Mở cửa 7h30 - 17h00 / T2 - CN xuyên trưa
Giai đoạn mầm non là thời kỳ đặt nền tảng cho sự phát triển lâu dài của trẻ. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh còn lúng túng trong việc xây dựng bữa ăn hàng ngày cho con, dẫn đến tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng mà không nhận ra. Tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non chính là công cụ giúp phụ huynh giải quyết khó khăn này. Vậy, tháp dinh dưỡng mầm non là gì? Hãy cùng Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome tìm hiểu ngay trong bài viết sau.
Tháp dinh dưỡng giúp xây dựng chế độ ăn cân đối cho trẻ mầm non.
Tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non là mô hình hướng dẫn trực quan về phân loại, tỷ lệ và tần suất sử dụng các nhóm thực phẩm dành cho trẻ 3 – 5 tuổi. Mô hình này do Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế) ban hành năm 2025, sắp xếp thực phẩm thành 8 tầng từ đáy lên đỉnh theo mức độ ưu tiên tiêu thụ giảm dần.
Tầng đáy (nước uống, ngũ cốc, rau củ quả…) là nhóm cần tiêu thụ nhiều mỗi ngày, trong khi các tầng đỉnh (muối, đường) là nhóm cần hạn chế. Mục tiêu của tháp là đảm bảo trẻ nhận đủ năng lượng, vitamin, khoáng chất cho tăng trưởng thể chất, phát triển trí não và hình thành thói quen ăn uống cân đối ngay từ lứa tuổi mầm non.
Hình ảnh tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non do Viện Dinh dưỡng Quốc gia bam hành (giai đoạn 2021 – 2030)
Trẻ mầm non cần áp dụng tháp dinh dưỡng đúng cách vì giai đoạn 3 – 5 tuổi là thời kỳ tốc độ tăng trưởng chiều cao, cân nặng và hoàn thiện các cơ quan diễn ra liên tục. Nếu chế độ ăn thiếu hoặc thừa một nhóm chất, trẻ có thể gặp các vấn đề sức khỏe lâu dài. Cụ thể, việc tuân thủ tháp dinh dưỡng giúp trẻ đạt được những lợi ích sau:
Tháp dinh dưỡng dành cho trẻ mầm non gồm 8 tầng, sắp xếp từ đáy (nhóm cần tiêu thụ nhiều) lên đỉnh (nhóm cần hạn chế), bao gồm: nước uống, ngũ cốc và khoai củ; rau và trái cây; thịt, thủy sản, trứng và hạt giàu đạm; sữa và chế phẩm sữa, dầu mỡ và hạt có dầu; đường, đồ ngọt, và muối.
Nước uống nằm ở đáy tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, cho thấy đây là yếu tố nền tảng cần đảm bảo mỗi ngày. Nước tham gia vào hầu hết các phản ứng chuyển hóa trong cơ thể, từ vận chuyển chất dinh dưỡng đến điều hòa thân nhiệt.
Theo hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng, nhu cầu nước uống của trẻ 3 – 5 tuổi là 6 đơn vị/ngày (1 đơn vị = 200ml), tương đương khoảng 1.200ml nước mỗi ngày. Nên cho trẻ uống nước lọc, tránh thay thế bằng nước ngọt hoặc nước có ga.
Bên cạnh đó, trẻ cũng cần vận động tối thiểu 60 phút mỗi ngày. Vận động giúp kích thích tuyến yên tiết hormone tăng trưởng (GH), từ đó hỗ trợ phát triển chiều cao và cơ bắp.
Trẻ mầm non cần 6 đơn vị (1,2 lít nước) uống mỗi ngày
Ngũ cốc và khoai củ là nguồn cung cấp glucid (tinh bột) dồi dào. Glucid từ nhóm này sau khi tiêu hóa sẽ chuyển hóa thành đường glucose, đóng vai trò là nguồn nhiên liệu chính cho mọi hoạt động thể chất và trí não của trẻ.
Trong tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, tầng này cần 5 – 6 đơn vị ăn/ngày (1 đơn vị = 20g carbohydrate). Mỗi đơn vị tương đương với một trong các lượng thực phẩm sau:
Minh họa 1 đơn vị ăn tại tầng ngũ cốc, khoai củ cho trẻ mầm non
Tầng 3 trong tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non chia thành hai nhóm riêng biệt, mỗi nhóm đảm nhận vai trò dinh dưỡng khác nhau:
Chi tiết lượng tiêu thụ cho mỗi nhóm như sau:
Phụ huynh nên cho bé ăn đa dạng màu sắc rau và trái cây (xanh, đỏ, vàng, tím) trong tuần để trẻ nhận đủ các nhóm vi chất khác nhau.
Minh họa 1 đơn vị ăn tại tầng rau củ quả cho trẻ 3 – 5 tuổi
Nhóm thực phẩm giàu đạm ở tầng 4 cung cấp protein và các axit amin thiết yếu. Đây là thành phần tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng cơ, mô và sản sinh kháng thể cho trẻ. Theo tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, tầng này cần 3,5 đơn vị ăn/ngày (1 đơn vị = 7g protein). Mỗi đơn vị tương đương với một trong các lượng thực phẩm sau:
Khẩu phần cho bé nên luân phiên giữa protein động vật (thịt, cá, trứng…) và protein thực vật (đậu phụ, đậu xanh…) trong tuần để trẻ nhận đủ các loại axit amin và khoáng chất thiết yếu.
Minh họa 1 đơn vị ăn tại tầng protein (đạm) cho trẻ 3 – 5 tuổi
Sữa và chế phẩm sữa là nguồn canxi sinh học có tỷ lệ hấp thu cao, đóng vai trò then chốt trong quá trình khoáng hóa xương và phát triển chiều cao của trẻ 3 – 5 tuổi. Theo tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, tầng này cần 4 đơn vị ăn/ngày (1 đơn vị = 100mg canxi), tương đương 100ml sữa, 100g sữa chua hoặc 15g phô mai.
Canxi trong sữa kết hợp với phốt-pho và vitamin D giúp hình thành hydroxyapatite, thành phần cấu trúc chính của xương và răng. Vì vậy, duy trì đủ 4 đơn vị sữa mỗi ngày là cần thiết để hỗ trợ trẻ phát triển chiều cao tối ưu.
Minh họa 1 đơn vị ăn tại tầng sữa và chế phẩm sữa cho trẻ 3 – 5 tuổi
Dầu mỡ cung cấp axit béo thiết yếu (omega-3, omega-6) và hỗ trợ cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E, K. Theo tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, tầng này thuộc nhóm ăn vừa phải với 5 đơn vị ăn/ngày (1 đơn vị = 5g dầu/mỡ), tương đương 5g dầu ăn, 5g mỡ, 6g bơ hoặc 11g lạc. Dù cần hạn chế tổng lượng, chất béo vẫn là thành phần không thể thiếu trong khẩu phần bởi nhóm chất này còn tham gia cấu tạo màng tế bào thần kinh và hỗ trợ phát triển trí não của trẻ.
Minh họa 1 đơn vị ăn tại tầng chất béo (fat) cho trẻ mầm non
Đường thuộc nhóm hạn chế trong tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, với mức tiêu thụ dưới 3 đơn vị ăn/ngày (1 đơn vị = 5g đường), tương đương dưới 15g đường/ngày. Khi trẻ tiêu thụ đường vượt ngưỡng này, lượng glucose dư thừa trong máu sẽ được chuyển hóa thành triglyceride và tích trữ dưới dạng mỡ, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa. Ngoài ra, đường là nguồn dinh dưỡng chính của vi khuẩn gây sâu răng (Streptococcus mutans), dẫn đến tổn thương men răng ở trẻ nhỏ.
Trẻ mầm non không nên tiêu thụ quá 3 đơn vị (15g đường hoặc 18g mật ong) mỗi ngày
Muối nằm ở đỉnh tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non, là nhóm cần hạn chế ở mức thấp với lượng dưới 3 đơn vị ăn/ngày (1 đơn vị = 1g muối), tương đương dưới 3g muối/ngày. Mức này bao gồm cả muối có sẵn trong thực phẩm chế biến và gia vị như bột canh (1,5g) hoặc nước mắm (5ml).
Thận của trẻ 3 – 5 tuổi chưa phát triển hoàn thiện, khả năng đào thải natri còn hạn chế, vì vậy tiêu thụ quá nhiều muối sẽ tạo gánh nặng cho thận và tăng nguy cơ tăng huyết áp khi trẻ lớn lên.
Trẻ mầm non không nên tiêu thụ quá 3 đơn vị muối mỗi ngày
Sau khi nắm rõ cấu trúc 8 tầng của tháp dinh dưỡng cho trẻ em mầm non, phụ huynh cần biết cách phân bổ các nhóm thực phẩm này vào từng bữa ăn trong ngày. Dưới đây là nguyên tắc xây dựng bữa ăn và gợi ý thực đơn mẫu giúp cha mẹ áp dụng tháp dinh dưỡng cho bé một cách thực tế.
Để áp dụng tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non vào thực tế, phụ huynh cần tuân thủ một số nguyên tắc phân bổ bữa ăn phù hợp với nhu cầu năng lượng và sinh lý tiêu hóa của trẻ 3 – 5 tuổi. Các nguyên tắc cơ bản bao gồm:
Dưới đây là thực đơn mẫu cho 1 ngày, đảm bảo đủ dinh dưỡng cho trẻ:
Cần đưa trẻ mầm non đi khám dinh dưỡng khi phụ huynh nhận thấy các dấu hiệu cho thấy chế độ ăn hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển của trẻ. Các tình huống cần thăm khám sớm bao gồm:
Nếu còn băn khoăn trong việc áp dụng tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non hoặc xây dựng khẩu phần phù hợp với độ tuổi, thể trạng và nhu cầu phát triển của trẻ, cha mẹ có thể đưa trẻ đến Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome để được bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng thăm khám, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, tư vấn chế độ ăn và theo dõi tăng trưởng. Kế hoạch dinh dưỡng sẽ được cá thể hóa dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe của từng trẻ.
Tháp dinh dưỡng cho trẻ mầm non là cơ sở để xây dựng chế độ ăn cân đối, đa dạng và phù hợp với nhu cầu phát triển ở từng giai đoạn. Khi kết hợp lựa chọn thực phẩm đúng nhóm, khẩu phần hợp lý và duy trì thói quen vận động hằng ngày, trẻ sẽ có điều kiện phát triển tốt hơn về thể chất, trí tuệ và sức đề kháng. Cha mẹ cũng nên theo dõi sự tăng trưởng của trẻ để điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp khi cần thiết.
