Chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng

Trẻ suy dinh dưỡng là nỗi lo lắng hàng đầu của bố mẹ. Làm sao để thiết lập chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng phù hợp để các bé bắt kịp đà tăng trưởng, phát triển cả về thể chất lẫn trí não là băn khoăn của nhiều người.

 

Chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng

 

Theo số liệu thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, năm 2017, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng ở nước ta là 13,4%. Năm 2016, con số vẫn còn ở mức 13,8%. Cụ thể, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi ở Việt Nam bị thấp còi là 23,8% (khoảng 14.000 trẻ), cứ khoảng 8 trẻ dưới 5 tuổi thì 1 trẻ bị thiếu cân thể trung bình hoặc nặng (tỷ lệ 13,2%), cứ 4 trẻ thì 1 trẻ bị thấp còi (thiếu hụt chiều cao so với tuổi) tỷ lệ 23,8%. Đây là con số đáng báo động về tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em Việt Nam.

Nguyên nhân dẫn đến suy dinh dưỡng ở trẻ em

Theo PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Giám đốc Y khoa Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome (khu vực miền Bắc), suy dinh dưỡng là tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng bình thường của cơ thể. Tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em thường phổ biến ở khoảng thời gian từ 6 – 24 tháng tuổi. Đây là giai đoạn trẻ có nhu cầu dinh dưỡng cao, đang tập thích ứng với môi trường và rất nhạy cảm với bệnh tật.

Trẻ suy dinh dưỡng thường do các nguyên nhân chủ yếu sau:

* Do chế độ dinh dưỡng: Trẻ thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết. Nguyên nhân đến từ việc trẻ biếng ăn, phụ huynh thiếu kiến thức về dinh dưỡng hoặc có thể trong quá trình trẻ bú sữa, mẹ bị thiếu hoặc mất sữa nhưng lại cho trẻ ăn bổ sung không đúng và đủ, cả về số lượng lẫn chất lượng.

* Do ốm đau kéo dài: Trẻ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu hóa hoặc bị biến chứng sau các bệnh viêm phổi, sởi, lỵ…

* Do thể trạng hoặc dị tật: Trẻ đẻ non, suy dinh dưỡng bào thai, các dị tật như sứt môi, hở hàm ếch, tim bẩm sinh,… cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em.

 

Biếng ăn là một trong những nguyên nhân dẫn đến suy dinh dưỡng ở trẻ

 

Để phát hiện và khắc phục sớm tình trạng suy dinh dưỡng, thấp còi ở trẻ, trước tiên bố mẹ cần theo dõi các chỉ số cân nặng, chiều cao của trẻ thường xuyên. Ngay khi phát hiện dấu hiệu tăng cân chậm hoặc chững lại, phụ huynh hãy đưa trẻ đi khám ở các trung tâm dinh dưỡng để được khám và tư vấn cũng như điều trị kịp thời. Nếu trẻ đã bị suy dinh dưỡng, cần phải có chế độ ăn hợp lý cho trẻ suy dinh dưỡng để con bắt kịp đà phát triển về cân nặng cũng như chiều cao với những trẻ cùng độ tuổi.

Theo tiêu chuẩn cân nặng/tuổi tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ được chia làm 3 cấp độ:

  • Suy dinh dưỡng độ 1: Cân nặng < 80% so với cân nặng tiêu chuẩn.
  • Suy dinh dưỡng độ 2: Cân nặng < 70% so với cân nặng tiêu chuẩn.
  • Suy dinh dưỡng độ 3: Cân nặng < 60% so với cân nặng tiêu chuẩn.

Ngoài ra, nhìn bên ngoài, trẻ suy dinh dưỡng thường có các biểu hiện như teo mỡ ở cánh tay, teo nhỏ hoặc mất hết lớp mỡ dưới da bụng, da xanh, tóc thưa, ăn kém, hay bị rối loạn tiêu hóa…

 

Chế độ ăn là yếu tố quyết định đến sự phát triển của trẻ suy dinh dưỡng

 

Chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng

Để cơ thể tăng trưởng và phát triển tốt, thực đơn cho trẻ là vấn đề phải được quan tâm. Chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng cần đáp ứng hai nguyên tắc: tăng năng lượng và tăng chất dinh dưỡng. Cụ thể, phụ huynh nên chú ý những vấn đề sau:

Tăng cường thực phẩm nhóm Protein, Canxi & Vitamin D

Bổ sung các thực phẩm giàu protein giúp cơ thể bé phát triển toàn diện. Thực phẩm giàu protein có thể kể đến các loại như thịt, cá, trứng, đậu, lạc, vừng,… Đồng thời, để tăng cường hệ xương, cần bổ sung cho trẻ các thực phẩm giàu canxi (có trong tôm, cua, cá chạch, sữa, súp lơ xanh,…), vitamin D (có trong trứng, cá, đậu phụ, nấm,… và tắm nắng vào buổi sáng).

Tăng lượng dầu, mỡ

Theo PGS.TS Lê Bạch Mai, chất béo là nhóm chất bắt buộc phải có trong khẩu phần ăn hàng ngày của trẻ do đóng 4 vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển những năm đầu đời, đó là: tham gia cấu tạo tế bào não; sản sinh năng lượng cho toàn bộ hoạt động của cơ thể; cung cấp 3 nhóm acid béo gồm chất béo bão hòa (SFA), chất béo không bão hòa đơn (MUFA) và chất béo không bão hòa nhiều nối đôi (PUFA); hòa tan các vitamin A, D, E, K cần thiết cho cơ thể.

Cách chế biến

Khi chế biến, phải chú ý băm nhỏ, nấu mềm và nêm gia vị phù hợp với độ tuổi và khẩu vị của trẻ.

 

Chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng cần có đầy đủ nhóm chất dinh dưỡng

 

Tăng bữa ăn

Theo PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, trẻ suy dinh dưỡng cần ăn đủ 5 – 6 bữa/ngày. Mẹ cần lưu ý không nên chỉ cho bé ăn một món khoái khẩu mà phải đa dạng hóa các loại thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày. Thường xuyên sáng tạo những món ăn lạ miệng sẽ góp phần kích thích sự thèm ăn của trẻ.

>> Xem thêm: Gợi ý thực đơn cho trẻ suy dinh dưỡng

Ngoài ra, chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng cần bổ sung thêm một số vi chất cần thiết. Tuy nhiên, để xác định trẻ có thiếu vi chất dinh dưỡng không và thiếu chất gì, thiếu nhiều hay ít, các bác sĩ dinh dưỡng cần dựa vào kết quả phân tích thành phần cơ thể và xét nghiệm vi chất, từ đó đưa ra phác đồ điều trị chính xác và phù hợp. Bố mẹ không nên tự ý bổ sung vi chất cho con vì tụy là “thuốc bổ” nhưng dùng không đúng sẽ ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe của trẻ.

La Hà