Bệnh gút có ăn được xôi không? – câu hỏi này không chỉ phản ánh nỗi lo chủ quan của những người mắc bệnh gút mà còn nêu lên một thách thức khách quan trong việc chọn lọc thực phẩm hàng ngày để hỗ trợ kiểm soát bệnh. Đối với người bệnh gút, việc tiêu thụ thực phẩm sai cách có thể làm tăng nồng độ axit uric trong máu, khiến các cơn đau khớp bùng phát. Vậy, người bị gút có ăn xôi được không? Đâu là lời khuyên chính xác từ các chuyên gia dinh dưỡng? Hãy cùng Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome khám phá ngay trong bài viết sau.
Người bệnh gút có ăn được xôi không? Ăn xôi có khiến bệnh gút bùng phát không?
Xôi là một món ăn truyền thống nổi tiếng của Việt Nam, được làm từ gạo nếp. Gạo nếp sau khi ngâm nước sẽ được nấu chín rồi đem hấp, tạo thành một món ăn có độ dẻo ngọt tự nhiên. Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, xôi không chỉ là món ăn hàng ngày mà còn là một phần quan trọng trong các dịp lễ hội, đám cưới và cúng kiếng. Vậy, người bị gút có ăn xôi được không?
Bệnh gút có ăn được xôi không?
Người bệnh gút ĐƯỢC ĂN XÔI bởi nguyên liệu cấu tạo nên xôi chính là gạo nếp – một loại ngũ cốc chứa hàm lượng purin vô cùng thấp. Theo Bệnh viện Đại học Y Trung Hoa, trung bình mỗi 100g gạo nếp có chứa ít hơn 9 mg purine. Trong khi đó, giới hạn an toàn về hàm lượng tiêu thụ purine mà người bệnh gút có thể tiêu thụ là 400 mg purin / ngày.
Như vậy, tiêu thụ xôi ít có nguy cơ gây tăng axit máu và không thể khiến bệnh gút bùng phát. Điều này giúp xôi trở thành thực phẩm an toàn đối với người mắc bệnh gút. Do đó, nếu bạn vẫn còn băn khoăn chưa biết người bệnh gút có ăn được xôi không thì câu trả lời là “ĐƯỢC”.
Người bị gout ăn xôi có tốt không?
Mặc dù người bệnh gút có thể được ăn xôi, nhưng việc tiêu thụ xôi một cách quá mức là KHÔNG TỐT. Cụ thể, tiêu thụ xôi nhiều hơn 250 – 300g / ngày có thể làm tăng nguy cơ khởi phát các biến chứng nghiêm trọng, chẳng hạn như:
1. Nguy cơ thừa cân – béo phì
- Người mắc bệnh gút nên lưu ý đến tổng lượng calo tiêu thụ hàng ngày, bởi vì thừa cân hoặc béo phì được chứng minh là những yếu tố độc lập có thể làm tăng nguy cơ khiến bệnh gút bùng phát. Xôi là một món ăn giàu năng lượng, vì vậy nên hạn chế lượng tiêu thụ (dưới 300g / ngày) để tránh tăng cân.
2. Nguy cơ biến chứng tiểu đường
- Tiểu đường là tình trạng các tế bào trong cơ thể “từ chối” hấp thụ đường để làm nguồn năng lượng, khiến nồng độ glucose trong máu luôn được duy trì ở mức cao hơn thông thường; từ đó, kích thích hàng loạt các phản ứng viêm nhiễm ở cấp độ toàn thân. Theo Hiệp hội Viêm khớp Hoa Kỳ, người mắc bệnh gút có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn 71% so với người bình thường.
- Trong khi đó, xôi là một thực phẩm có chỉ số đường huyết cao (GI = 90). Điều đó có nghĩa là tiêu thụ xôi làm tăng đường huyết rất nhanh sau khi ăn, làm tăng nguy cơ đồng mắc biến chứng tiểu đường và khiến tình trạng viêm khớp do gút tiến triển nặng;
- Mặt khác, thực phẩm có GI cao như xôi cũng dễ gây tích tụ mỡ thừa và làm gia tăng mức độ của các phản ứng viêm trong cơ thể nếu không được kiểm soát chặt chẽ hàm lượng tiêu thụ; từ đó, làm trầm trọng thêm mức độ của các cơn đau khớp do gút.
Xôi là thực phẩm có chỉ số đường huyết cao, có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2 ở người bệnh gút
Bên cạnh những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn đến từ xôi, người bệnh gút còn có thể phải đối mặt với các nguy cơ bùng phát bệnh gút đến từ đồ ăn kèm. Vì xôi vốn có vị nhạt, nên chúng thường được ăn kết hợp với:
- Thực phẩm có vị mặn: Bao gồm lạp xưởng, chà bông, ruốc sấy khô,… Việc tiêu thụ thực phẩm mặn (chứa nhiều muối natri) có thể gây tăng huyết áp tạm thời, được chứng minh là tác nhân độc lập có thể gây viêm và làm tăng nguy cơ khiến bệnh gút bùng phát;
- Thực phẩm giàu đạm (cũng đồng thời giàu purin): Bao gồm thịt gà xé, ruốc sấy, chà bông heo và đặc biệt là patê nấu từ nội tạng động vật. Tất cả đều là những nguồn thực phẩm giàu purin mà người bệnh gút cần hết sức cẩn trọng;
- Thực phẩm giàu chất béo bão hòa: Bao gồm mỡ hành (được nấu từ mỡ động vật hoặc dầu ăn công nghiệp), gà rán, trứng cút rán,… Tất cả đều là những nguồn thực phẩm giàu chất béo bão hòa – một loại chất béo mà khi tiêu thụ quá mức, vừa có thể gây tăng cân, vừa kích thích viêm (làm trầm trọng hơn các triệu chứng viêm khớp ở người bệnh gút) và vừa làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Tóm lại, việc tiêu thụ xôi quá mức hoặc ăn kèm với quá nhiều “topping” có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tổng thể ở người bệnh gút. Do đó, để biết chính xác người bệnh gút có ăn được xôi không hoặc nên ăn bao nhiêu trong từng trường hợp cụ thể, bạn rất cần sự tư vấn chuyên sâu từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
“Topping” ăn kèm xôi rất đa dạng nhưng chúng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe vì hàm lượng purin tương đối cao
Bị gút khi ăn xôi cần lưu ý gì?
Người bệnh gút có ăn được xôi không? Câu trả lời là “CÓ”. Tuy nhiên, để hạn chế tối đa các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn đến từ xôi, người bệnh gút cần lưu ý:
- Ăn vừa đủ: Trung bình 100g xôi nguyên chất (không món phụ) chỉ cung cấp cho cơ thể khoảng 125 calo. Tuy nhiên, việc kết hợp với nhiều “topping” khác như lạp xưởng, ruốc, patê, mỡ hành,… có thể khiến một gói xôi mặn (cỡ vừa) mang tới 500 – 600 calo năng lượng. Do đó, khi ăn xôi mặn, người bệnh gút cần kiểm soát chặt chẽ hàm lượng tiêu thụ (<300g xôi / ngày) để hạn chế nguy cơ thừa cân – béo phì.
- Ăn giãn cách: Để đảm bảo tính cân đối và đa dạng cho khẩu phần ăn, người bệnh gút không nên ăn xôi hàng ngày mà chỉ nên ăn cách ngày, tức tối đa 2 – 3 lần / tuần. Bởi lẽ, bên cạnh những rủi ro sức khỏe nêu trên, việc ăn xôi thường xuyên còn tiềm ẩn nguy cơ gây táo bón vì đây là một món ăn giàu đạm và ít chất xơ. Trong khi đó, đối với người bệnh gút, táo bón chính là một trong những triệu chứng phổ biến, xuất hiện như một “tác dụng phụ” của việc tiêu thụ nhiều loại thuốc khác nhau trong quá trình điều trị bệnh. Vì thế, việc ăn xôi giãn cách để tăng cường tiêu thụ chất xơ là cách giúp người bệnh điều hòa hệ tiêu hóa và góp phần cải thiện chất lượng sống.
- Chọn lọc món ăn kèm: Vì tự thân xôi đã có chỉ số đường huyết cao, nên bạn nên hạn chế ăn xôi với những thức ăn kèm chứa nhiều đường hoặc nhiều calo, chẳng hạn như xoài (trong món xôi xoài kiểu Thái), sầu riêng (trong món xôi sầu riêng), dừa nạo hoặc nước cốt dừa (trong món xôi nếp cẩm, xôi xoài, xôi bắp,…), đậu xanh (trong món xôi xéo,…)
Đặc biệt, người mắc bệnh gút có thể cân nhắc hạn chế tối đa hoặc tránh hoàn toàn việc tiêu thụ xôi trong trường hợp đồng mắc một số bệnh lý mạn tính liên quan đến rối loạn chuyển hóa, chẳng hạn như: tăng huyết áp, máu nhiễm mỡ và tiểu đường. Trong những trường hợp kể trên, việc tiêu thụ xôi cần nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ bác sĩ để giúp bạn hiểu rõ người bệnh gút có ăn được xôi không và nên ăn với hàm lượng bao nhiêu thì phù hợp.
Người bệnh gút không nên ăn kèm xôi với các “topping” giàu đường hoặc calo (chẳng hạn như sầu riêng và nước cốt dừa)
Các món ăn thay thế xôi cho người bệnh gút
Người bệnh gút có ăn được xôi không? Câu trả lời là “CÓ”. Tuy nhiên, trên thực tế, hầu hết các loại xôi (xôi gấc, xôi nếp cẩm, xôi xéo,…) đều là những món ăn chứa ít đạm, chất xơ, vitamin, khoáng chất và các chất kháng viêm. Do đó, để bù đắp sự thiếu hụt dưỡng chất chứa trong xôi, người bệnh có thể cân nhắc việc tăng cường tiêu thụ:
1. Thực phẩm có nguồn gốc thực vật
- Hầu hết các thực phẩm có nguồn gốc thực vật đều chứa ít purin, giàu chất xơ và chất chống oxy hóa tốt cho người bệnh gút.
- Nếu chất xơ giúp ngăn ngừa táo bón thì chất chống oxy hóa lại có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ cải thiện tần suất / mức độ các cơn đau khớp do gút, cũng như góp phần bảo toàn mô sụn khớp sau viêm.
- Một số thực phẩm có nguồn gốc thực vật tốt cho người bệnh gút bao gồm:
- Rau lá xanh sẫm màu: Cải bó xôi, bắp cải, rau muống, cải xoăn, cần tây, bông cải xanh,…;
- Rau củ: Cà tím, cà rốt, củ cải, ớt chuông, cà chua, gừng, tỏi,…;
- Hoa quả tươi: Bất kỳ loại hoa quả nào, ưu tiên hoa quả giàu vitamin C như quýt, cam, chanh, nho, táo, lê, dâu, xoài, đu đủ, dưa hấu, ổi, chuối,…;
- Các loại đậu và hạt: Trừ đậu phộng và hạt điều, hầu hết các loại đậu và hạt khác đều chứa ít purin và an toàn đối với người bệnh gút,…;
- Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, lúa mì, yến mạch, bột ngô, hạt kê, tinh bột khoai tây,…
Người bệnh gút nên tăng cường ăn rau củ quả để bổ sung đầy đủ các chất chống oxy hóa có đặc tính kháng viêm
2. Trứng, sữa và chế phẩm từ sữa
- Không phải tất cả các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật đều chứa hàm lượng purin cao. Trong đó, trứng, sữa và chế phẩm từ sữa (sữa chua, phô mai) chính là những “ngoại lệ” khi chúng sở hữu hàm lượng purin vô cùng thấp (<13 mg purin / 100g thực phẩm);
- Cả sữa và trứng đều là những nguồn thực phẩm chứa ít purin, ít calo với hàm lượng vitamin và khoáng chất dồi dào. Nếu sữa giàu omega-3 và vitamin D có đặc tính kháng viêm thì trứng lại giàu vitamin A, selen và protein, giúp mô khớp nhanh phục hồi sau viêm.
Chế độ ăn cho người bị gout cần tuân thủ
Chế độ ăn cho người bị gout cần tuân thủ các nguyên tắc dinh dưỡng sau:
- Hạn chế thực phẩm giàu purine: Giảm thiểu thực phẩm giàu purine như thịt đỏ, hải sản và nội tạng động vật vì chúng có thể gây tăng axit uric máu và khiến bệnh gút bùng phát. Bạn nên giới hạn hàm lượng tiêu thụ thịt đỏ và hải sản xuống dưới mức 150g / ngày, riêng nội tạng động vật giới hạn xuống dưới mức 30g / ngày và 100g / tuần;
- Hạn chế thực phẩm chứa đường fructose: Đường fructose thúc đẩy gan tăng cường tổng hợp nên axit uric và làm tăng nguy cơ khiến bệnh gút bùng phát. Do đó, bạn cần hạn chế tiêu thụ thực phẩm giàu đường fructose, chẳng hạn như: bánh kẹo ngọt, nước tăng lực, nước ngọt có ga, hoa quả sấy khô, bánh mứt ngào đường,…
- Tránh rượu bia: Rượu bia chứa nhiều cồn. Nghiên cứu cho thấy, tiêu thụ cồn, dù ở hàm lượng vừa phải (15 – 60g cồn / ngày) vẫn có thể làm tăng 1.36 – 1.51 lần nguy cơ bùng phát các cơn gút cấp tính trong vòng 24h sau đó;
- Giảm cân (nếu cần): Thừa cân hoặc béo phì có thể kích thích viêm và làm tăng nguy cơ bùng phát bệnh gút. Ngược lại, giảm cân có thể giúp kiểm soát bệnh;
- Uống nhiều nước: Uống nhiều nước (1.5 – 2.0 lít / ngày) hỗ trợ thận lọc và đào thải axit uric hiệu quả, hạn chế nguy cơ bùng phát bệnh gút;
- Tăng cường rau củ quả, ngũ cốc, đậu, hạt, trứng và sữa: Những thực phẩm này vừa chứa hàm lượng purin thấp, vừa chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp kháng viêm và bảo vệ sức khỏe sụn khớp.
Hạn chế thực phẩm giàu purine chính là “nguyên tắc vàng” mà người bệnh gút cần tuân thủ
Bên cạnh việc ăn uống có chọn lọc, tuân thủ những nguyên tắc dinh dưỡng kể trên, người bệnh gút vẫn cần kết hợp xây dựng một lối sống lành mạnh, như tập thể dục đều đặn, hạn chế căng thẳng và ngủ đủ giấc,… để có thể kiểm soát bệnh gout một cách toàn diện.
Trên đây là những thông tin quan trọng xoay quanh chủ đề người bệnh gút có ăn được xôi không. Hy vọng thông qua bài viết, bạn đã hiểu rõ người bị gout ĂN XÔI ĐƯỢC không chỉ nhờ hàm lượng purin thấp, mà còn vì xôi là một nguồn cung cấp chất đường bột dồi dào, giúp bổ sung năng lượng kịp thời cho cơ thể. Song, khi ăn xôi, người bệnh gút cần cân nhắc kỹ lưỡng về hàm lượng purin trong các món ăn kèm cũng như kiểm soát kỹ hàm lượng xôi tiêu thụ sao cho phù hợp.
Kết thúc bài viết, nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào xoay quanh chủ đề người bệnh gút có ăn được xôi không, hoặc nên ăn với hàm lượng bao nhiêu, hãy nhanh tay liên hệ đến Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome thông qua số hotline 1900 633 599 để được tư vấn kịp thời. Chúc bạn nhanh chóng kiểm soát bệnh và cải thiện được sức khỏe tổng thể!
