Trẻ ăn dặm bị táo bón, ba mẹ phải làm sao?

Trẻ bị táo bón khi bước vào thời kỳ ăn dặm là một tình trạng rất phổ biến. Vậy, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón và cách khắc phục là gì? Hãy cùng Nutrihome tìm kiếm đáp án chính xác cho những vấn đề trên trong bài viết này.

Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của BS.CKII Đinh Thị Kim Liên, Nguyên Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng – Bệnh viện Bạch Mai, Bác sĩ Dinh dưỡng, Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome.

Nguyên nhân bé ăn dặm bị táo bón

Trẻ bị táo bón có thể  gặp ở mọi độ tuổi. Tuy nhiên, khi bắt đầu thay đổi chế độ ăn từ bú sữa mẹ hoàn toàn sang ăn dặm, trẻ thường có nguy cơ bị táo bón cao hơn. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón vô cùng đa dạng, chủ yếu tập trung vào thói quen sinh hoạt và chế độ dinh dưỡng mỗi ngày, trong đó có thể kể để một số nguyên nhân sau đây:

Hệ tiêu hóa của trẻ không kịp thích nghi với chế độ ăn mới

Trẻ 6 tháng ăn dặm bị táo bón hoặc bé 7 tháng ăn dặm bị táo bón đều là hiện tượng khá phổ biến bởi đây là thời điểm trẻ gặp sự thay đổi bất ngờ về chế độ ăn uống. 

Trước 6 tháng tuổi, phần lớn trẻ sơ sinh thường chỉ bú mẹ hoàn toàn. Trong một số trường hợp mẹ thiếu sữa hoặc không có sữa, trẻ thường được bổ sung thêm dinh dưỡng bằng loại sữa công thức phù hợp. Đây đều là nguồn dinh dưỡng đảm bảo an toàn, giúp bé dễ dàng tiêu hóa. Do đó, hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ không cần phải hoạt động quá mức.

Trẻ 6 tháng ăn dặm bị táo bón là tình trạng khá phổ biến 

Tuy nhiên, khi bắt đầu bước sang giai đoạn ăn dặm, trẻ phải làm quen với một số loại thực phẩm thể rắn khác ngoài sữa. Lúc này, hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ chưa thể thích nghi ngay lập tức. Các loại thức ăn trong giai đoạn ăn dặm của trẻ thường đặc hơn sữa nên đây là một “thử thách” mới với hệ tiêu hóa của trẻ, cũng chính là nguyên nhân khiến nhiều trẻ ăn dặm bị táo bón.

Chế độ ăn uống không khoa học

Chế độ ăn uống không khoa học, thiếu cân bằng dinh dưỡng có thể khiến trẻ bị táo bón trong thời kỳ ăn dặm. Cụ thể, trẻ ăn dặm bị táo bón khi chế độ ăn uống quá giàu chất béo, chất đạm nhưng thiếu hoặc ít chất xơ. 

Đối với trường hợp ăn dặm kết hợp uống sữa bột/ sữa công thức, khi cha mẹ cho trẻ uống sữa không được pha đúng tỷ lệ nước – sữa, trẻ cũng dễ bị táo bón. Đối với những trẻ chưa cai sữa mẹ hoàn toàn, nếu người mẹ bị táo bón kinh niên, khả năng cao trẻ nhỏ cũng sẽ gặp tình trạng tương tự. Do đó, khi cha mẹ bắt đầu tập cho trẻ ăn dặm cần lưu ý điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học dựa trên tình trạng của bé.

Trẻ không uống đủ nước

Trong 6 tháng đầu đời, nếu được bú mẹ hoàn toàn và bú đủ theo nhu cầu, trẻ có thể không cần phải bổ sung nước vì sữa mẹ đã cung cấp đủ cả nhu cầu về dinh dưỡng và nhu cầu về nước cho trẻ. Tuy nhiên, khi bước vào thời kỳ bắt đầu ăn dặm, nếu mẹ không cho trẻ uống thêm nước hoặc cho uống quá ít nước sẽ ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa. Thiếu nước là một trong những nguyên nhân làm cho phân bị khô, cứng khó đẩy ra ngoài khiến bé bị táo bón.

Trẻ ăn dặm bị táo bón phải làm sao?

Giai đoạn ăn dặm là một trong những giai đoạn trẻ thường xuyên phải đối mặt chứng táo bón. Để cải thiện tình trạng này, cha mẹ có thể áp dụng một số cách đơn giản nhưng hiệu quả sau đây:  

Thay đổi chế độ dinh dưỡng

Khi trẻ mới bắt đầu ăn dặm, cha mẹ nên ưu tiên chế biến các loại thực phẩm ở dạng lỏng hoặc dạng mềm, dễ nhai nuốt. Đồng thời hạn chế thêm vào thực đơn những thực phẩm thể rắn, đặc, gây khó tiêu. Cha mẹ nên cho bé ăn các loại cháo loãng, hoặc cho bé ăn thêm sữa pha đúng tỉ lệ như hướng dẫn ghi trên hộp. Điều này sẽ giúp cho hệ tiêu hóa của bé tập quen nhanh hơn với các loại thức ăn mới.

Sau 1 tuần ăn dặm, cha mẹ có thể thay đổi thực đơn của trẻ bằng cách thêm các loại rau xanh, củ quả đã nghiền nát sau đó nấu cùng cháo để tăng bổ sung chất xơ cho trẻ. Khi hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ đã dần quen thuộc với đa dạng các loại thức ăn, cha mẹ có thể thêm vào các thực phẩm dinh dưỡng như cá, tôm, trứng, thịt,… Tuy nhiên cha mẹ cần hạn chế sử dụng quá nhiều các thực phẩm giàu đạm. 

trẻ en, ăn, rau, ăn dặm, cà rốt

Thay đổi chế độ dinh dưỡng của trẻ cho phù hợp là cách hiệu quả để cải thiện tình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón 

Bổ sung thực phẩm chứa lợi khuẩn

Khi cơ thể có nhiều lợi khuẩn, các lợi khuẩn này sẽ giúp cơ thể kích thích sản sinh thêm các loại enzyme tiêu hóa như amylase, protease… giúp tiêu hóa thức ăn dễ dàng hơn, đồng thời góp phần tiêu diệt những vi khuẩn có hại trong hệ tiêu hóa.

Trong thời gian bé ăn dặm, lợi khuẩn sẽ giúp cơ thể trẻ hấp thu tốt nhất dưỡng chất và cải thiện táo bón hiệu quả. Do đó bố mẹ hãy bổ sung thêm các thực phẩm chứa men như sữa chua cho trẻ mỗi ngày với liều lượng phù hợp với độ tuổi được tư vấn bởi chuyên gia.

Massage vùng bụng cho bé để giảm táo bón

Massage vùng bụng là một trong những phương pháp trị liệu hiệu quả trình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón. Phương pháp này có thể tăng tuần hoàn máu, hỗ trợ giảm đau và giúp cho nhu động ruột hoạt động hiệu quả hơn.

Cha mẹ có thể thực hiện massage cho trẻ để giảm táo bón theo ba bước sau đây:

  • Bước 1: Đặt trẻ nằm thẳng trên giường, sau đó dùng ngón tay trỏ nhẹ nhàng đặt dưới rốn của trẻ.
  • Bước 2: Xoay ngón tay trỏ nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ.
  • Bước 3: Dùng bàn tay bạn áp nhẹ lên phần thành bụng để kích hoạt nhu động ruột.

Nếu thực hiện phương pháp này thường xuyên, cha mẹ có thể góp phần cải thiện hoạt động tiêu hóa của trẻ. Ngoài ra còn giúp trẻ cảm thấy thư giãn và dễ chịu hơn.

Cách phòng ngừa bé ăn dặm bị táo bón

Xây dựng chế độ ăn dặm khoa học cho trẻ

Theo bác sĩ BS.CKII Đinh Thị Kim Liên, trẻ nhỏ nên bắt đầu chế độ ăn dặm khi đủ 6 tháng tuổi. Trong giai đoạn trước độ tuổi này, việc cho trẻ ăn dặm chỉ nhằm mục đích giúp bé tập làm quen với các loại thức ăn đặc hơn, nguồn dinh dưỡng chính của trẻ vẫn là sữa mẹ (hoặc là sữa công thức phù hợp nếu mẹ không có đủ sữa).

Để bắt đầu cho bé tập ăn dặm, cha mẹ chỉ nên cho bé ăn một bữa ăn dặm/ ngày và tăng dần số lượng bữa sau khi bé đã quen. Ngoài ra, cha mẹ cần lưu ý chọn thực phẩm sạch tự nhiên chưa được qua chế biến. Các thực phẩm cần có giá trị dinh dưỡng tốt và được phối hợp hài hòa, cân bằng giữa nhiều thành phần dinh dưỡng trong một món ăn dặm. 

Để phòng ngừa tình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón cha mẹ nên học cách cân đối các khẩu phần dinh dưỡng cho trẻ hằng ngày và tập cho bé ăn được các loại trái cây, rau xanh. Đồng thời, cha mẹ lưu ý tránh xa các thực phẩm nhỏ dễ bị hóc như đậu, lạc rang,…

Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ

Một số loại thức ăn khá cứng như bông cải, cà rốt, ngũ cốc, gạo… có thể khiến trẻ ăn dặm khó đi ngoài, đi phân khô. Trong khi đó, những loại thực phẩm phòng ngừa táo bón ở trẻ giàu chất xơ như lê, ngũ cốc lúa mạch, yến mạch,… . Vì vậy cha mẹ có thể thay thế những thực phẩm này vào thực đơn của trẻ.

Giúp trẻ vận động thường xuyên

Việc di chuyển chân của bé lên xuống đều đặn, thường xuyên sẽ giúp ruột của bé hoạt động tốt hơn, hạn chế trường hợp trẻ ăn dặm bị táo bón kéo dài. Cha mẹ có thể giúp bé di chuyển chân tay nhẹ nhàng theo tư thế đạp xe hoặc duỗi chân tay đều đặn.

Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể thông qua việc cho bé chơi các loại đồ chơi có thể di chuyển tự động, lăn tròn như trái banh, xe đồ chơi. Sự tò mò của bé sẽ kích thích bé di chuyển theo món đồ chơi, từ đó làm tăng mức độ vận động hằng ngày của trẻ. Việt tập cho bé có thói quen vệ sinh hợp lý đều đặn, đúng giờ cũng là một biện pháp tốt để phòng tránh táo bón.

Tóm lại, cha mẹ không nên để tình trạng táo bón của trẻ bị kéo dài. Điều này không những gây khó chịu cho trẻ mà còn gây nên những biến chứng nghiêm trọng dẫn đến các bệnh lý liên quan đến đường tiêu hóa. Khi bé 6 tháng, 7 tháng tuổi ăn dặm bị táo bón mà không được cải thiện sau khi đã áp dụng các biện pháp trên, cha mẹ cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám và điều trị.

Thăm khám cùng bác sĩ tại Nutrihome để điều trị tình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón

Để phòng tránh và cải thiện tình trạng bé ăn dặm bị táo bón, cha mẹ cần có thông tin đúng về chế độ ăn và cách thức chăm sóc bé khoa học. Biện pháp tốt nhất ngăn ngừa hiện tượng bé ăn dặm bị táo bón là xây dựng cho trẻ một chế độ dinh dưỡng cân đối, lành mạnh, đủ chất và đủ nước. Hiện nay, tại Hệ thống Trung tâm Dinh Dưỡng – Y học Vận động Nutrihome, bé sẽ được các chuyên gia dinh dưỡng tiến hành thăm khám cẩn thận, đưa ra chẩn đoán chính xác và tư vấn giúp cha mẹ kịp thời cải thiện hiệu quả tình trạng trẻ ăn dặm bị táo bón và cách ngăn ngừa tái phát. 

Bên cạnh đó, các chuyên gia tại Nutrihome cũng giúp cha mẹ xây dựng thực đơn ăn uống cân bằng, đủ dưỡng chất cho các bé ăn dặm. Hãy cùng Nutrihome giúp bé yêu của bạn phát triển toàn diện và khỏe mạnh mỗi ngày.

 Nhi Lương