Hướng dẫn mẹ chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi

Trẻ được 4 tháng tuổi trở đi là giai đoạn vô cùng hạnh phúc đối với trẻ và bố mẹ. Bên cạnh niềm vui, các bậc phụ huynh cũng quan tâm đến việc chăm sóc trẻ như thế nào cho phù hợp, để trẻ khỏe mạnh và mau lớn. Việc chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi đúng cách cần phải được ba mẹ nắm rõ trong giai đoạn này.

trẻ 4 tháng, chăm sóc trẻ 4 tháng

Bố mẹ cần nắm vững cách chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi

Sự phát triển của trẻ từ 4 tháng tuổi

Để chăm sóc bé 4 tháng tuổi đúng cách, bố mẹ cần phải biết cơ bản về sự phát triển của trẻ trong giai đoạn này. 

Về thể chất, ví dụ trong khoảng 4 – 7 tháng tuổi, trẻ sẽ tăng 400-500g mỗi tháng. Hệ xương của trẻ cũng phát triển nhanh chóng. Trong những tháng này, chiều dài trẻ sẽ tăng khoảng 5 cm và vòng đầu tăng khoảng 2,5 cm. Bố mẹ hãy nhớ rằng, chỉ số cân nặng và chiều cao không quan trọng bằng tốc độ tăng trưởng phù hợp. 

Về vận động, trẻ đã bắt đầu có thể ngồi thẳng lên. Giai đoạn này các cơ lưng và cổ dần dần cứng chắc và trẻ đã cân bằng được thân, cổ và đầu. Ban đầu trẻ sẽ tập ngẩng đầu lên khi nằm sấp, sau đó là chống tay và cong lưng để nâng cả ngực lên, nhờ đó trẻ sẽ tập được kỹ năng lật và kỹ năng bò.

Với những kỹ năng vận động trên, lúc này khả năng thị giác của trẻ cũng phát triển dần để đáp ứng với nhu cầu tìm hiểu của trẻ. Do đó ba mẹ nên lưu ý để có thể chăm sóc bé 4 tháng tuổi đúng cách. Bắt đầu ở giai đoạn này, trẻ có thể nhận biết một chút về ba màu đỏ, xanh và vàng. Vì thế, ba mẹ đừng ngạc nhiên khi trẻ có vẻ thích 3 màu này hơn cả. Bên cạnh đó, trẻ đã có thể nhìn theo và bắt lấy vật trong giai đoạn này.

Với ngôn ngữ, giai đoạn này là lúc trẻ bắt đầu bập bẹ và sử dụng các âm điệu của ngôn ngữ mẹ đẻ. Đó là nền tảng để đến tầm 6-7 tháng tuổi, trẻ sẽ bắt chước nhại theo âm thanh. Dù đến 1 tuổi trẻ mới có thể nói được một ít từ nhưng giai đoạn này, trẻ đã có thể hiểu nhiều thứ! 

Trong giai đoạn này, những mốc phát triển về nhận thức bao gồm: trẻ có thể tìm được những đồ vật được giấu, bắt đầu cảm nhận và tìm hiểu thế giới xung quanh bằng tay và miệng của mình và trẻ sẽ bắt đầu cố gắng để với lấy đồ vật mình muốn. Vì thế, điều cần lưu ý trong chăm sóc bé 4 tháng tuổi là phụ huynh nhớ hướng dẫn cho trẻ chơi những đồ vật to, và hạn chế đồ vật nhỏ để tránh việc trẻ bị sặc hay nuốt phải vật lạ. 

Những điều cơ bản trong cách chăm sóc bé 4 tháng tuổi 

Hỗ trợ về dinh dưỡng

Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo rằng để chăm sóc trẻ 4 tháng, về dinh dưỡng, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn. Bú mẹ hoàn toàn có nghĩa rằng trẻ không cần bổ sung thêm thức ăn nào khác (ngoài vitamin D) hay nước uống gì (trừ khi tình trạng bệnh lý yêu cầu). 

bổ sung vitamin d, trẻ 4 tháng

Cần bổ sung vitamin D khi chăm sóc trẻ 4 tháng

Cơ thể chúng ta cần ánh nắng mặt trời để sản sinh vitamin D. Tình trạng thiếu vitamin D có thể dẫn đến bệnh còi xương hay loãng xương. Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo mọi trẻ nhũ nhi cần phải được bổ sung vitamin D 400 đơn vị/ngày (với trẻ dưới 1 tuổi) và 600 đon vị/ngày (với trẻ trên 1 tuổi). 

Chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi về giấc ngủ

Giai đoạn này, hầu như mọi trẻ 4 tháng tuổi đều cần ít nhất 2 giấc ngủ ngắn trong ngày, một số trẻ có thể ngủ thêm một giấc vào lúc chiều muộn. Nhìn chung, cứ cho trẻ ngủ theo ý muốn của trẻ, trừ khi trẻ khó ngủ vào lúc buổi đêm. Nếu trẻ bị khó ngủ vào ban đêm, ba mẹ có thể đánh thức trẻ dậy sớm hơn khi trẻ ngủ vào buổi chiều. 

Giai đoạn này trẻ đã bắt đầu chú ý và hoạt động nhiều hơn, vì đó trẻ có thể khó vào giấc ngủ vào buổi đêm. Khi đó, bố mẹ nên có một thời gian biểu cho việc ngủ hợp lý và cố định mỗi ngày. Bố mẹ có thể thử nhiều cách khác nhau để tìm ra thời gian ngủ phù hợp với tính khí cũng như các hoạt động chung hằng ngày của gia đình. 

Theo dõi về sức khỏe trong chăm sóc bé 4 tháng

Giai đoạn này trẻ sẽ dễ bị cảm lạnh hay thậm chí là viêm tai. Khi trẻ 4 tháng là lúc trẻ di chuyển được qua lại và tiếp xúc với nhiều đồ vật cũng như là người khác. Bên cạnh đó, trong giai đoạn này kháng thể từ mẹ cũng đã giảm hơn so với trước nên bố mẹ có thể thấy trẻ dễ bị nhiễm virus hơn. 

Trong cách chăm sóc trẻ 4 tháng, hàng rào phòng vệ đầu tiên chính là việc hạn chế cho trẻ tiếp xúc với những người đang bệnh, đặc biệt là những người nhiễm các bệnh dễ lây. Tuy nhiên cũng rất khó để hoàn toàn kiểm soát được việc này vì các bệnh lây nhiễm thường có một giai đoạn ủ bệnh mà chưa xuất hiện triệu chứng. 

Dù bạn có bảo vệ trẻ kĩ càng đến mấy đi chăng nữa, cũng sẽ đến lúc trẻ bị bệnh, và đây là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển của trẻ. Nếu ba mẹ nghi ngờ trẻ đang mắc bệnh nhưng không rõ vấn đề là gì, hãy liên hệ với các bác sĩ Nhi khoa và mô tả triệu chứng cho họ. 

Chích ngừa cho trẻ 4 tháng tuổi

Vào giai đoạn 4 tháng, trẻ có thể cần được chích những mũi sau: mũi viêm gan thứ ba, mũi Hemofillus influenza type B thứ 3, mũi bạch hầu – uốn ván – ho gà thứ 3, vaccine bại liệt thứ 3.

Những vấn đề về đảm bảo an toàn trong chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi

Đừng bao giờ để trẻ một mình dù chỉ là một giây trong bồn tắm hoặc gần một hồ nước nào đó. Trẻ nhũ nhi có thể chết đuối chỉ vì một vài centimet nước. Không có một thiết bị nào khác có thể thay thế việc quan sát của người lớn. Bố mẹ cần phải quan sát và chỉ cách trẻ khoảng tầm một cách tay khi trẻ đang gần nơi có nước. 

Không bao giờ để trẻ chơi ở một nơi cao hơn mức nền nhà như là mặt bàn, ghế. Nếu trẻ bị ngã và có những hành vi bất thường, cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ Nhi ngay lập tức. 

Không ăn, uống, hút thuốc hay sử dụng bất kỳ thứ gì nóng khi đang bồng/bế trẻ. Hãy để tất cả các thức uống nóng xa khỏi tầm với của trẻ và đảm bảo vòi nước nóng không bao giờ nóng quá 48,9 độ C. 

trẻ 4 tháng, gấu bông, chơi đùa

Cần đảm bảo an toàn khi chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi

Không được đưa cho trẻ bất kể thức ăn hay đồ vật nhỏ nào có thể gây hóc. Mọi loại đồ ăn nên được nghiền nhỏ hay đủ mềm để trẻ nuốt mà không cần phải nhai. Đảm bảo rằng trẻ không bị mắc bởi các loại dây nhợ trong nhà như dây điện hay dây kéo màn cửa…

Trong giai đoạn 4 tháng, trẻ đã có nhiều sự phát triển rõ rệt. Không có một công thức chung nào cho việc nuôi dạy một đứa trẻ lý tưởng. Cả bố mẹ và cả trẻ đều là những cá thể độc nhất, và mối liên kết giữa bạn và trẻ cũng là duy nhất. Chính vì thế, cách chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi hiệu quả chính là ba mẹ cần tư vấn thêm chuyên gia, thử, tìm hiểu và chọn ra cách phù hợp nhất cho sự phát triển của trẻ và sự nuôi dạy của chính mình. 

Bác sĩ Thái Ngọc Thành Đạt – Bệnh viện Nhi Đồng 1

Nguồn: 

Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ: Caring for Your Baby and Young Child: Birth to 5 years, 7th edition (2019)

Phác đồ điều trị BV Nhi đồng 1, phần Vaccine. 

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ: https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/milestones-4mo.html