Nặng 56kg cao 1m53 có bị béo phì không?

Chào các bác sĩ, bé trai nhà em năm nay 11 tuổi nhưng nặng 56kg và cao 1m53 thì có bị béo phì không? Cháu rất thích ăn những món nhiều tinh bột, chồng em có đăng ký cho cháu đi tập võ nhưng cân nặng vẫn không giảm là bao. Xin bác sĩ cho lời khuyên.

TS.BS Đào Thị Yến Phi

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi cho chương trình.

Bé trai 11 tuổi thì đã bắt đầu bước vào giai đoạn nằm trong khoảng tiền dậy thì – dậy thì của bé. Đây là một giai đoạn hết sức nhạy cảm, ta cần phải có một chế độ dinh dưỡng, vận động phù hợp để đảm bảo việc bé có thể lấy hết được chiều cao tiềm năng về mặt di truyền mà không tăng khối mỡ, cân nặng quá mức, vì các khối mỡ sẽ gây ra những bệnh lý mãn tính không lây sau này như tiểu đường, cao huyết áp.

Hiện nay, với chiều cao trung bình của con là 1m53, bé của bạn đang thừa khoảng 10 đến 13kg, một con số khá lớn. Có thể con số này khiến gia đình lo lắng nên mới tìm cách điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng và gia tăng vận động cho bé bằng cách tập võ thuật. Tuy nhiên đây có thể lợi bất cập hại, vì những môn thể thao cần thận trọng cho lứa tuổi dậy thì là những môn tác dụng đè lên trục và phát triển khối cơ quá mức. Ở độ tuổi này, trẻ cần tăng chiều cao và chiều cao được tăng ở phần đầu của xương. Tất cả những môn đè lên đầu xương như gánh tạ, tập gym hoặc những môn tăng khối cơ khiến khối cơ kéo đầu xương lại sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng của đầu xương. Những môn thể thao tốt nhất trong giai đoạn này là những môn vận động có tác dụng kéo giãn trục cơ thể như bơi lội, nhảy cao, nhảy xa, thậm chí cả nhảy dây miễn là không đè lên trục cơ thể.

Ta cần lưu ý thêm việc tập luyện tiêu hao rất ít năng lượng, mỗi một tiếng đồng hồ tập tích cực của bé chỉ tiêu hao 400 calo. Trong khi một chén cơm với đầy đủ thức ăn có thể lên đến 300 – 350 calo, vậy một tiếng đồng hồ tập chỉ bù năng lượng cho một chén cơm đó. Muốn cho bé giữ cân nặng và tăng chiều cao, chúng ta cần một chế độ dinh dưỡng trong đó tăng được lượng thức ăn không chứa quá nhiều năng lượng. Ví dụ như chúng ta có thể bổ sung các loại sữa không béo không đường hoặc các dạng khoai củ, và giảm thực phẩm năng lượng cao như gạo trắng, cơm trắng, miến, thức ăn chiên, quay, đồ ngọt (bánh, kẹo, socola), giảm những bữa ăn vặt trong ngày có thể làm tăng năng lượng khẩu phần cho bé.

Tốt nhất, gia đình nên đưa bé đi khám để biết được bé ở giai đoạn nào của dậy thì, vì ở mỗi giai đoạn chúng ta sẽ có một chế độ dinh dưỡng – tập luyện khác nhau. Thời gian này kéo dài đến năm 14 – 15 tuổi thì chiều cao của bé sẽ không phát triển nhanh được nữa. Về vấn đề giảm cân nặng của bé, gia đình cần lưu ý một nguyên tắc chung trong độ tuổi này là không được phép giảm mà chỉ giữ nguyên cân nặng cộng với thúc đẩy chiều cao tăng tối đa. Việc giảm cân trong giai đoạn này có thể làm ảnh hưởng hệ xương, hệ tim mạch, gan, thận và những cơ quan quan trọng khác mà bé phải giữ gìn.