Danh sách thực phẩm giàu sắt cho bé mẹ không nên bỏ qua

Trẻ trước 6 tháng tuổi thường ít có nguy cơ thiếu sắt vì lượng sắt dự trữ khi còn trong bụng mẹ khá dồi dào. Bắt đầu từ thời kỳ ăn dặm, trẻ sẽ có nguy cơ bị thiếu sắt dẫn tới thiếu máu, do đó bố mẹ cần chú trọng bổ sung thực phẩm giàu sắt cho bé.

Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Giám đốc Y khoa miền Bắc Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome

Chân dung, Của, Hạnh phúc, Châu Á, Trẻ em, Cô gái, Đang ăn, Thịt lợn, Bít tết,

Chế độ ăn phong phú, đa dạng thực phẩm giàu sắt cho bé giúp ngăn ngừa thiếu máu do thiếu sắt.

Sắt là vi chất dinh dưỡng quan trọng được cơ thể sử dụng để sản xuất huyết sắc tố (còn gọi là hemoglobin). Huyết sắc tố là một protein có chứa sắt trong các tế bào hồng cầu (RBCs) giúp máu vận chuyển oxy đến tất cả các tế bào của cơ thể. Không có huyết sắc tố, cơ thể sẽ không sản xuất được hồng cầu khỏe mạnh, và như vậy các cơ, mô và tế bào trong cơ thể trẻ có thể không nhận được lượng oxy cần thiết.

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai khuyến cáo, hậu quả khi trẻ bị thiếu sắt trong thời gian dài là thiếu máu, tăng trưởng chậm, kỹ năng vận động kém, yếu cơ. Bên cạnh đó, sắt còn quan trọng đối với hệ miễn dịch, nếu cơ thể không nhận đủ sắt sẽ khiến trẻ dễ bị nhiễm trùng cũng như dễ mắc các bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa.

Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu máu do thiếu sắt

Nếu trẻ bị thiếu sắt ở mức độ nhẹ, biểu hiện có thể chưa rõ ràng. Nhưng khi tình trạng thiếu sắt ở trẻ trở nên nghiêm trọng, mẹ sẽ thấy: 

  • Trẻ mệt mỏi, uể oải, không chạy nhảy hiếu động như những trẻ khác
  • Trẻ nhợt nhạt, da tái xanh 
  • Nhịp tim trẻ nhanh hoặc không đều
  • Trẻ thường xuyên chóng mặt, đau đầu 
  • Trẻ không có cảm giác thèm ăn, biếng ăn dẫn tới cân nặng không tăng…

Nếu có những dấu hiệu trên bố mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám, xét nghiệm vi chất dinh dưỡng để xác định chính xác tình trạng, mức độ thiếu sắt của trẻ và có hướng can thiệp kịp thời trước khi quá muộn. Tuyệt đối, bố mẹ không được tự ý mua thuốc bổ sung sắt cho trẻ khi chưa có chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ vì điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe trẻ.

Hệ thống máy UPLC-MS/MS

Hệ thống máy UPLC-MS/MS với độ nhạy và độ đặc hiệu cao, có khả năng định lượng nồng độ canxi ở mức thấp nhất (nanogram trên ml) tại Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome.

Trẻ thiếu sắt nên ăn gì?

Theo PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, không nhất thiết phải bổ sung sắt cho trẻ dưới 4 tháng tuổi vì giai đoạn này trẻ vẫn còn nguồn sắt dự trữ trong cơ thể từ mẹ. Tuy nhiên, theo thời gian, nhu cầu về sắt của trẻ sẽ tăng lên để đáp ứng sự phát triển và tăng trưởng. Cụ thể:

  • Trẻ 9 tháng cần 11mg sắt/ngày
  • Trẻ từ 1 – 3 tuổi cần 7mg sắt/ngày
  • Trẻ 5 tuổi cần < 10mg sắt/ngày
  • Trẻ từ 6 – 13 tuổi cần 8mg sắt/ngày
  • Trẻ từ 14 – 18 tuổi: Nữ: 15 mg sắt/ngày (do bắt đầu có kinh nguyệt); Nam: 11 mg sắt/ngày

Dưới đây là các thực phẩm bổ sung sắt cho trẻ em mẹ nên tăng cường trong thực đơn ăn uống hàng ngày của con. Lưu ý, lượng sắt (mg) trong các loại thực phẩm bên dưới tính trên 100gr.

Nấm

Mẹ sẽ không thể ngờ trong các loại nấm, mộc nhĩ là thực phẩm chứa đến 56,1mg sắt trong 100gr, trong khi đó nấm hương tươi chỉ chứa 5,2mg. Với mộc nhĩ, mẹ có thể chế biến thành các món ăn hấp dẫn cho bé như: gà xào mộc nhĩ, chả giò, trứng chiên mộc nhĩ, mộc nhĩ xào miến dong…

Nội tạng động vật

Các món ăn chế biến từ nội tạng động vật như gan gà, gan lợn, cật bò, cật heo.. cũng rất giàu sắt. Cụ thể, gan gà chứa 8,2mg; gan lợn chứa 12mg, cật bò chứa 7,1mg sắt; cật heo chứa 8mg sắt… Hơn nữa, nội tạng động vật còn là nguồn cung cấp protein giúp bổ sung 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể trẻ cần. Lưu ý, khi chế biến nội tạng động vật cho trẻ ăn mẹ cần làm sạch, luộc thật chín để đảm bảo loại bỏ ký sinh trùng.

Hải sản

Được xếp vào nhóm thực phẩm giàu sắt cho bé còn là tôm biển (1,6mg), cua bể (3,8mg), sò (1,9mg), hến (1,6mg)… Mẹ có thể chế biến các món ăn ngon, dễ ăn, dễ tiêu hóa cho trẻ từ chúng như hấp, nấu cháo, nướng.

Tôm, cua, hải sản, cà chua, hoa quả, cam, chanh

Tôm, cua, sò, hến… là những thực phẩm bổ sung sắt cho trẻ em rất tốt.

Cùng với tôm, cua, ốc, cá cũng là nguồn cung cấp sắt dồi dào, do đó mẹ nên tập cho trẻ ăn từ giai đoạn ăn dặm. Một số loại cá giàu sắt có thể kể đến như: cá nục (3,25mg sắt), cá thu đao (3mg sắt), cá trích (2,8mg)…

Các loại thịt

Gà tây (3,2mg), thịt bò (3,1mg), thịt bồ câu ra ràng (5,4mg)… cũng là nguồn cung cấp chất sắt dồi dào mẹ có thể cho trẻ ăn thường xuyên. Tuy nhiên, mẹ cần hạn chế hoặc bỏ hẳn phần mỡ từ các loại thịt trên khi cho trẻ ăn vì phần này chứa rất ít sắt.

Trứng gà

Theo nghiên cứu, một lòng đỏ trứng gà chứa 7mg sắt. Đó là lý do loại thực phẩm này rất được các mẹ ưu ái và thường xuyên đưa vào thực đơn cho bé thiếu sắt. Chưa kể, trứng còn có nhiều kiểu chế biến. Nếu bé không thích trứng luộc, mẹ có thể làm món trứng ốp la, trứng cuộn, trứng đúc thịt… để “dụ khị” bé yêu. Ngoài trứng gà, các loại trứng khác cũng chứa lượng sắt khá dồi dào như trứng chim cút (3,65mg), lòng đỏ trứng vịt (5,6mg).

Rau củ

Các loại rau như rau dền đỏ (5,4mg), rau đay (7,7mg), cần tây (8mg), khoai sọ (1,5mg)… cũng được xếp vào danh sách các thực phẩm giàu sắt cho bé. Mẹ có thể nấu canh những loại rau này cùng tôm, thịt bò… cho trẻ ăn để tăng cường bổ sung lượng sắt từ thực phẩm cho con.

Trái cây

Thực phẩm chứa lượng sắt tự nhiên tốt mẹ nên cho trẻ ăn thường xuyên còn là đu đủ chín (2,6mg), lê (2,3mg), bơ (1,6mg), hồng xiêm (2,3mg)…. Các loại trái cây này mẹ có thể cho trẻ ăn trực tiếp hoặc làm thành các món sinh tố thơm ngon để trẻ thưởng thức.

Các loại hạt

Ngoài các loại thực phẩm trên, các loại hạt cũng là nguồn bổ sung chất sắt hoàn hảo cho trẻ mẹ không nên bỏ qua. Đặc biệt, đậu trắng (6,8mg), đậu Hà Lan (4,4mg), đậu đen (6,1mg), đậu xanh (4,8mg), hạt điều (3,8mg)… không chỉ chứa chất sắt mà còn có đầy đủ các vitamin và khoáng chất thiết yếu khác cần thiết cho cơ thể trẻ. Do đó, chúng xứng đáng có mặt trong thực đơn cho bé thiếu sắt với mật độ thường xuyên.

các loại đậu, đậu đen, đậu xanh, đậu trắng, đậu phộng, lạc

Các loại hạt như đậu đen, đậu xanh, đậu trắng… cũng được xếp vào nhóm thực phẩm giàu chất sắt cho bé.

Lưu ý: Cho trẻ ăn thực phẩm giàu sắt cùng lúc với thực phẩm chứa vitamin C sẽ giúp giảm nguy cơ thiếu sắt ở trẻ. Bởi vitamin C đóng vai trò như chất xúc tác, giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn.

Nếu vẫn còn băn khoăn với thắc mắc bé thiếu sắt nên ăn gì và nghi ngờ con mình thiếu hoặc có nguy cơ thiếu sắt, mẹ có thể đưa trẻ đến khám tại Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome. Tại đây có máy xét nghiệm vi chất dinh dưỡng, giúp xác định trẻ có thiếu sắt hay các loại vi chất khác như vitamin B, D… không. Nếu có, bác sĩ sẽ thiết lập phác đồ điều trị để cải thiện các triệu chứng thiếu sắt ở trẻ. Đồng thời, các kỹ sư tiết chế sẽ lên thực đơn dinh dưỡng gồm đa dạng thực phẩm giàu chất sắt phù hợp với sở thích của trẻ, góp phần phòng ngừa và điều trị tình trạng trẻ thiếu máu do thiếu sắt.

Thu Hà