Rối loạn mỡ máu kiêng ăn gì và nên ăn gì?

Theo thống kê từ Viện Dinh dưỡng, khoảng 29% người Việt Nam bị rối loạn mỡ máu, tỷ lệ này ở người thành thị lên đến 44%. Việc điều chỉnh chế độ ăn, ví dụ người bị rối loạn mỡ máu nên kiêng ăn gì, được xem là biện pháp quan trọng đưa các chỉ số mỡ máu về giới hạn bình thường.

Rối loạn mỡ trong máu

Rối loạn mỡ máu là “sát thủ thầm lặng” gây nên các bệnh lý tim mạch, do đó bệnh nhân cần được thăm khám và có chế độ dinh dưỡng khoa học

Thế nào là rối loạn mỡ máu?

Rối loạn mỡ máu (còn gọi là rối loạn lipid máu) là tình trạng mất cân bằng về nồng độ các thành phần mỡ máu, bao gồm: tăng cholesterol toàn phần, tăng LDL – cholesterol, tăng Triglyceride hoặc giảm HDL – cholesterol.

Bảng chỉ số mỡ máu

Bảng chỉ số mỡ máu

Nếu để tình trạng rối loạn mỡ máu diễn ra lâu ngày mà không có biện pháp khắc phục, biến chứng mạch máu sẽ xảy ra, gây xơ vữa động mạch, dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, thiếu máu não, đột quỵ, tổn thương thận…

Rối loạn mỡ máu nên ăn gì?

Theo khuyến cáo từ Viện dinh dưỡng quốc gia, người bị rối loạn mỡ máu nên cung cấp năng lượng vừa phải: 30kcal/kg thể trọng/ngày (ví dụ người nặng 60kg, mức năng lượng cần nạp mỗi ngày là 1.800 kcal). Trong đó, protein chiếm tỷ lệ 12-14%, chất béo chiếm 15-20% tổng năng lượng.

Người bị rối loạn mỡ máu nên thực hiện đa dạng thực phẩm trong từng bữa ăn (15-20 loại thực phẩm khác nhau trong ngày). Ăn đều đặn, không bỏ bữa, không đợi quá đói rồi mới ăn vì lúc đó cơ thể sẽ ăn nhiều làm mỡ tích lũy nhanh hơn.

Các thực phẩm mà người rối loạn mỡ máu nên ăn bao gồm:

  • Ăn nhiều rau xanh (trung bình 400-500g/ngày), quả chín (ít nhất 100g/ngày) để tăng cường chất xơ và vitamin cho cơ thể.
  • Sử dụng các loại axit béo không no nhiều nối đôi như Omega 3, Omega 6 (có trong các loại cá, dầu thực vật, các loại hạt có dầu như lạc, vừng, hạt dẻ, bí ngô…). Các loại thực phẩm này vừa giúp giảm cholesterol, vừa giúp điều chỉnh huyết áp và ngăn ngừa các bệnh tim mạch.

Thực phẩm cho người rối loạn mỡ máu

Các loại thực phẩm chứa nhiều Omega 3, tốt cho người rối loạn mỡ máu

  • Tăng sử dụng các chế phẩm của đậu tương (như sữa đậu nành, tào phớ, đậu phụ, chao…) Có thể dùng nước mắm, nước tương như bình thường nếu không tăng huyết áp.
  • Uống đủ nước, trung bình từ 2-2,5 lít/ngày.

Rối loạn mỡ máu kiêng ăn gì?

Nếu người rối loạn mỡ máu có kèm thừa cân, béo phì, điều cần làm là giảm cân nặng và giữ chỉ số BMI ở mức lý tưởng (từ 18.5 – 23). Cùng với đó là kiêng ăn các loại thực phẩm làm tăng cholesterol xấu (cholesterol toàn phần, LDL-c và Triglyceride) và giảm cholesterol tốt (HDL-c) như:

  • Hạn chế các loại thức ăn nhiều cholesterol như óc động vật, tim, gan, lòng, tủy sống, tiết canh… Hàm lượng cholesterol cung cấp cho cơ thể cần giới hạn ở mức < 200 mg/ngày.

Rối loạn mỡ máu nên kiêng ăn gì

Theo nghiên cứu, cứ trong 100g óc heo thì có tới 2.500mg cholesterol, tức là nếu ăn một chén nhỏ thì đã cung cấp gấp hơn 12 lần nhu cầu cholesterol của một người/ngày

  • Giảm thiểu thịt đỏ (thịt bò, heo, cừu, trâu…) trong khẩu phần ăn hằng ngày. Có thể thay thế thịt đỏ bằng các loại thịt trắng như cá, thịt gà…
  • Người rối loạn mỡ máu nên kiêng các thực phẩm chứa chất béo no như mỡ, bơ, nước luộc thịt… vì chúng khiến hàm lượng cholesterol trong cơ thể tăng lên.
  • Không ăn nhiều lòng đỏ trứng vì lòng đỏ chứa nhiều cholesterol và chất béo bão hòa. Tuy nhiên, không cần loại bỏ hoàn toàn trứng ra khỏi khẩu phần vì lòng trắng trứng có nhiều protein tốt cho sức khỏe.
  • Với các loại sữa, hạn chế sử dụng các loại sữa nguyên chất béo, sữa đặc có đường. Có thể thay thế bằng sữa tách béo, ít đường hoặc các chế phẩm từ sữa. Bên cạnh đó, cũng cần hạn chế ăn đường mía, mứt kẹo, trái cây quá ngọt…
  • Hạn chế tối đa việc sử dụng các loại đồ uống có cồn như rượu bia. Tránh hút thuốc lá (cả chủ động lẫn thụ động).

Ngoài việc kiêng ăn những loại thực phẩm không tốt, người rối loạn mỡ máu cũng cần hạn chế ăn tối muộn. Lý do là việc ăn tối quá muộn có thể khiến hàm lượng cholesterol nạp vào không tiêu hóa kịp, đọng lại nhiều ở thành mạch, lâu ngày gây xơ vữa động mạch. Bệnh nhân nên chú ý sắp xếp ăn tối sớm, kết hợp vận động thể lực thường xuyên, ít nhất 30-45 phút/ngày để tiêu hao bớt lượng chất béo nạp vào cơ thể.

Để được tư vấn chi tiết về chế độ dinh dưỡng, biết rõ hơn người rối loạn mỡ máu kiêng ăn gì và nên ăn gì, xây dựng thực đơn khoa học, bệnh nhân có thể đến trung tâm dinh dưỡng NutriHome để được hỗ trợ tốt nhất.

Điều trị rối loạn mỡ máu

Hoàng Hoa