Gợi ý thực đơn cho trẻ suy dinh dưỡng

Trẻ suy dinh dưỡng không chỉ thiếu cân nặng và chiều cao mà còn hạn chế sức đề kháng, khả năng phát triển tư duy, trí não. Vì vậy, cần phòng ngừa và khắc phục sớm bằng cách thiết lập thực đơn cho trẻ suy dinh dưỡng với chế độ dinh dưỡng đặc biệt và khoa học.

 

Trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng có nguy cơ suy dinh dưỡng cao

 

Theo số liệu thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, năm 2017, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng ở nước ta là 13,4%. Năm 2016, con số vẫn còn ở mức 13,8%. Cụ thể, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi ở Việt Nam bị thấp còi là 23,8% (khoảng 14.000 trẻ), cứ khoảng 8 trẻ dưới 5 tuổi thì 1 trẻ bị thiếu cân thể trung bình hoặc nặng (tỷ lệ 13,2%), cứ 4 trẻ thì 1 trẻ bị thấp còi (thiếu hụt chiều cao so với tuổi) tỷ lệ 23,8%. Với con số suy dinh dưỡng không hề nhỏ này, nếu không có biện pháp cải thiện sớm sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống về sau của trẻ.

Thế nào là trẻ suy dinh dưỡng?

Suy dinh dưỡng là tình trạng trẻ bị thiếu các dưỡng chất cần thiết gây ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng bình thường của cơ thể dẫn đến thể chất, tư duy của trẻ bị hạn chế. Biểu hiện của trẻ suy dinh dưỡng là trẻ gầy so với tuổi, thấp hơn so với tuổi, thể lực yếu, học hành kém.

 

Chỉ số cân nặng, chiều cao, độ tuổi và giới tính là các yếu tố đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ

 

Thiết lập thực đơn cho trẻ suy dinh dưỡng như thế nào?

Để trẻ suy dinh dưỡng bắt kịp đà tăng trưởng và phát triển bình thường, trẻ cần hai yếu tố là tăng năng lượng và chất dinh dưỡng (trẻ cần ăn đủ số lượng và dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của cơ thể).

Thực phẩm cần thiết cho trẻ suy dinh dưỡng:

  • Ở trẻ tuổi ăn dặm: Ngoài sữa mẹ hay những bữa sữa công thức, trẻ cần được bổ sung thêm bột ngũ cốc với thịt, cá, trứng, rau và dầu ăn…
  • Những loại thực phẩm cần thiết cho trẻ suy dinh dưỡng gồm 4 nhóm chính: chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất; như gạo, khoai tây, thịt (lợn, gà, bò, tôm, cua, trứng), sữa bột giàu năng lượng (nên theo chỉ dẫn của bác sĩ).

>> Xem thêm: Thiết lập chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng

Nguyên tắc cho trẻ suy dinh dưỡng ăn:

  • Nên cho trẻ ăn nhiều bữa trong ngày, cứ 2 giờ cho ăn 1 lần.
  • Ăn từ loãng đến đặc phù hợp độ tuổi, từ mức cháo 1:10 tăng dần đến cơm nát, từ ít đến nhiều.
  • Lượng protein và calo tăng dần trong khẩu phần ăn.
  • Không nên ép trẻ ăn: Việc ép ăn sẽ khiến trẻ biếng ăn, sợ hãi khi ăn.

Gợi ý thực đơn cho trẻ biếng ăn suy dinh dưỡng

Theo PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, nguyên tắc điều trị bệnh suy dinh dưỡng thể vừa và nặng không biến chứng ở trẻ chủ yếu là điều chỉnh chế độ ăn phù hợp nhu cầu của trẻ. Mẹ cần cho bé ăn, bú nhiều lần trong ngày kể cả ban đêm, cho trẻ ăn thêm các bữa phụ. Trong giai đoạn bú mẹ, cần tăng cường cho trẻ bú sữa mẹ, điều trị phục hồi sữa mẹ nếu mẹ thiếu sữa hoặc sữa thiếu chất. Về khẩu phần, cần cung cấp đầy đủ protein (gấp đôi), năng lượng (gấp 1,5 lần) và các vi chất dinh dưỡng cho nhu cầu phục hồi.

1. Thực đơn cho trẻ dưới 1 tuổi suy dinh dưỡng

Với trẻ dưới 6 tháng tuổi: mẹ nên cho trẻ bú theo nhu cầu của trẻ. Tuy nhiên, mẹ cần chú ý ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi thoải mái để có nguồn sữa chất lượng cho con bú. Trường hợp mẹ không đủ sữa mà phải dùng các sản phẩm thay thế sữa mẹ thì phải có chỉ định của bác sĩ.

Với trẻ từ 6 – 12 tháng tuổi:

  • Cho trẻ ăn sữa trộn với nước cháo: Cho gạo, thịt và rau củ nấu cháo nhuyễn rồi cho 3-5 thìa sữa bột vào cháo.
  • Cho trẻ uống sữa cao năng lượng pha với nước sôi để ấm, uống 500ml mỗi ngày và cho trẻ ăn cháo xay hoặc bột 3-4 bữa/ngày (nếu trẻ ăn ít có thể tăng số bữa lên), dùng nước giá đậu xanh để làm lỏng thức ăn: 10g giá đậu xanh/10g bột (giá đậu xanh giã nhỏ lọc lấy nước nấu bột).

 

Trẻ từ 6 – 12 tháng tuổi cần ăn từ 3- 4 bữa bột/cháo mỗi ngày

 

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai cho biết, theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mẹ nên cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, và không thêm bất cứ dưỡng chất nào từ bên ngoài vào, kể cả nước, đồng thời nên duy trì cho con bú đến khi trẻ tròn 24 tháng tuổi. Đặc biệt, mẹ nên tranh thủ cho con bú dòng sữa non trong vòng 72 giờ sau khi sinh. Bởi những dòng sữa non này được ví như “liều vắc xin” đầu tiên giúp tăng cường miễn dịch phòng bệnh truyền nhiễm cho bé.

2. Thực đơn tham khảo cho trẻ từ 13 – 24 tháng tuổi suy dinh dưỡng

 

 

– Bữa sáng: 150 – 200ml sữa cao năng lượng

– Bữa phụ: Cháo thịt + rau: 200ml, bao gồm:

  • Gạo tẻ: 30g (1 nắm tay)
  • Thịt nạc: 50g (hoặc cá, tôm, cua: 50g, trứng gà: 1 quả)
  • Dầu: 10ml (2 thìa cà phê)
  • Rau xanh: 20g (2 thìa cà phê)

– Bữa trưa: 200ml sữa

– Bữa xế: 1 quả chuối tiêu hoặc 1 miếng đu đủ

– Bữa chiều: Cháo thịt (cá, tôm, trứng) + rau + dầu ăn

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai lưu ý, nếu trẻ còn bú mẹ thì nên tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ xen kẽ các cữ ăn của trẻ.

3. Thực đơn tham khảo cho trẻ 25 – 36 tháng tuổi suy dinh dưỡng

– Bữa sáng: 200ml sữa cao năng lượng

– Bữa trưa: Cơm nát + thịt (cá, trứng, tôm…) + canh rau, bao gồm:

  • Cơm: 2 bát lưng (70g gạo)
  • Thịt: 50g (hoặc 1 quả trứng)
  • Rau: 100g
  • Dầu (mỡ): 5g

– Bữa xế: Cháo + thịt + rau + dầu: 200ml, bao gồm:

  • Gạo: 30g (1 nắm tay)
  • Thịt nạc: 50g (hoặc cá, tôm, cua: 50g, trứng gà: 1 quả)
  • Dầu: 10ml (2 thìa cà phê)
  • Rau xanh: 20g (2 thìa cà phê).

– Bữa chiều: Cơm nát + trứng (thịt, cá, tôm…) + canh rau

– Bữa tối: Hỗn hợp bột dinh dưỡng: 200ml, hoặc 1 bát con súp: khoai tây thịt + rau + dầu (mỡ). Bao gồm: khoai tây: 100g (1 củ to), thịt (gà, bò, lợn): 50g, bắp cải: 50g, dầu (mỡ): 1 thìa cà phê.

– Cho trẻ ăn thêm hoa quả chín theo nhu cầu của trẻ.

Trên đây chỉ là những thực đơn gợi ý cho trẻ suy dinh dưỡng, để đạt hiệu quả điều trị và nhanh chóng phục hồi, trẻ cần được bác sĩ thăm khám, thực hiện các kiểm tra cần thiết để đánh giá mức độ suy dinh dưỡng, từ đó xây dựng khẩu phần và lên thực đơn phù hợp.

Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome được đầu tư hệ thống máy xét nghiệm sinh hóa, huyết học hiện đại, máy phân tích thành phần cơ thể thế hệ mới nhất, máy xét nghiệm vi chất (vitamin D, vitamin B), máy siêu âm… giúp bác sĩ phát hiện sớm trẻ suy dinh dưỡng và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Bên cạnh đó, các kỹ sư tiết chế dinh dưỡng sẽ xây dựng thực đơn cá nhân hóa cho trẻ theo ngày, tuần, tháng dựa trên tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ, sở thích và thói quen ăn uống của trẻ góp phần quan trọng cho quá trình điều trị hiệu quả.

Thảo My