Dịch vụ khám, tư vấn dinh dưỡng phòng ngừa và hỗ trợ điều trị thiếu kẽm ở trẻ em

ĐỐI TƯỢNG

Suy dinh dưỡng, thấp còi, biếng ăn… là những “bệnh” thường gặp ở trẻ nhỏ (nhất là giai đoạn 0-6 tuổi) khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Và một trong những nguyên nhân dẫn đến các vấn đề trên là tình trạng thiếu kẽm.

Theo số liệu điều tra dinh dưỡng toàn quốc của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 10 trẻ dưới 5 tuổi có đến 7 trẻ thiếu kẽm. Đây là con số báo động về tình trạng thiếu kẽm ở trẻ nhỏ cần được can thiệp kịp thời để tránh những hậu quả đáng tiếc sau này.

Những trẻ có nguy cơ thiếu kẽm gồm:

  • Trẻ suy dinh dưỡng thấp còi
  • Trẻ suy dinh dưỡng thiếu cân
  • Trẻ sinh non
  • Trẻ không được bú sữa mẹ
  • Trẻ mắc các bệnh nhiễm trùng, nhiễm ký sinh trùng
  • Trẻ em tuổi học đường

TS.BS Phạm Thị Thu Hương, Nguyên Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Bác sĩ Trưởng, Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome miền Bắc cho biết: “Kẽm có vai trò quan trọng đối với sự phát triển chiều cao, cân nặng, hệ thần kinh và hệ miễn dịch của trẻ trong những năm đầu đời. Vì thế, việc thiếu kẽm trong thời gian dài sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy cho sự phát triển của trẻ như thấp còi, giảm chức năng của hầu hết tế bào miễn dịch, nguy cơ mắc bệnh nhiễm khuẩn và tử vong cao”.

THÔNG TIN CHUNG

Bên cạnh sắt và canxi, kẽm là thành phần không thể thiếu trong cơ thể, tham gia vào quá trình chuyển hóa, tăng trưởng của trẻ nhỏ. Nhu cầu về kẽm ở mỗi trẻ không giống nhau và phụ thuộc vào các yếu tố như: độ tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe… Vì thế, nếu bổ sung không đúng cách dẫn đến tình trạng thừa hoặc thiếu kẽm đều gây nên hậu quả nghiêm trọng.

>> Xem thêm: Bổ sung kẽm cho trẻ bao lâu?

NHU CẦU KHUYẾN NGHỊ KẼM CHO TRẺ EM

(Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO)

 

Nhóm tuổi

 

Hàm lượng (mg/ngày)
Nam Nữ
Mức hấp thu kém Mức hấp thu vừa Mức hấp thu tốt Mức hấp thu kém Mức hấp thu vừa Mức hấp thu tốt
0 – 5 tháng 6,6*** 2,8** 1,1* 6,6*** 2,8** 1,1*
6 – 8 tháng 8,3**** 4,1**** 0,8*-2,5**** 8,3**** 4,1**** 0,8*-2,5****
9 -11 tháng 8,3**** 4,1**** 0,8*-2,5**** 8,3**** 4,1**** 0,8*-2,5****
1 – 2 tuổi 8,3 4,1 2,4 8,3 4,1 2,4
3 -5 tuổi 9,6 4,8 2,9 9,6 4,8 2,9
6 – 7 tuổi 11,2 5,6 3,3 11,2 5,6 3,3
8 – 9 tuổi 12 6,0 3,3 11,2 5,6 3,3
10 – 11 tuổi 17,2 8,6 5,2 14,4 7,2 4,3
12 – 14 tuổi 18 9,0 6,4 16,0 8,0 4,8
15 – 19 tuổi 20 10,0 6,0 16,0 8,0 4,8

Ghi chú:

* Trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn

** Trẻ ăn sữa công thức và trẻ bú mẹ một phần hoặc ăn bổ sung có ít phytate với dung dịch sữa khác

***Trẻ ăn sữa công thức, thức ăn bổ sung có nhiều phytate và protein nguồn thực vật

**** Không áp dụng cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn

Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu kẽm

Lượng kẽm trong cơ thể chiếm khoảng 2-3g và phân phối ở nhiều bộ phận trong cơ thể như: tinh hoàn, tóc, xương, gan, thận, cơ vân, da và não. Tuy nhiên, kẽm thường không được dự trữ lâu trong cơ thể và có đời sống sinh học khá ngắn (12,5 ngày) trong các cơ quan nội tạng nên cơ thể dễ bị thiếu kẽm nếu khẩu phần ăn không cung cấp đủ theo nhu cầu.

Triệu chứng thiếu kẽm biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau tùy theo cơ địa của trẻ. Sau đây là một số dấu hiệu thường gặp:

  • Rối loạn giấc ngủ và hành vi
  • Vết thương khó lành
  • Tiêu chảy mạn tính
  • Các bệnh lý về da như eczema, bệnh vẩy nến, mụn trứng cá
  • Chậm lớn, còi cọc
  • Tóc rụng nhiều
  • Móng giòn, yếu, dễ gãy
  • Có đốm trắng ở lòng móng, móng có đường sọc
  • Dễ bị dị ứng
  • Biếng ăn
  • Da khô
  • Thiếu máu

TS.BS Phạm Thị Thu Hương, Nguyên Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Bác sĩ Trưởng, Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome miền Bắc cho biết: “Kẽm là chất xúc tác không thể thiếu được của ARN-polymerase, có vai trò quan trọng trong quá trình nhân đôi ADN và tổng hợp protein thúc đẩy quá trình tăng trưởng. Ngoài ra, kẽm có vai trò quan trọng giúp tăng cường miễn dịch, phòng bệnh và làm lành vết thương. Kẽm còn giúp cơ thể chuyển hóa năng lượng, hình thành các tổ chức tế bào trong cơ thể. Thiếu kẽm khiến trẻ chậm lớn, biếng ăn, giảm sức đề kháng hay mắc bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu chảy, suy dinh dưỡng và chậm phát triển chiều cao.”

>> Tìm hiểu thêm: Hướng dẫn bổ sung kẽm và Canxi cho bé

Nguyên nhân gây thiếu kẽm ở trẻ

Theo số liệu tổng điều tra dinh dưỡng toàn quốc của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, gần 70% trẻ em Việt Nam dưới 5 tuổi bị thiếu kẽm. TS.BS Phạm Thị Thu Hương cho biết, nếu trong suốt thai kỳ và sau khi sinh, lượng kẽm cung cấp cho mẹ không đủ nhu cầu sẽ dẫn đến tình trạng thiếu kẽm ở trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, một thực trạng phổ biến hiện nay và cũng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu kẽm ở trẻ chính là bữa ăn hằng ngày của người Việt Nam thiếu các thực phẩm giàu kẽm (thực phẩm có nguồn gốc động vật), khẩu phần ăn không phong phú, cách chế biến thức ăn không hợp lý cũng làm mất hàm lượng kẽm trong thức ăn.

 

 

Ngoài ra, các bệnh lý đường tiêu hóa như ruột ngắn, lỗ dò ruột, tiêu chảy… hoặc tình trạng bỏng cũng là nguyên nhân dẫn đến thiếu hụt kẽm ở trẻ em.

Hậu quả khi trẻ thiếu kẽm

Kẽm có vai trò quan trọng đối với sức khỏe và sự tăng trưởng của trẻ như: tham gia vào hoạt động của các enzyme chuyển hóa, biểu hiện kiểu gen, phân chia tế bào, chức năng sinh sản, miễn dịch, điều hòa vị giác, cảm giác ngon miệng. Vì thế, thiếu kẽm sẽ gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ:

  • Hệ miễn dịch của trẻ bị suy yếu nên trẻ dễ mắc các bệnh như nhiễm trùng tiêu hóa, hô hấp…
  • Ăn không ngon miệng dẫn đến biếng ăn, lâu ngày gây suy dinh dưỡng, chậm phát triển thể chất, đặc biệt là chiều cao.
  • Làm cản trở khả năng nhận thức và ghi nhớ gây ảnh hưởng đến việc học của trẻ hay phát triển ngôn ngữ của trẻ nhỏ. Nghiên cứu cũng chỉ ra thiếu kẽm cũng là nguyên nhân gây ra chứng khó đọc ở trẻ.
  • Trẻ rất dễ bị rụng tóc; móng tay, móng chân giòn, yếu và dễ gãy; dễ mắc các bệnh lý về da như vẩy nến, mụn trứng cá, viêm da cơ địa…
  • Rối loạn giấc ngủ.

TS.BS Phạm Thị Thu Hương cũng nói thêm: “Tuy kẽm là vi chất dinh dưỡng quan trọng và không thể thiếu đối với trẻ nhỏ, nhưng nếu cung cấp quá nhiều so với hàm lượng cho phép sẽ dẫn đến tình trạng ngộ độc kẽm, biểu hiện ở hệ miễn dịch suy giảm, chảy máu đường tiêu hóa, giảm lượng cholesterol tốt dẫn đến một số vấn đề về tim mạch…”

Để đảm bảo cung cấp đủ lượng kẽm theo nhu cầu của trẻ, mẹ cần xây dựng chế độ ăn khoa học, chế biến đúng cách để hấp thu tối ưu hàm lượng kẽm từ thực phẩm và bổ sung vi chất theo chỉ định của chuyên gia dinh dưỡng.

Với mong muốn hỗ trợ tốt nhất trong quá trình chẩn đoán và điều trị hiệu quả cho trẻ thiếu kẽm, Hệ thống Trung tâm Dinh Dưỡng – Y học Vận động Nutrihome đã trang bị THIẾT BỊ XÉT NGHIỆM VI CHẤT hiện đại và tiên tiến bậc nhất hiện nay. Bên cạnh đó, quy trình khám, tư vấn và điều trị tại Nutrihome được xây dựng khoa học từ việc thăm khám, xét nghiệm, chẩn đoán đến xây dựng khẩu phần và thiết kế thực đơn cho từng trường hợp cụ thể, cũng như hướng dẫn chế biến món ăn một cách khoa học hỗ trợ phòng ngừa và điều trị tình trạng thiếu kẽm, giúp trẻ phát triển toàn diện hơn.

ĐỘI NGŨ CHUYÊN GIA
Giám đốc Y khoa
Giám đốc Y khoa miền Bắc
Cố vấn chuyên môn