Mở cửa 7h30 - 17h00 / T2 - CN xuyên trưa
Vắc xin phế cầu 20 giúp phòng ngừa các bệnh nguy hiểm do vi khuẩn phế cầu gây ra, bao gồm viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa, nhiễm trùng huyết… Với khả năng bảo vệ chống lại 20 tuýp phế cầu khuẩn, vắc xin phế cầu 20 mang lại hiệu quả vượt trội và độ bao phủ rộng hơn so với các dòng vắc xin cộng hợp thế hệ trước. Vậy vắc xin phế cầu 20 phù hợp với đối tượng nào? Lịch tiêm ra sao? Chuyên gia sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết sau đây!
Bài viết được duyệt và tư vấn y khoa bởi BS Huỳnh Trần An Khương, Quản lý Y khoa vùng 2 Hồ Chí Minh, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC, nhằm đảm bảo nội dung cung cấp thông tin chính xác, cập nhật và phù hợp với các khuyến cáo chuyên môn về tiêm chủng.
Vắc xin phế cầu 20 là vắc xin cộng hợp giúp tạo miễn dịch chống lại 20 tuýp huyết thanh của vi khuẩn phế cầu Streptococcus pneumoniae. Vắc xin hỗ trợ phòng các bệnh do phế cầu như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và một số bệnh phế cầu xâm lấn.
Vắc xin phế cầu 20 (Prevenar 20) là vắc xin liên hợp, giúp kích hoạt hệ miễn dịch nhằm phòng ngừa các bệnh lý phế cầu xâm lấn (viêm phổi kèm nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết…) và các bệnh phế cầu không xâm lấn (viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang…) do 20 tuýp vi khuẩn phế cầu (Streptococcus pneumoniae) có trong vắc xin gây ra.
Vắc xin phế cầu 20 chứa 20 loại polysaccharide từ các chủng phế cầu thường gặp gồm: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 8, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F và 33F. Các thành phần này được liên kết với protein mang CRM197, nhằm tăng cường khả năng kích hoạt hệ miễn dịch. Nhờ đó, cơ thể không chỉ tạo ra kháng thể đặc hiệu để chống lại vi khuẩn phế cầu, mà còn sản sinh tế bào nhớ miễn dịch, giúp cơ thể “ghi nhớ” mầm bệnh và phản ứng nhanh chóng nếu tiếp xúc với vi khuẩn trong tương lai.
Khi được đưa vào cơ thể, vắc xin phế cầu 20 chứa các thành phần không hoạt động của vi khuẩn phế cầu được kết hợp với protein vận chuyển sẽ kích thích hệ miễn dịch mà không gây bệnh. Nhờ đó, cơ thể có thể “làm quen” với vi khuẩn trong môi trường an toàn, từ đó sẽ tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại 20 chủng phế cầu khác nhau.
Ngoài ra, vắc xin phế cầu 20 còn giúp hình thành tế bào ghi nhớ miễn dịch, có khả năng “ghi nhớ” thông tin về mầm bệnh, giúp cơ thể phản ứng nhanh chóng và hiệu quả nếu gặp vi khuẩn phế cầu trong tương lai, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh hoặc làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Vắc xin phế cầu 20 được nghiên cứu, phát triển bởi Pfizer (Hoa Kỳ) và sản xuất tại Bỉ. Pfizer là một trong những tập đoàn dược phẩm sinh học hàng đầu thế giới, cam kết đem đến các giải pháp y học hiện đại, an toàn và hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng toàn cầu.
Tính đến ngày 20/07/2024, vắc xin phế cầu 20 đã được triển khai tiêm chủng tại gần 50 quốc gia trên toàn thế giới như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Đức, Pháp, Úc…. Việc đưa vắc xin phế cầu 20 vào chương trình tiêm chủng của các nước này đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc làm giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do phế cầu khuẩn ở người trưởng thành, đặc biệt trong các nhóm có nguy cơ cao.
Vắc xin phế cầu 20 được nghiên cứu, phát triển và sản xuất bởi công ty Pfizer, giúp phòng 20 chủng vi khuẩn phế cầu.
Vắc xin phế cầu giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh lý nghiêm trọng do vi khuẩn phế cầu gây ra. Đây là tác nhân chính gây tử vong ở trẻ em, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, người già và những người có hệ miễn dịch suy yếu. Vắc xin phế cầu 20 giúp phòng ngừa các bệnh sau:
Phế cầu khuẩn là nguyên nhân phổ biến gây viêm phổi, một bệnh nhiễm trùng ảnh hưởng trực tiếp đến phổi, khiến người bệnh gặp khó khăn trong hô hấp, sốt cao, ho nhiều và mệt mỏi. Vi khuẩn xâm nhập vào phổi, gây viêm và làm tích tụ dịch, mủ trong các phế nang. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, viêm phổi có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tràn dịch màng phổi, nhiễm trùng huyết và thậm chí tử vong.
Ở trẻ em dưới 5 tuổi, phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi. Ở người lớn, đặc biệt là người cao tuổi, phế cầu chiếm khoảng 10 – 30% số ca viêm phổi mắc phải trong cộng đồng. Tại Hoa Kỳ, mỗi năm có khoảng 900.000 ca viêm phổi do phế cầu khuẩn, với gần 400.000 trường hợp phải nhập viện và 5 – 7% trong số đó tử vong.
Viêm màng não do phế cầu là một dạng nhiễm trùng cấp tính ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, có thể diễn biến nguy hiểm chỉ trong vòng 24 – 48 giờ. Các triệu chứng bao gồm sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, rối loạn ý thức, co giật và có thể dẫn đến hôn mê hoặc tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi điều trị thành công, bệnh nhân vẫn có nguy cơ chịu những di chứng nặng nề như điếc (gặp ở tới 50% người sống sót), mù lòa, liệt, động kinh, tổn thương não…
Theo thống kê năm 2017, phế cầu khuẩn gây ra hơn 300.000 ca viêm màng não và 40.000 ca tử vong trên toàn cầu. Ở trẻ dưới 5 tuổi, mỗi năm có 17 ca viêm màng não và 10 ca tử vong/100.000 trẻ do phế cầu gây ra. Tại Hoa Kỳ, phế cầu chiếm hơn 50% tổng số ca viêm màng não do vi khuẩn, với khoảng 2.000 ca mỗi năm.
Viêm tai giữa là tình trạng nhiễm trùng tại vùng tai giữa, khu vực nằm ngay phía sau màng nhĩ. Khi bị viêm, màng nhĩ sưng đau, trẻ thường quấy khóc, sốt cao, chảy dịch tai và kém ăn. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như thủng màng nhĩ, giảm thính lực vĩnh viễn, viêm xương chũm, viêm màng não hoặc áp xe não.
Phế cầu khuẩn là nguyên nhân gây ra 30 – 40% ca viêm tai giữa ở trẻ nhỏ. Tại Hoa Kỳ, mỗi năm có hơn 5 triệu ca viêm tai giữa cấp tính (AOM) ở trẻ em, dẫn đến hơn 10 triệu đơn thuốc kháng sinh được kê. Ước tính, bệnh này tiêu tốn từ 4 – 6 tỷ USD chi phí chăm sóc y tế mỗi năm, chưa kể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sự phát triển của trẻ.
Nhiễm trùng huyết do phế cầu xảy ra khi vi khuẩn phế cầu xâm nhập vào máu và lan rộng khắp cơ thể. Bệnh có thể dẫn đến suy đa cơ quan, sốc nhiễm trùng và tử vong nhanh chóng, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%, thậm chí đạt 80% trong trường hợp sốc nhiễm trùng huyết. Năm 2017, thế giới ghi nhận 49 triệu ca nhiễm trùng huyết, trong đó có 11 triệu ca tử vong, tương đương 1 trong mỗi 5 ca tử vong toàn cầu. Ở các quốc gia phát triển, trung bình 0,2 – 3 người/1000 dân mỗi năm mắc nhiễm trùng huyết.
Viêm xoang do phế cầu khuẩn thường ảnh hưởng đến xoang hàm trên và xoang sàng, hai khu vực quan trọng quanh mũi. Khi bị nhiễm trùng, người bệnh thường có các triệu chứng đau nhức xoang, nghẹt mũi, chảy nước mũi. Nếu kéo dài hoặc không điều trị đúng cách, viêm xoang có thể trở thành mãn tính, thậm chí gây ra những biến chứng nghiêm trọng như áp xe não, viêm màng não, huyết khối tĩnh mạch não (như huyết khối xoang hang)…
Vắc xin phế cầu 20 được sử dụng để phòng ngừa các bệnh lý do phế cầu khuẩn gây ra như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết…
Tại Việt Nam, vắc xin phế cầu Prevenar 20 hiện được chỉ định tiêm cho nam và nữ từ 18 tuổi trở lên nhằm phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, vắc xin này tạo đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ không chỉ ở người khỏe mạnh mà còn ở những người có bệnh lý nền mạn tính như: bệnh tim mạch, phổi, gan, đái tháo đường hoặc người hút thuốc lá…
Vắc xin phế cầu 20 được đặc biệt khuyến nghị cho những nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh phế cầu khuẩn hoặc có nguy cơ biến chứng nặng nếu mắc bệnh.
Mặc dù vắc xin phế cầu 20 an toàn và hiệu quả cho phần lớn đối tượng, vẫn có những trường hợp cần cẩn trọng hoặc không nên tiêm. Cụ thể:
Vắc xin phế cầu 20 mang lại nhiều điểm vượt trội trong việc phòng ngừa các bệnh do vi khuẩn phế cầu gây ra. Vắc xin phế cầu 20 có lịch tiêm như sau:
Tại Việt Nam, vắc xin phế cầu được chỉ định tiêm cho người từ 18 tuổi trở lên với lịch tiêm cụ thể như sau:
Người từ 18 tuổi trở lên: Tiêm 1 mũi
Đối với người (từ 18 tuổi trở lên) sau cấy tế bào gốc tạo máu (bất kể tiền sử tiêm chủng vắc xin phế cầu trước khi cấy tế bào gốc tạo máu), áp dụng lịch tiêm 4 mũi:
Thời điểm tiêm sau cấy ghép tế bào gốc tạo máu: mũi 1 tiêm trong khoảng 3 – 6 tháng sau cấy ghép hoặc nếu hệ miễn dịch phục hồi chậm sau cấy ghép (theo đánh giá của bác sĩ lâm sàng) thì thời điểm tiêm sẽ lùi lại sau 12 tháng sau cấy ghép hoặc theo khuyến cáo của thuốc sử dụng trong quá trình cấy ghép.
Theo các chuyên gia, đối với những trường hợp đã tiêm vắc xin phế cầu 13, phế cầu 15 hoặc phế cầu 23, vẫn nên tiêm thêm vắc xin phế cầu 20 để mở rộng khả năng phòng ngừa bao phủ khỏi các tuýp huyết thanh vi khuẩn phế cầu không có trong các vắc xin phế cầu đã tiêm trước đây, nhằm bảo vệ sức khỏe toàn diện, đặc biệt đối với nhóm đối tượng cao như người cao tuổi, người có bệnh nền, suy giảm miễn dịch… Cụ thể, lịch tiêm phế cầu 20 cho người đã tiêm phế cầu 13 hoặc 23 như sau:
Người đã tiêm vắc xin phế cầu 13, 15 hoặc phế cầu 23 vẫn nên tiêm thêm vắc xin phế cầu 20 để bảo vệ sức khỏe toàn diện.
Vắc xin phế cầu 20 (PCV20) được phát triển nhằm tạo miễn dịch chống 20 tuýp huyết thanh của Streptococcus pneumoniae, tác nhân có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và viêm tai giữa. Năm 2021, FDA Hoa Kỳ cấp phép PCV20 sử dụng cho người lớn. Các nghiên cứu cho thấy chế phẩm tạo đáp ứng miễn dịch tương đương đối với các tuýp chung với PCV13 và đạt tiêu chí so sánh với PPSV23 ở các tuýp bổ sung. Dữ liệu thử nghiệm cũng ghi nhận hồ sơ an toàn nhìn chung tương đồng với các vắc xin đối chứng
Trong 2 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên đã đánh giá tính sinh miễn dịch và tính an toàn của vắc xin phế cầu 20 ở người lớn từ 65 tuổi trở lên, một thử nghiệm trong nhóm đã được tiêm phế cầu 23 trước đó và một thử nghiệm chưa tiêm vắc xin. Theo kết quả cho thấy, cả 2 thử nghiệm đều chứng minh phế cầu 20 tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh mẽ sau 1 tháng sau khi tiêm. Phế cầu 20 được dung nạp tốt với các tác dụng phụ tương tự như các loại vắc xin phế cầu trước đó.
Các tác dụng phụ của vắc xin phế cầu 20 gồm:
Các phản ứng sau tiêm vắc xin phế cầu 20 thường ở mức độ nhẹ đến trung bình và có khả năng tự khỏi trong vòng 1 – 2 ngày mà không cần điều trị đặc biệt.
Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cung cấp dịch vụ tư vấn và tiêm vắc xin phế cầu 20 cho các nhóm tuổi phù hợp theo chỉ định. Khách hàng được khám sàng lọc trước tiêm, tư vấn lịch tiêm dựa trên độ tuổi, tiền sử chủng ngừa và tình trạng sức khỏe, đồng thời được hướng dẫn theo dõi sau tiêm. Việc chủ động trao đổi với bác sĩ và nhân viên y tế giúp lựa chọn lịch tiêm phù hợp, đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc từng tiêm các loại vắc xin phế cầu khác.
Hiện tại, giá vắc xin phế cầu 20 trên thị trường dao động trong khoảng 1.600.000 – 1.800.000 đồng/liều. Mức giá này có thể thay đổi tùy theo địa điểm tiêm chủng, chính sách ưu đãi tại từng thời điểm cũng như các hình thức đăng ký tiêm lẻ hay tiêm gói dịch vụ. Để được báo giá chính xác và cập nhật mới nhất về giá vắc xin phế cầu 20, Quý Khách nên liên hệ trực tiếp với trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn cụ thể và hỗ trợ nhanh chóng.
Tại Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC, vắc xin phế cầu 20 hiện có giá khoảng 1.750.000 đồng/liều. Để biết chính xác giá vắc xin phế cầu 20 và các loại vắc xin mới nhất tại VNVC, Quý Khách có thể truy cập TẠI ĐÂY!
Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tiêm chủng vắc xin, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC là địa chỉ tin cậy được hàng triệu gia đình Việt lựa chọn khi tiêm vắc xin phế cầu 20 cũng như các loại vắc xin quan trọng khác. Là đối tác chiến lược toàn diện của nhiều hãng vắc xin và dược phẩm hàng đầu thế giới, VNVC có quyền nhập khẩu trực tiếp vắc xin với số lượng lớn, đảm bảo nguồn cung dồi dào và liên tục, đáp ứng kịp thời nhu cầu của cộng đồng.
Toàn bộ vắc xin tại VNVC đều được bảo quản trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP theo tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo vắc xin được bảo quản trong nhiệt độ từ 2 – 8 độ C.
Bên cạnh những thông tin trên, chắc hẳn mọi người vẫn còn nhiều thắc mắc về vắc xin phế cầu 20. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp nhất về vắc xin phế cầu 20:
Hiện nay, tại Việt Nam, vắc xin phế cầu 20 chỉ được chỉ định tiêm phòng cho nam và nữ từ 18 tuổi trở lên. Hiện vẫn chưa có khuyến cáo tiêm cho trẻ em dưới 18 tuổi. Do đó, vắc xin phế cầu 20 không thể dùng cho trẻ em. Thay vào đó, trẻ có thể lựa chọn vắc xin phế cầu 13 hoặc phế cầu 15.
Tại Việt Nam, phác đồ tiêm vắc xin phế cầu phế cầu 20 đối với người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên gồm 01 mũi để cung cấp khả năng bảo vệ lâu dài. Hiện nay, chưa có hướng dẫn chính thức về việc tiêm nhắc lại liều thứ hai, do đó, một mũi tiêm phế cầu 20 là đủ để bảo vệ sức khỏe cho người trưởng thành. Tuy nhiên, đối với nhóm đối tượng từ 18 tuổi trở lên có cấy tế bào tạo máu thì sau khi cấy tế bào tạo máu xong cần phải tiêm đủ 4 mũi để tạo miễn dịch lâu dài.
Các nghiên cứu hiện có cho thấy vắc xin phế cầu 20 có độ an toàn và khả năng sinh miễn dịch tốt khi được tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả tối ưu, các loại vắc xin nên được tiêm ở các vị trí khác nhau trên cơ thể và không được pha trộn với nhau trong cùng một bơm tiêm.
Có thể tiêm vắc xin phế cầu 20 cùng lúc với các vắc xin khác nhưng phải tiêm ở vị trí khác nhau.
Vắc xin phế cầu 20 góp phần mở rộng phạm vi bảo vệ trước nhiều tuýp phế cầu có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và các bệnh lý nghiêm trọng khác. Lịch tiêm cần được xác định theo độ tuổi, tiền sử chủng ngừa và tình trạng sức khỏe của từng người. Việc hiểu rõ chỉ định, số mũi cần tiêm, phản ứng sau tiêm và các lưu ý an toàn giúp chủ động phòng bệnh hiệu quả hơn, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.
