễm HIV, sau ghép tạng hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch) có nguy cơ cao mắc và tiến triển ung thư cổ tử cung nhanh hơn. Nguyên nhân là do hệ miễn dịch yếu khiến cơ thể khó chống lại sự xâm nhập và phát triển của HPV.
Nữ giới có hệ miễn dịch suy yếu sẽ khó chống lại sự xâm nhập và phát triển của HPV nên cần phòng ngừa từ sớm để bảo vệ sức khỏe.
Mặc dù hiện nay việc tiêm vắc xin HPV để phòng ung thư cổ tử cung đã phổ biến hơn nhưng vẫn còn nhiều hiểu lầm có thể khiến nhiều phụ nữ chủ quan, dẫn đến không tiêm vắc xin đầy đủ, đúng cách. Dưới đây là một số hiểu lầm phổ biến:
Nhiều người cho rằng chỉ cần tiêm vắc xin HPV là đủ để ngăn ngừa ung thư cổ tử cung. Thực tế, vắc xin không bảo vệ 100% trước tất cả các chủng HPV nguy cơ cao. Do đó, phụ nữ dù đã tiêm vắc xin vẫn cần khám phụ khoa định kỳ và thực hiện Pap smear hoặc HPV test để phát hiện sớm những bất thường ở cổ tử cung.
Mặc dù HPV lây truyền chủ yếu qua đường tình dục, nhưng chúng cũng có thể lây qua tiếp xúc da kề da ở vùng sinh dục. Do đó, việc tiêm vắc xin sớm, trước khi có quan hệ tình dục, sẽ mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất. Khuyến cáo tiêm vắc xin HPV bắt đầu từ 9 tuổi, khi cơ thể chưa có nguy cơ phơi nhiễm virus.
Đây là một quan niệm sai lầm lớn. Vắc xin HPV (Gardasil 9) cũng được khuyến cáo cho nam giới. Tiêm vắc xin cho nam giới không chỉ giúp phòng ngừa ung thư hậu môn và các loại ung thư khác do HPV gây ra, mà còn giúp giảm thiểu sự lây lan virus trong cộng đồng, gián tiếp bảo vệ bạn tình.
Không chỉ nữ giới, nam giới vẫn có thể tiêm vắc xin HPV để phòng các bệnh nguy hiểm do HPV gây ra như sùi mào gà, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng…
Cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung tập trung vào việc tiêm vắc xin, thực hiện tầm soát và theo dõi các dấu hiệu bất thường tạo nền tảng giảm thiểu nguy cơ một cách bền vững. Khi xuất hiện triệu chứng lạ, không tự dùng thuốc hay áp dụng phương pháp điều trị chưa được chỉ định, vì điều này tiềm ẩn rủi ro. Trao đổi trực tiếp với bác sĩ luôn là lựa chọn an toàn để được đánh giá đúng vấn đề.
