Trẻ chậm phát triển chiều cao phải làm sao? Tầm soát, khám ở đâu?

16/01/2023
Tư vấn chuyên môn bài viết
Chức Vụ: Trợ lý Giám đốc Y khoa
Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome

Bên cạnh sự phát triển trí não thì sự phát triển chiều cao của bé cũng luôn là vấn đề được rất nhiều bậc cha mẹ quan tâm. Thực tế cho thấy, tuy trẻ được bổ sung dinh dưỡng đầy đủ song vẫn xảy ra tình trạng trẻ chậm phát triển chiều cao. Vậy nguyên nhân bé chậm phát triển chiều cao là gì? Trẻ không tăng chiều cao khám ở đâu uy tín? Làm thế nào để đảm bảo sự phát triển thể chất của trẻ? Hãy cùng Nutrihome tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Thế nào là tăng trưởng chiều cao bình thường?

Thông thưởng, sau khi đo chiều cao cho bé xong, cha mẹ thường không nắm rõ được tiêu chuẩn chiều cao của bé theo từng độ tuổi nên cũng không xác định được tình trạng phát triển chiều cao của bé là bình thường hay bất ổn. Thông thường, tiêu chuẩn chiều cao ở trẻ được xác định bởi các chỉ số sau:

  • Trẻ sơ sinh: Chiều cao từ 48 đến 52 cm, trung bình là 50 cm.
  • Trẻ từ 0 đến 11 tháng tuổi: Trẻ tăng khoảng 20 đến 25 cm.
  • Trẻ từ 1 đến 4 tuổi: Chiều cao tăng trung bình 10 cm mỗi năm.
  • Trẻ từ 4 đến 11 tuổi: Tăng trung bình từ 5 đến 7 cm mỗi năm.
  • Trẻ trong độ tuổi dậy thì: Có sự tăng trưởng chiều cao vượt bậc. Bé gái tăng khoảng 6 đến 10 cm mỗi năm. Bé trai tăng từ 6.5 đến 11 cm mỗi năm.

Chậm phát triển chiều cao là gì?

Trong trường hợp bé không đạt được các mức tăng trưởng chiều cao theo độ tuổi kể trên, thì được xác định là trẻ chậm phát triển chiều cao.

Một số biểu hiện chậm phát triển chiều cao dễ nhận thấy ở trẻ như:

  • Trẻ bé hoặc lùn hơn các bạn cùng lớp;
  • Trẻ thấp hơn anh chị em ruột ở cùng lứa tuổi;
  • Tốc độ tăng trưởng chiều cao của bé ít hơn 5cm / năm;
  • Quần áo của bé mặc rất lâu chật.
trẻ chậm phát triển chiều cao

Trường hợp bé thấp hơn nhiều so với bạn bè đồng trang lứa và không đạt được các mức chiều cao theo độ tuổi được xem là chậm phát triển chiều cao

Ở trong trường hợp này, Nutrihome khuyên cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và tầm soát các nguyên nhân gây chậm tăng trưởng chiều cao để có biện pháp can thiệp kịp thời.

8 nguyên nhân làm chậm phát triển chiều cao ở trẻ

Nhiều bậc cha mẹ cho rằng, việc bé chậm phát triển chiều cao là do không được bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng. Nhưng thực tế, ngoài yếu tố dinh dưỡng, các chuyên gia đã chỉ ra một số nguyên nhân sau:

1. Thiếu hormone tăng trưởng

Hormone tăng trưởng là yếu tố quan trọng cho sự phát triển toàn diện của trẻ em và quyết định về chiều cao. Hormone tăng trưởng được bài tiết bởi tuyến yên. Khi tuyến yên sản xuất hormone tăng trưởng không đủ sẽ dẫn đến tình trạng trẻ chậm phát triển chiều cao.

Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong đời, nó xuất phát từ nguyên nhân bẩm sinh hoặc do các tổn thương vùng tuyến yên, do chấn thương đầu, do u não hay nhiễm trùng dạng viêm màng não, viêm não,… Tỷ lệ thiếu hormone tăng trưởng ước tính chiếm khoảng 1/4.000 đến 1/10.000 bé.

2. Suy tuyến giáp

Hormone tuyến giáp tác động trực tiếp lên sự phát triển thể chất của trẻ. Khi tuyến giáp tiết không đủ hormone này có thể gây chậm tăng trưởng chiều cao, trẻ kén ăn, biếng ăn, thấp còi, dậy thì muộn,…

Có nhiều nguyên nhân gây ra suy tuyến giáp ở trẻ, trong đó bao gồm do di truyền, do mẹ trong thai kỳ bị thiếu i-ốt, do trẻ bị loạn sinh tuyến giáp hoặc loạn sinh hormone tuyến giáp. Theo ước tính, cứ khoảng 2000 – 3000 em bé sinh ra thì sẽ có 1 trẻ bị suy tuyến giáp khiến chậm phát triển chiều cao.

3. Di truyền

Theo một nghiên cứu được đăng tải trên Thư viện Y khoa Quốc gia (Hoa Kỳ), di truyền có thể quyết định đến 80% chiều cao của con người. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu khác cho thấy có khoảng 10.000 biến thể gen phổ biến ảnh hưởng đến chiều cao của một người.

Do đó, có thể nói, di truyền thực sự quyết định rất nhiều đến việc trẻ chậm phát triển chiều cao. Chúng ta thường thấy nếu bố mẹ có chiều cao khiêm tốn thì con cái của họ thường cũng sẽ có chiều cao tương ứng hoặc không cao hơn quá nhiều.

nguyên nhân làm chậm phát triển chiều cao ở trẻ

Về mặt di truyền, chiều cao của cha mẹ có ảnh hưởng rất nhiều đến chiều cao của con trẻ

4. Do chậm phát triển ngay từ trong bụng mẹ

Trong quá trình thai kỳ, nếu mẹ bầu không được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng và có một chế độ nghỉ ngơi đảm bảo thì thai nhi rất dễ bị ảnh hưởng theo, tình trạng này gọi là suy dinh dưỡng bào thai (những thai nhi sinh ra có cân nặng thấp nhỏ hơn 2.5kg.

Chiều cao của trẻ 2 tuổi thường dao động từ 85 đến 87 cm – tức khoảng 50% chiều cao của một người trưởng thành. Tuy nhiên, có khoảng 10% trẻ bị mắc chứng nhẹ cân sau sinh không thể tăng trưởng chiều cao bắt kịp với trẻ có cùng tuổi và cùng giới tính với mình lúc lên 2 tuổi. Điều này kéo theo nhiều hệ quả nghiêm trọng, nếu không được khắc phục sớm rất dễ khiến trẻ “mất oan” chiều cao khi trưởng thành.

5. Do dinh dưỡng kém

Dinh dưỡng có thể quyết định từ 20 – 32% chiều cao của trẻ khi trưởng thành, đặc biệt dinh dưỡng trong 3 giai đoạn phát triển chiều cao vàng, khi trẻ còn là bào thai, khi trẻ từ 0 – 3 tuổi và khi trẻ bước vào độ tuổi dậy thì.

Để phát triển được chiều cao, trẻ chắc chắn cần nhu cầu về canxi, phốt pho, magiê và vitamin D3 rất cao. Do đó nếu chế độ dinh dưỡng bị thiếu hụt canxi, cơ thể của trẻ sẽ bước vào chế độ tự “rút ngược” canxi từ xương ra để cơ thể hấp thụ. Lâu dần khiến trẻ mắc bệnh còi xương, suy dinh dưỡng thể thấp còi, chậm lớn.

6. Các bệnh do bất thường nhiễm sắc thể gây ra

Một số hội chứng dị tật bẩm sinh như Down, Turner, Klinefelter, Noonan, … làm biến đổi nhiễm sắc thể, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Trong đó:

  • Hội chứng Down: Trẻ bị thừa một nhiễm sắc thể số 21 trong bộ gene khiến tâm thần bị trì trệ, não nhỏ, khả năng học tập sa sút và tầm vóc thấp.
  • Hội chứng Tuner: Rối loạn nhiễm sắc thể giới tính X ở nữ giới khiến vẹo cột sống, cổ ngắn, tai rutt, cằm nhọn, dáng người thường thấp hơn người trưởng thành cùng tuổi, cùng giới tính đến 45 cm.
  • Hội chứng Noonan: Là một bệnh di truyền trên gen lặn nên nhiều trẻ sinh ra mắc hội chứng Noonan vẫn có chiều cao bình thường nhưng càng lớn thì phát triển càng chậm. Có từ 50 – 70% trẻ mắc hội chứng Noonan đều có vóc dáng thấp bé.
nguyên nhân dẫn đến trẻ chậm phát triển chiều cao

Trẻ mắc hội chứng Down tuy vẫn sinh hoạt khỏe mạnh nhưng thường có hình thể thấp hơn bạn bè đồng trang lứa

7. Do thiếu máu

Một số bệnh lý thiếu máu như thiếu máu huyết tán, thiếu máu hồng cầu hình lưỡi liềm, thiếu máu do thiếu sắt nếu kéo dài quá lâu… cũng làm cho trẻ chậm phát triển chiều cao.

Theo nghiên cứu, tình trạng thiếu máu kéo dài khiến cơ thể trẻ chậm tiết hormon tăng trưởng IGF-I (Insulin-like Growth Factor -1) – một hóc môn kích thích quá trình phân bào (mitosis) và biệt hóa tế bào (differentiation) – khiến trẻ chậm lớn, chậm tăng cân cũng như chiều cao.

8. Do các bệnh lý mạn tính

Trẻ mắc một số bệnh lý mạn tính tại tim, thận, hệ tiêu hóa hoặc bệnh phổi chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của bé như rối loạn hấp thu, rối loạn chuyển hóa, rối loạn nhịp tim, rối loạn quá trình trao đổi chất…Điển hình có thể kể đến một vài bệnh lý mạn tính phổ biến có thể ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ như:

  • Bệnh tim;
  • Bệnh hen suyễn;
  • Bệnh viêm ruột;
  • Bệnh tiểu đường;
  • Bệnh về thận;
  • Viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA).

Tầm soát, điều trị cho bé chậm tăng trưởng chiều cao

Tầm soát & điều trị cho bé chậm tăng trưởng chiều cao là chuyên môn của các bác sĩ dinh dưỡng và bác sĩ đa khoa. Khi tầm soát chậm tăng trưởng chiều cao, bác sĩ sẽ khám lâm sàng, đo chiều cao và cân nặng của bé, cho bệnh nhi làm một số cận lâm sàng như xét nghiệm máu, chụp cộng hưởng từ sọ não, chụp tuổi xương, …nhằm xác định được chính xác nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm tăng trưởng ở trẻ, từ đó đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Bên cạnh đó, có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ chậm lớn chỉ có thể được phát hiện bằng các máy móc định lượng hiện đại ở bệnh viện, chẳng hạn như tình trạng thiếu hormone tăng trưởng (GH, IGF-1,…) hay thiếu vi chất dinh dưỡng (bao gồm thiếu vitamin và thiếu khoáng chất).

Do đó, khi thấy các dấu hiệu trẻ chậm phát triển chiều cao, bố mẹ không được tự ý mua các loại thuốc tăng chiều cao cho trẻ dùng tại nhà mà hãy đưa trẻ đến khám ngay tại bệnh viện gần nhất để được chẩn đoán chính xác nguyên và điều trị kịp thời.

tàm soát, khám chậm phát triển chiều cao, X-Ray xương cổ tay và bàn tay

Trong việc chẩn đoán nguyên nhân trẻ chậm tăng trưởng chiều cao, bé thường được chụp X-Ray xương cổ tay và bàn tay để xác định độ tuổi của xương

Vai trò quan trọng của tầm soát chậm tăng trưởng chiều cao sớm

Có rất nhiều nguyên nhân khác nhau khiến trẻ chậm phát triển chiều cao. Mỗi nguyên nhân khác nhau sẽ có phác đồ điều trị khác nhau. Do đó, việc tầm soát sớm các dấu hiệu chậm tăng trưởng chiều cao ở trẻ sẽ giúp bố mẹ và bác sĩ sớm xác định chính xác được đâu là nguyên nhân khiến trẻ chậm lớn để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Theo các chuyên gia, tốc độ tăng trưởng sẽ dừng khi tuổi xương được 14 – 15 tuổi ở bé trai và 15 – 16 tuổi ở bé gái. Lúc này các sụn xương sẽ đóng lại, việc điều trị hormone tăng trưởng gần như sẽ không còn tác dụng.

Do vậy, nếu bố mẹ phát hiện các dấu hiệu trẻ chậm phát triển chiều cao quá muộn – chẳng hạn như để trẻ sau 15 tuổi mới phát hiện – sẽ rất dễ khiến trẻ bị “mất oan” chiều cao một cách lãng phí. Vì thế, việc tầm soát, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời ở sẽ giúp trẻ tối ưu được thời gian, có nhiều cơ hội để cao lớn hơn việc phát hiện muộn.

Trẻ chậm phát triển chiều cao khám ở đâu?

Rất nhiều bố mẹ khi thấy con mình bị chững chiều cao trong suốt một thời gian dài bèn hoang mang không biết trẻ không tăng chiều cao khám ở đâu uy tín và tiết kiệm.

Để trả lời câu hỏi này, ngoài những bệnh viện lớn và lâu đời như bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Trung ương Quân đội 108, hay bệnh viện Việt Đức…  thì cha mẹ có thể đưa bé đến tầm soát xương khớp tại Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome trên toàn quốc.

Vậy, vì sao bố mẹ nên chọn Nutrihome là điểm khám chậm phát triển chiều cao cho trẻ?

Thứ nhất: Nutrihome là Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng đầu tiên tại Việt Nam kết hợp điều trị theo khoa học với việc tư vấn thiết kế thực đơn và khẩu phần ăn theo ngày / tuần / tháng để bé phát triển chiều cao tối ưu từ thực phẩm mà không cần lạm dụng quá nhiều thuốc.

Thứ hai: Mọi phác đồ chẩn đoán và điều trị các bất thường về chiều cao ở trẻ em tại Nutrihome sẽ luôn được theo dõi sát sao bởi:

  • Đội ngũ chuyên gia Dinh dưỡng đầu ngành: Hỗ trợ bố mẹ đọc kết quả thăm khám, chẩn đoán dinh dưỡng từ các máy móc hiện đại bậc nhất để thiết kế nên một chế độ dinh dưỡng hàng ngày phù hợp với tình trạng bệnh lý của trẻ.
  • Trang thiết bị hiện đại: Hệ thống máy móc UPLC cực kỳ hiện đại giúp định lượng nồng độ vi chất trong cơ thể bé chính xác đến hàng nanogram / ml. Từ đó, bác sĩ sẽ biết chính xác trẻ bị thiếu chất gì, hóc môn nào, thiếu với nồng độ bao nhiêu để xây dựng được phác đồ điều trị toàn diện và hiệu quả.
trẻ không tăng chiều cao khám ở đầu, Nutrihome TPHCM, Hà Nội

Nutrihome sở hữu cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại bậc nhất trong việc tầm soát tình trạng trẻ chậm phát triển chiều cao

Hãy đến ngay Nutrihome – địa chỉ khám chậm phát triển chiều cao cho bé uy tín:

  • Tầm soát chậm tăng trưởng chiều cao ở Hà Nội: Số 180 Trường Chinh, Khương Thượng, Quận Đống Đa.
  • Tầm soát chậm tăng trưởng chiều cao ở TPHCM: Số 198 Hoàng Văn Thụ, Phường 9, Quận Phú Nhuận.

Bé chậm phát triển chiều cao phải làm sao?

Ngoài việc bổ sung dinh dưỡng đầy đủ cho bé, cha mẹ cũng nên chú ý đến những thói quen sinh hoạt hàng ngày có tác động ít nhiều đến sự phát triển chiều cao của con. Dưới đây là một số biện pháp giúp trẻ tăng chiều cao hiệu quả mà cha mẹ cần biết:

1. Dinh dưỡng cân bằng giàu canxi và vitamin D3

Canxi chiếm 40% tổng trọng lượng xương của toàn cơ thể và tồn tại dưới dạng Canxi Hydroxyapatite [Ca10(PO4)6(OH)2]. Do đó có thể nói, canxi chính là khoáng chất quan trọng nhất góp phần cấu tạo nên một hệ xương vững chắc.

Việc phát triển chiều cao có liên quan trực tiếp đến việc dài ra của xương. Điều đó kéo theo nhu cầu canxi của cơ thể cũng tăng lên để bắt kịp đà tăng trưởng của xương – đặc biệt là trong giai đoạn từ 0 – 3 tuổi và giai đoạn dậy thì của trẻ.

Một chế độ ăn giàu canxi sẽ giúp xương có được nguồn canxi dồi dào để tăng trưởng. Trong khi đó, việc không cung cấp đủ vitamin D cho cơ thể sẽ dẫn đến chứng giảm hấp thu canxi, làm tăng nồng độ hormone tuyến cận giáp trong huyết thanh gây nên chứng loãng xương (xương yếu), còi xương (xương nhỏ về đường kính) hoặc xương chậm phát triển về chiều dài khiến trẻ chậm phát triển chiều cao.

Sữa là nguồn thực phẩm tự nhiên duy nhất có đủ cả 2 thành phần canxi và vitamin D3 với một hàm lượng rất cao. Do đó, nếu bố mẹ muốn ngăn ngừa tình trạng trẻ chậm phát triển chiều cao, hãy cân nhắc bổ sung Sữa vào khẩu phần ăn mỗi ngày của trẻ với liều lượng phù hợp theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng Việt Nam tại đây.

be cham phat trien chieu cao phai lam sao, dinh dưỡng giàu canxi và vitamin D, sữa

Sữa là nguồn dinh dưỡng duy nhất chứa cả canxi và vitamin D3 với hàm lượng cao được rất nhiều trẻ em yêu thích

2. Chia nhỏ bữa ăn của bé

Thay vì ép bé ăn no vào 3 bữa chính, từ đó tạo cho bé cảm giác sợ ăn thì cha mẹ nên cho trẻ ăn vừa phải và bổ sung thêm 2 đến 3 bữa phụ mỗi ngày để có thể kích hoạt khả năng chuyển hoá của cơ thể, tăng cường khả năng hấp thu canxi, vitamin D cũng như giúp bổ sung thêm năng lượng cho bé một ngày hoạt động hiệu quả.

3. Thiết lập chế độ sinh hoạt khoa học

Xương không thể dài ra ngay khi trẻ đang thức mà cơ thể chỉ có thể phát triển khi trẻ đang ngủ. Vậy nên, điều quan trọng nhất cần phải rèn cho bé trong độ tuổi từ 2 đến 4 tuổi chính là thói quen ngủ đúng giờ, đủ giấc và đảm bảo chất lượng giấc ngủ tối ưu.

Khoảng thời gian lý tưởng cho giấc ngủ của trẻ là 10h đêm đến 6h sáng hôm sau, ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày. Việc ngủ đúng giờ là điều kiện lý tưởng cho cơ thể bé sản sinh ra hormone tăng trưởng GH, kích thích chiều cao phát triển.

4. Vận động thể dục thể thao thường xuyên

Tập luyện thể thao chính là một bước quan trọng để bé phát triển chiều cao. Theo nghiên cứu, việc tập thể dục thể thao thường xuyên sẽ thúc đẩy các khớp cơ xương và cơ được kéo giãn hơn, đồng thời cũng kích thích cơ thể bé tiết ra nhiều hormone tăng trưởng GH, giúp tăng chiều cao cho hiệu quả.

Bé có thể tham gia vào các câu lạc bộ, các trung tâm hướng dẫn hay rèn luyện thể thao. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời để tăng cường tổng hợp vitamin D cho cơ thể.

bé chậm phát triển chiều cao phải làm sao, tập luyện thể thao thường xuyên

Tập luyện thể thao là một bước quan trọng để tăng chiều cao cho trẻ

5. Hạn chế tiếp xúc với những đồ công nghệ

Thực tế cho thấy nếu trẻ em dùng điện thoại, xem ti vi hay chơi điện tử quá lâu không những ảnh hưởng đến thị lực mà còn tạo một tư thế xấu gây cản trở sự phát triển của xương, chẳng hạn như cong đốt sống cổ, vẹo cột sống lưng do phải cúi gằm mặt để nhìn màn hình thiết bị điện tử.

Do vậy, cha mẹ cần hạn chế cho con trẻ tiếp xúc với đồ công nghệ quá sớm để khung xương được hình thành ổn định hơn, đẩy lùi các nguy cơ tiềm ẩn khiến trẻ chậm phát triển chiều cao xuống mức tối thiểu.

6. Duy trì đúng tư thế cho bé

Một cột sống cong vòng, dáng đi ưỡn ngực hay còng lưng đều có thể khiến trẻ trông thấp hơn bình thường. Vì thế, việc rèn tư thế đi, đứng hay ngồi cho trẻ khoa học cũng là một biện pháp quan trọng để tăng chiều cao cho con.

Nếu không duy trì tư thế đúng, cột sống của bé sẽ bị bóp méo hoặc bị suy yếu, khiến bé không những đối mặt với vấn đề trẻ chậm phát triển chiều cao mà còn có nguy cơ “hỏng dáng” trong tương lai.

Trên đây là tất cả những thông tin chung nhất về tình trạng trẻ chậm phát triển chiều cao mà bố mẹ cần lưu tâm. Tóm lại, để sớm phát hiện tình trạng chậm phát triển chiều cao ở trẻ, cha mẹ nếu thấy bé thấp bé hơn các bạn cùng trang lứa, cần phải đưa bé đến các trung tâm y tế để được khám và tầm soát xương khớp kịp thời, từ đó có những biện pháp cải thiện để đảm bảo sự phát triển toàn diện của bé. Ngoài ra, cha mẹ cũng cần chú ý bổ sung dinh dưỡng, cải thiện thực đơn hàng ngày cho bé, đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng để ngăn ngừa tình trạng chậm phát triển chiều cao ở trẻ cũng như tạo cơ hội cho trẻ phát triển chiều cao tối ưu.

5/5 - (1 bình chọn)
10:22 16/01/2023