Dấu hiệu nhận biết và cách trị táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi

Táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi (dưới 12 tháng tuổi) và cách khắc phục như thế nào là mối quan tâm của rất nhiều bà mẹ có con nhỏ. Khi trẻ táo bón kéo dài, chất độc trong phân có thể xâm nhập trở lại cơ thể và gây hại cho sức khỏe của trẻ và nhiều vấn đề khácVì vậy cha mẹ cần chú ý quan sát những dấu hiệu trẻ sơ sinh – nhũ nhi bị táo bón để xử lý kịp thời. 

trẻ nhỏ, khóc, mẹ, trẻ sơ sinh

Táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi cần được ba mẹ quan tâm đúng mức

Nguyên nhân trẻ sơ sinh – nhũ nhi bị bón

Trẻ sơ sinh bị bón (dưới 1 tháng tuổi) là trường hợp ít xảy ra hơn trẻ nhũ nhi (1-12 tháng tuổi). Theo đó, táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi thường xảy ra do một số nguyên nhân sau đây:

Cơ thể trẻ bị thiếu nước

Với trẻ sơ sinh và nhũ nhi, sữa mẹ không chỉ là nguồn cung cấp thức ăn cho trẻ mà còn là nguồn cung cấp nước chủ yếu. Bú không đủ sẽ khiến cơ thể thiếu nước, từ đó làm bé bị táo bón.

trẻ nhỏ, bú mẹ, trẻ sơ sinh, sữa mẹ,

Trẻ không bú mẹ đủ có thể khiến cơ thể thiếu nước dẫn đến táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi

Do chế độ ăn uống của mẹ

Vì sữa mẹ là nguồn cung cấp dinh dưỡng chủ yếu cho cơ thể của trẻ nên chế độ ăn uống của mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến dinh dưỡng cũng như tình trạng bệnh lý của con. Nếu mẹ ăn nhiều đồ cay nóng, đồ ăn khó tiêu, ít chất xơ, nhiều đạm… hay chế độ ăn ngủ không hợp lý sẽ khiến các chất dinh dưỡng nạp vào cơ thể bé không phù hợp, từ đó gây nên táo bón ở trẻ.

Sữa công thức

Trẻ bú sữa mẹ ít có nguy cơ bị táo bón vì sữa mẹ có chứa thành phần cân bằng chất béo và protein, chất xơ, nước… Nếu sử dụng sữa công thức, trẻ có nguy cơ  bị táo bón cao hơn. Nguyên do là thành phần protein khác nhau trong sữa công thức có thể gây táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi. Trẻ sơ sinh dùng sữa công thức với lượng nhiều và bị táo bón thường có phân xanh và cứng, trẻ khó đi ngoài.

bình sữa, trẻ bú bình, trẻ em, khóc

Sữa công thức kết hợp nhiều chất trong khi dạ dày bé phát triển chưa hoàn thiện nên có thể khó tiêu hóa và dẫn đến táo bón

Thức ăn của trẻ quá đặc

Trẻ thường bị táo bón nếu được cho ăn thức ăn đặc quá sớm, đặc biệt là ở những trẻ lần đầu tiên ăn thức ăn đặc. Trong giai đoạn tập ăn dặm, các món như bột sữa, bột ngũ cốc, cháo ngũ cốc… thường thiếu chất xơ.

Do bệnh lý

Việc trẻ bị táo bón có thể là do bệnh lý xuất phát từ chính cơ thể của trẻ. Một số nguyên nhân chính khiến trẻ sơ sinh, nhũ nhi bị táo bón có thể kể đến như tổn thương thực thể ở đường tiêu hóa, các dị tật bẩm sinh (đại tràng bị phình to , bệnh suy giáp trạng…)

Ngoài ra nếu trẻ hiếu động, ham hoạt động, thích lẫy,… cũng sẽ khiến cơ thể bị mất nước nhiều, từ đó có thể dẫn đến tình trạng táo bón ở trẻ sơ sinh, nhũ nhi. 

Dấu hiệu nhận biết táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi 

Trẻ chưa biết nói nên không thể thông báo với cha mẹ khi bị táo bón. Do đó, cha mẹ cần chú ý đến những dấu hiệu bất thường của trẻ để phát hiện kịp thời và có biện pháp khắc phục sớm.

  • Trẻ đi ngoài ít hơn bình thường: Trong tháng đầu tiên, trẻ sơ sinh thường đi ngoài khoảng 4 lần/ ngày. Các bé bú mẹ sẽ đi ngoài nhiều hơn so với các bé uống sữa công thức. Nếu bé đi đại tiện ít hơn so với bình thường, trung bình 1 đến 2 ngày mới đi ngoài một lần kèm theo dấu hiệu khó chịu, đau đớn hay khóc thì khả năng trẻ bị táo bón rất cao.
  • Đi ngoài khó khăn: Một biểu hiện khác của chứng táo bón là  trẻ khó đi ngoài. Bé thường phải rặn nhiều, mặt đỏ bừng lên, vã mồ hôi, thậm chí khóc rất nhiều vì đau rát. Việc trẻ đại tiện phải rặn nhiều có thể gây tổn thương, chảy máu vùng hậu môn. Chính vì vậy, cha mẹ cần hết sức lưu ý khi con có những biểu hiện như trên.
  • Trẻ quấy khóc, lười ăn hoặc bỏ ăn: Trẻ bỗng dưng quấy khóc vô cớ, biếng ăn và có các biểu hiện nhăn nhó, khó chịu là một trong những dấu hiệu để nhận biết bệnh táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi. Do thức ăn nạp vào cơ thể bé không được hấp thụ, đào thải nên khiến bé cảm thấy đầy bụng, khó chịu, mệt mỏi. Do vậy, trẻ hay quấy khóc vô cớ, ngủ không sâu giấc và biếng ăn hoặc bỏ ăn.
  • Chướng bụng, khó tiêu: Khi bị táo bón, bụng của bé có thể bị chướng do khí và thức ăn không tiêu hóa hết, khiến bụng trở nên cứng. Chướng bụng, khó tiêu có thể gây cảm giác đau đớn, khó chịu cho bé nên mẹ cần tìm các biện pháp chữa trị giúp bé đi ngoài bình thường nhanh chóng.

trẻ sơ sinh, mẹ, mẹ và bé

Khi bị táo bón bụng bé thường cứng, chướng

Táo bón có thể ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của bé, khiến bé biếng ăn, còi cọc, chậm lớn, suy dinh dưỡng hoặc gây ra các bệnh lý về đường ruột… Vì vậy mẹ cần chú ý quan sát các dấu hiệu trẻ sơ sinh – nhũ nhi bị bón để kịp thời chữa trị.

Cách hỗ trợ trị táo bón cho trẻ sơ sinh – nhũ nhi 

Trẻ sơ sinh, nhũ nhi bị táo bón có thể hết sau vài ngày nếu cha mẹ biết cách xử lý sớm và đúng cách. Dưới đây là một trong những phương pháp khắc phục, hỗ trợ trị táo bón cho trẻ mà các mẹ có thể áp dụng cho bé:

  • Cung cấp đủ nước cho trẻ: Khi bị thiếu nước hoặc mất nước, cơ thể sẽ hấp thụ chất lỏng từ bất cứ đâu nên kết cấu của phân bé trở nên khô và rắn hơn, khiến bé gặp khó khăn khi đi tiêu, do đó hãy cho trẻ sơ sinh bú đủ để phòng tránh thiếu nước. Việc có đủ chất lỏng giúp phân của bé trương nở hơn và di chuyển trong ruột dễ dàng hơn, giảm thiểu triệu chứng táo bón ở trẻ.
  • Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ: Thực đơn của mẹ cần điều chỉnh theo hướng tăng cường chất xơ từ rau củ quả, uống nhiều nước, tránh các đồ ăn cay nóng, chất có cồn,… Đây là cách phòng tránh và hỗ trợ trị táo bón cho trẻ sơ sinh – nhũ nhi 1 tháng tuổi, 2 tháng tuổi và 3 tháng tuổi quan trọng vì chế độ ăn của mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sữa mẹ – nguồn thức ăn chính của bé trong giai đoạn này.
  • Đổi loại sữa công thức bé đang dùng: Nếu bé uống sữa công thức và bị táo bón, mẹ hãy thử đổi sang loại sữa bột khác. Nếu không biết chọn loại sữa nào phù hợp, cha mẹ hãy trao đổi với bác sĩ dinh dưỡng về điều này để tìm ra loại sữa phù hợp nhất cho bé.
  • Bổ sung chất xơ: Nếu trẻ đã ăn dặm và việc bổ sung nước không thể làm giảm triệu chứng táo bón ở trẻ, mẹ hãy thử thay thế bằng các loại rau và trái cây có tính chất nhuận tràng như rau lang, táo, mận hoặc lê. Việc tiêu thụ những loại thực phẩm này giúp phân của bé trở nên mềm và dễ đi tiêu hơn. Tuy nhiên cần lưu ý là bổ sung chất xơ không đúng loại và không đúng cách cũng có thể làm cho triệu chứng trầm trọng hơn. Hãy trao đổi thêm với chuyên gia dinh dưỡng nếu con của bạn không cải thiện.
  • Massage bụng cho bé: Mẹ dùng 3 ngón tay giữa chụm lại, đặt lên vùng bụng xung quanh rốn rồi xoa nhẹ với lực ấn vừa đủ. Việc làm này sẽ khiến nhu động ruột của bé hoạt động tốt hơn, giúp thức ăn khó tiêu còn trong bụng sẽ mềm ra và chuyển động xuống hậu môn. Mẹ hãy thực hiện động tác này mỗi lần 3 phút để kích thích trẻ đi ngoài.
  • Tắm cho trẻ bằng nước ấm: Khi nhận thấy triệu chứng táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi, mẹ nên cho bé tắm bằng nước ấm. Ngâm mình trong nước ấm sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái, giúp thư giãn cơ bụng, giảm các cơn đau do đầy hơi và kích thích nhu động ruột. Mẹ cũng có thể ngâm hậu môn bằng nước ấm 1-2 lần/ngày, mỗi lần khoảng 5 phút cho trẻ, giúp kích thích cơ vòng hậu môn khiến bé đi ngoài dễ dàng hơn. 

Tuy nhiên, nếu đã áp dụng các phương pháp trên mà tình trạng táo bón ở trẻ sơ sinh – nhũ nhi không được cải thiện, xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, nôn trớ, bị rách hậu môn…, cha mẹ hãy cân nhắc đưa con đi khám và trao đổi tình trạng của bé với các bác sĩ sớm nhất có thể.

Nếu cha mẹ vẫn còn băn khoăn trong việc điều trị và thiết lập chế độ dinh dưỡng cho trẻ trong thời kỳ bị táo bón, hãy đưa trẻ đến Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome. Tại đây, các chuyên gia dinh dưỡng sẽ thăm khám, đưa ra chỉ định điều trị và xây dựng thực đơn cá nhân hóa, hướng dẫn ba mẹ chọn thực phẩm, chế biến món ăn một cách khoa học, đơn giản giúp trẻ sơ sinh – nhũ nhi bị bón mau hết bệnh một cách hiệu quả, an toàn.

 Ánh Ngọc