Nên bổ sung kẽm cho trẻ biếng ăn ra sao?

Kẽm là một khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể và sự phát triển của trẻ. Việc bổ sung kẽm cho trẻ biếng ăn có tác dụng rất tốt trong việc kích thích trẻ ăn ngon miệng và thúc đẩy trẻ phát triển chiều cao.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS.CKI Nguyễn Đào Ngọc Loan, Nguyên Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, Bác sĩ dinh dưỡng Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome

Bổ sung kẽm cho trẻ biếng ăn

Bổ sung kẽm đầy đủ cho trẻ là giải pháp khắc phục tình trạng biếng ăn

Trẻ biếng ăn có nên bổ sung kẽm, hay trẻ biếng ăn có phải do thiếu kẽm hay không… là những câu hỏi thường gặp của các bậc ba mẹ. 

Theo BS.CKI Nguyễn Đào Ngọc Loan, kẽm là yếu tố vi khoáng có nhiều ảnh hưởng nhất đến các hoạt động chức năng của toàn bộ cơ thể của trẻ em cũng như người lớn, thông qua việc kẽm tham gia trực tiếp vào thành phần cấu trúc hoặc là chất xúc tác tương hỗ của 100 loại men và tiền men trong chu trình chuyển hóa. Tế bào nào trong cơ thể cũng cần có kẽm, nhưng kẽm tập trung nhiều nhất ở xương và cơ. Kẽm có vai trò trên vị giác, tạo cảm giác ngon miệng, thúc đẩy tăng trưởng, tăng cường miễn dịch…

Nguyên nhân thường gặp nhất của tình trạng thiếu kẽm ở trẻ em là chế độ ăn thiếu chất kẽm và một phần đáng kể liên quan đến khả năng hấp thu kẽm tại màng ruột và tình trạng thất thoát kẽm do bệnh lý. Khi nồng độ kẽm trong máu và trong mô giảm sẽ ảnh hưởng đến hoạt động chức năng của nhiều loại tế bào và làm suy giảm chức năng của nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.

Những biểu hiện của trẻ thiếu kẽm

– Giai đoạn sớm:

Biểu hiện trẻ thiếu kẽm

Đừng lơ là nếu con có những biểu hiện như mệt mỏi, uể oải, kém tập trung 

Những biểu hiện thiếu kẽm trong giai đoạn sớm ở trẻ hoàn toàn không đặc trưng, các triệu chứng có thể gặp là biểu hiện của nhiều tình trạng khác nhau:

+ Mệt mỏi, kém tập trung, hay buồn ngủ

+ Biếng ăn, giảm hoặc mất sự ngon miệng, tiêu hóa kém

+ Dễ nhiễm trùng

+ Chậm tăng trưởng chiều cao và thể chất

– Giai đoạn nặng, toàn phát:

Khi trẻ biếng ăn không được bổ sung kẽm đầy đủ và kịp thời, tình trạng thiếu kẽm của trẻ bước vào giai đoạn nặng có thể dẫn đến các biểu hiện tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, từ cấu trúc của các cơ quan bên ngoài đến chức năng của các cơ quan bên trong:

+ Da: Viêm da, da dày sừng, sạm da và bong da mặt ngoài hai cẳng chân (vảy cá).

+ Tóc: Rụng tóc nhiều, nhất là ở phần chân tóc trước trán gây hói, sợi tóc mỏng, dẹt, giảm sắc tố, dễ gãy.

+ Móng: Bểu hiện loạn dưỡng móng như mất bóng, nhăn, có vệt trắng, chậm mọc…

+ Mắt: Giác mạc khô, ngứa, giảm tiết nước mắt.

+ Bán niêm mạc: Môi khô tróc vảy, lở mép, dễ bị các áp-tơ trong niêm mạc miệng, viêm quanh hậu môn, âm hộ…

+ Hệ tiêu hóa: Mất vị giác, biếng ăn, dễ bị tiêu chảy.

+ Hệ miễn dịch: Giảm miễn dịch nên nhiễm trùng tái diễn.

+ Hệ thần kinh: Có thể kích thích hay giảm hoạt động thần kinh, rối loạn nhận thức, mắc chứng ngủ lịm, chậm phát triển tâm thần vận động.

+ Hệ sinh dục: Chậm phát triển giới tính, giảm chức năng tuyến sinh dục…

+ Phát triển thể chất: Chậm tăng trưởng ở trẻ em hoặc bào thai, suy dinh dưỡng nặng. Trẻ bị thiếu kẽm trong bào thai có thể chào đời với tình trạng suy dinh dưỡng bào thai cộng với các biểu hiện tổn thương trên da, lông, tóc, móng.

Chế độ dinh dưỡng bổ sung kẽm cho trẻ biếng ăn

BS.CKI Nguyễn Đào Ngọc Loan cho biết, kẽm có nhiều trong thực phẩm có nguồn gốc động vật như hàu, sò, thịt gia súc, gia cầm, cá, tôm, cua… Thực phẩm có nguồn gốc thực vật thường chứa rất ít chất kẽm, ngoại trừ phần mầm của các loại hạt. Đồng thời, để tối ưu hóa lượng chất kẽm được hấp thu cho trẻ thì khẩu phần ăn nên tăng cường bổ sung vitamin C và giảm các thực phẩm giàu chất xơ, sắt, đồng.

Hướng dẫn bổ sung kem cho trẻ biếng ăn

Sữa mẹ là nguồn bổ sung kẽm “tự nhiên” và tốt lành cho trẻ nhỏ 

Riêng với trẻ dưới 6 tháng tuổi, nguồn bổ sung kẽm tốt nhất và dễ hấp thu nhất chính là sữa mẹ. Do đó, người mẹ nên tăng cường bổ sung kẽm từ các loại thực phẩm giàu kẽm để đảm bảo lượng kẽm cần thiết cho cả mẹ và bé.

Trẻ biếng ăn có nên bổ sung kẽm dưới dạng thuốc?

Dưới đây là liều điều trị bổ sung đối với trẻ em khi có xét nghiệm và chẩn đoán của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý bổ sung khi chưa có những chỉ định của bác sĩ về tình trạng thiếu hay thừa kẽm ở trẻ. Liều lượng bổ sung kẽm được khuyến cáo là từ 0,5-1,5mg kẽm nguyên tố/kg cân nặng/ngày. Tổng thời gian bổ sung có thể kéo dài từ 2-3 tháng, tùy thuộc vào tình hình thiếu kẽm của trẻ.

Độ tuổi Liều bổ sung hàng ngày Liều tối đa
≤ 6 tháng 2 mg/ngày 4 mg/ngày
7 tháng – 12 tháng 3 mg/ngày 5 mg/ngày
1 – 3 tuổi 3 mg/ngày 7 mg/ngày
4 – 8 tuổi 5 mg/ngày 12 mg/ngày
9 – 13 tuổi 8 mg/ngày 23 mg/ngày
14 – 18 tuổi Nam: 11 mg/ngày

Nữ: 9 mg/ngày

34 mg/ngày
> 18 tuổi Nam: 11 mg/ngày

Nữ: 8 mg/ngày

40 mg/ngày
PN mang thai ≤ 18 tuổi: 12 mg/ngày

> 18 tuổi: 11 mg/ngày

40 mg/ngày

PN cho con bú ≤ 18 tuổi: 13 mg/ngày

> 18 tuổi: 12 mg/ngày

40 mg/ngày

 

Tuy nhiên, BS.CKI Nguyễn Đào Ngọc Loan cảnh báo, không phải bất cứ trẻ biếng ăn nào cũng là do thiếu kẽm và cũng cần bổ sung kẽm. Tất cả trẻ thuộc nhóm cần bổ sung kẽm dưới dạng thuốc là những trẻ đã có biểu hiện thiếu kẽm trên lâm sàng, được chẩn đoán thiếu kẽm qua các xét nghiệm hóa sinh, hoặc trẻ có tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa thì chắc chắn sẽ dẫn đến nguy cơ giảm hấp thu kẽm (tiêu chảy, bệnh lý bẩm sinh ở đường tiêu hóa…).

Do vậy, các bậc cha mẹ nếu vẫn đang băn khoăn liệu trẻ biếng ăn có phải thiếu kẽm, hoặc có nên bổ sung kẽm ở dạng thuốc hay không, thì tốt nhất nên đưa bé đến khám tại các trung tâm dinh dưỡng để có phương án điều trị phù hợp, như đến Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome. 

Các chuyên gia đầu ngành về dinh dưỡng cùng đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm tại Nutrihome sẽ trực tiếp thăm khám, tư vấn cụ thể cho ba mẹ về dinh dưỡng nói chung và kẽm nói riêng, giúp trẻ cải thiện biếng ăn, tăng trưởng và phát triển tối ưu về chiều cao lẫn thể chất.

Minh Hà