Hướng dẫn bổ sung canxi cho bà bầu đúng cách trong suốt thai kỳ

17/01/2023
Tư vấn chuyên môn bài viết
Chức Vụ: Trợ lý Giám đốc Y khoa
Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome

Bổ sung vi chất dinh dưỡng trong thai kỳ, đặc biệt canxi, đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe mẹ và thai nhi. Nếu chưa biết cách bổ sung canxi cho bà bầu đúng cách để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của con, mẹ bầu tham khảo bài viết sau nhé!

Canxi chiếm từ 1 đến 2 phần trăm trọng lượng cơ thể người trưởng thành. Canxi trong cơ thể con người tồn tại ở 2 dạng: canxi trong xương và canxi ngoài xương. Hơn 99% canxi tồn tại ở xương, răng, móng và 1% tồn tại trong máu (1). Dù chỉ chiếm một lượng rất nhỏ, song canxi đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với cơ thể nói chung và sức khỏe phụ nữ mang thai nói riêng.

Vì sao cần bổ sung canxi cho bà bầu?

Khi mang thai, cơ thể người mẹ rất dễ thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng để duy trì sức khỏe ổn định, đảm bảo các hoạt động hàng ngày và sự phát triển của thai nhi. Nếu trong thai kỳ cơ thể mẹ thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng quan trọng như: canxi, sắt, kẽm, vitamin nhóm B, vitamin D, vitamin C, i-ốt, acid folic… sẽ khiến sức đề kháng suy giảm, cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi uể oải, thai nhi trong bụng kém phải triển, gia tăng nguy cơ sinh non, em bé sinh ra nhẹ cân, chậm phát triển và dễ mắc bệnh sau sinh…

Vì sao cần bổ sung canxi cho bà bầu?

Canxi chỉ chiếm một phần nhỏ trong cơ thể con người nhưng đóng vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe.

Trong số các vi chất dinh dưỡng cần bổ sung trong thai kỳ nêu trên, canxi là một trong những khoáng chất cực quan trọng và không thể thiếu. Dưới đây là một số lý do vì sao cần phải bổ sung canxi cho bà bầu mà phụ nữ mang thai cần biết để có một thai kỳ thật suông sẻ, con sinh ra thật khỏe mạnh và cứng cáp:

1. Vai trò của canxi đối với sức khỏe mẹ mang thai

Canxi và vitamin D được xem là bộ đôi khoáng chất thiết yếu có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe mẹ bầu, đặc biệt hệ cơ xương khớp. Theo đó, canxi giúp tạo hệ khung xương vững chắc cho thai nhi. Nếu trong chế độ ăn uống hàng ngày không cung cấp đủ lượng canxi theo khuyến nghị, cơ thể sẽ “rút” canxi từ xương của mẹ bầu để cung cấp cho thai nhi đảm bảo sự phát triển.

Tuy nhiên sự “rút” canxi từ cơ thể người mẹ để đáp ứng cho nhu cầu phát triển của thai nhi chỉ có giới hạn, nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài và không được bổ sung kịp thời sẽ gây ra nhiều hệ lụy đối với sức khỏe mẹ bầu và thai nhi.

Việc bị “rút” canxi thường xuyên và kéo dài trong suốt thai kỳ sẽ khiến cơ thể mẹ bầu thiếu hụt loại vi chất này dẫn đến khó ngủ/ mất ngủ, thường xuyên bị tê chân và chuột rút, loãng xương khi bước vào tuổi mãn kinh, đau lưng và đau nhức xương khớp, đau nhức và ê buốt răng, đi lại và vận động kém linh hoạt…

2. Vai trò của canxi đối với sức khỏe thai nhi và trẻ sơ sinh

Như đã nêu trên, canxi là khoáng chất quan trọng và cần thiết giúp hệ xương của thai nhi chắc khỏe khi còn trong bụng mẹ, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển chiều cao sau khi chào đời và đạt tầm vóc lý tưởng ở giai đoạn trưởng thành.

Do đó, nếu em bé không được cung cấp đủ canxi từ trong bụng mẹ sẽ chậm phát triển. Chưa kể, trẻ sau khi chào đời có nguy cơ xương nhỏ, còi xương bẩm sinh, dễ bị dị dạng xương, răng mọc chậm và dễ bị sâu, thường xuyên giật mình khi ngủ, hay khóc đêm và dễ cáu giận, dễ bị chứng khò khè…

bổ sung canxi cho phụ nữ mang thai, Vai trò của canxi đối với sức khỏe trẻ

Bà bầu bị thiếu hụt canxi trong thai kỳ có thể khiến thai nhi chậm phát triển, chậm lớn

Nên bổ sung canxi cho bà bầu từ tháng thứ mấy?

Đối với người trưởng thành bình thường, để duy trì sức khỏe việc bổ sung canxi cho cơ thể cần ổn định và đều đặn mỗi ngày theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị về canxi của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, khoảng 800 – 1.300 mg/ngày.

Với thắc mắc nên bổ sung canxi cho bà bầu từ tháng thứ mấy, chuyên gia dinh dưỡng cho biết, canxi là dưỡng chất quan trọng của cơ thể và cần cung cấp đều đặn mỗi ngày. Do đó, việc chú ý/ có kế hoạch bổ sung canxi cho bà bầu nên bắt đầu ngay từ trước khi mang thai và kéo dài cho đến sau sinh nếu cho con bú mẹ với hàm lượng canxi tăng dần theo từng giai đoạn thai kỳ.

Trong đó, mẹ bầu cần đặc biệt chú trọng bổ sung canxi từ 20 tuần tuổi cho đến hết thai kỳ (2). Bởi đây là giai đoạn thai nhi tăng trưởng vượt bậc về thể chất nên nhu cầu canxi cho bà bầu tăng cao.

Nếu không cung cấp đủ canxi trong giai đoạn này – giai đoạn thai nhi hình thành hệ khung xương, hộp sọ, răng… – cơ thể buộc phải “rút” canxi của mẹ bầu để “phục vụ” cho quá trình phát triển của thai nhi. Điều này khiến mẹ bầu bị mất lượng canxi lớn sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như gia tăng các nguy cơ xấu ảnh hưởng đến sức khỏe thai kỳ.

Nhu cầu canxi cho bà bầu bao nhiêu là phù hợp?

Mẹ đã biết bà bầu mấy tháng uống canxi để duy trì sức khỏe và đảm bảo sự tăng trưởng tốt nhất cho thai nhi. Vậy mẹ đã biết nhu cầu canxi cho bà bầu như thế nào là phù hợp? Nếu chưa, hãy tham khảo ngay bảng dưới đây để biết cách bổ sung liều lượng canxi hàng ngày theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam:

Giai đoạn mang thai

Nhu cầu canxi khuyến nghị

Trước khi mang thai

1000 mg/ngày

Thai kỳ 1200 mg/ ngày
Cho con bú 1300 mg/ ngày

Khuyến nghị của chuyên gia dinh dưỡng, nguồn bổ sung canxi cho mọi người nói chung và mẹ bầu, mẹ nuôi con bú nói riêng tốt nhất nên đến từ các thực phẩm tự nhiên chứa nhiều canxi. Tuy nhiên, khi nhu cầu canxi của cơ thể tăng cao, ngoài bổ sung canxi từ thực phẩm mẹ bầu và mẹ nuôi con bú có thể bổ sung thêm từ nguồn thuốc uống, các loại thực phẩm chức năng.

bổ sung canxi cho bà bầu qua thực phẩm giàu canxi

Bổ sung canxi cho bà bầu từ nguồn thực phẩm tự nhiên luôn được khuyến khích vì an toàn và tốt cho sức khỏe.

Theo đó, để đảm bảo bổ sung canxi đúng liều lượng và an toàn sức khỏe tránh dư thừa gây ra nhiều hệ lụy sức khỏe, tốt nhất mẹ bầu nên thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra tình trạng thiếu – thừa canxi của cơ thể. Dựa trên kết quả xét nghiệm các bác sĩ sẽ chỉ định bổ sung lượng canxi phù hợp, an toàn và hiệu quả.

Cách bổ sung canxi cho bà bầu và mẹ đang nuôi con bú

Mẹ bầu và mẹ đang nuôi con bú có thể bổ sung canxi từ 2 nguồn khác nhau dưới đây:

1. Bằng các thực phẩm tự nhiên giàu canxi

Thực phẩm tự nhiên giàu canxi được xem là cách bổ sung canxi an toàn và hiệu quả nhất đối với mọi người. Theo đó, trong bữa ăn hàng ngày ngoài đảm bảo cân đối 4 nhóm chất dinh dưỡng (chất đạm, chất bột đường, chất béo, vitamin và khoáng chất) mẹ bầu và đang nuôi con bú cần tăng cường ăn thêm các thực phẩm giàu canxi như:

  • Sữa và các chế phẩm từ sữa (sữa dê tươi, sữa bò, sữa bột, sữa bột đậu nành, sữa hạt sen, sữa hạt óc chó, sữa hạt gạo, sữa hạt điều, sữa hạt hạnh nhân, sữa chua, phô mai…)
  • Các loại cá (cá mòi, cá hồi, cá trích, cá chép, cá mè hoa, cá rô phi, cá trắm cỏ, cá rô phi, cá nục, cá tuyết, cá ngừ…)
  • Động vật có vỏ (tôm đồng, cua đồng, sò, hến, nghêu, hàu…)
  • Các loại thịt (thịt gà, thịt vịt, thịt bò, thịt cừu…)
  • Trứng (trứng gà, trứng vịt…)
  • Các loại rau củ (cà rốt, củ cải, củ dền, khoai lang, bí đỏ…)
  • Các loại rau (bông cải xanh, cải xoăn, rau mồng tơi, rau dền, rau bina, đậu bắp, đậu rồng, cần tây, giá đỗ, cải thìa, rau bồ ngót, măng tây, cải cầu vồng, rau diếp, cải rổ, đậu cove…)
  • Các loại hạt (hạt vừng, hạt hạnh nhân, hạt chia, hạt cần tây, hạt lanh, hạt dẻ cười, hạt phỉ, hạt mắc ca, hạt hướng dương, hạt hồ đào…)
  • Các loại đậu (đậu phộng, đậu lăng, đậu trắng, đậu xanh…)
  • Trái cây (chuối, cam, lê, mận, dâu, đu đủ, dâu tây, vải, mãng cầu xiêm, bơi, xoài, ổi, mít, táo, quýt, kiwi, chà là…)

2. Bằng các loại thuốc, thực phẩm chức năng bổ sung canxi

Ngoài nguồn thực phẩm tự nhiên giàu canxi, mẹ bầu (từ tháng thứ 4 trở đi) và mẹ đang nuôi con bú có thể được chỉ định bổ sung thêm canxi từ thuốc và thực phẩm chức năng để đảm bảo nhu cầu canxi tăng dần của cơ thể.

Lưu ý, khi bổ sung canxi cho bà bầu thông qua các loại thuốc và thực phẩm chức năng, mẹ nên nhớ không ăn rau xanh cùng lúc với uống thuốc bổ sung canxi vì canxi dễ bị “giữ lại” hết do trong rau có chứa cellulose.

bổ sung canxi cho mẹ bầu qua thuốc bổ sung

Mẹ bầu không nên tự ý mua thuốc bổ sung canxi, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn sức khỏe.

Trên thị trường hiện nay có khá nhiều sản phẩm bổ sung canxi để mọi người có thể chọn lựa và sử dụng. Tuy nhiên để đảm bảo an toàn, hiệu quả và bổ sung canxi bằng thuốc đúng cách mẹ không nên tự ý mua thuốc sử dụng mà cần hỏi ý kiến/ sự tư vấn của bác sĩ. Bởi việc bổ sung canxi quá liều có thể dẫn đến nhiều hậu quả khôn lường cho cả mẹ lẫn con.

Đặc biệt, một số trường hợp mẹ bầu bị đái tháo đường, huyết áp cao, ăn chay, không dung nạp lactose… phải cân nhắc và thận trọng khi sử dụng thuốc bổ sung canxi, tốt nhất nên có sự hướng dẫn của bác sĩ để tránh gây hại sức khỏe. (3, 4, 5)

Canxi cho bà bầu và các biến chứng có thể xảy ra

Mặc dù chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể con người. Nhưng khoáng chất canxi đóng vai trò quan trọng rất quan trọng đối với sức khỏe bà bầu và sự phát triển của thai nhi. Nếu cơ thể mẹ bầu bị thiếu hụt hoặc thừa canxi đều không tốt. Cụ thể:

1. Mẹ bầu thiếu canxi

Trong các giai đoạn của thai kỳ nếu mẹ bầu bị thiếu canxi không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn ảnh hưởng tới thai nhi.

nguy hại khi không bổ sung đủ canxi cho bà bầu

Khi nhu cầu canxi cho bà bầu không được đáp ứng theo khuyến nghị có thể khiến mẹ bầu luôn mệt mỏi, uể oải, đau nhức xương khớp…

  • Ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ bầu: Gặp các tình trạng chuột rút thường xuyên, tê chân, mất ngủ; cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, uể oải; sâu răng, đau nhức răng; mỏi xương khớp, đau lưng, loãng xương khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh…
  • Ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi: Chậm mọc răng, chậm phát triển, chậm lớn (ngay cả giai đoạn dậy thì), sinh ra bị còi xương bẩm sinh, mắc chứng khò khè bẩm sinh, biến dạng xương…

2. Thừa canxi ở bà bầu

Tương tự thiếu canxi, việc bổ sung canxi cho cơ thể quá liều cũng dẫn đến nhiều hậu quả không mong muốn. Theo đó, khi mẹ bổ sung canxi vượt quá ngưỡng quy định sẽ:

  • Ảnh hưởng đến thai nhi: Có thể bị kém phát triển, tăng canxi máu, thóp đóng sớm khi chào đời, xương hàm bị biến dạng (hàm rộng và nhô ra trước), bánh nhau tăng độ canxi hóa, sự trao đổi chất giữa mẹ bầu và thai nhi suy giảm…
  • Ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ bầu: Luôn trong tình trạng táo bón, đau đầu, mệt mỏi biếng ăn, khát nước thường xuyên, nguy cơ sỏi đường tiết niệu (sỏi thận) tăng cao…

Những lưu ý khi bổ sung canxi cho phụ nữ có thai

Việc bổ sung canxi cho bà bầu là quan trọng và cần thiết để đảm bảo sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, để tránh bổ sung quá liều gây ảnh hưởng sức khỏe khi bổ sung canxi bà bầu cần lưu ý những vấn đề dưới đây:

  • Nên đi kiểm tra tình trạng thừa – thiếu canxi của cơ thể trước khi bổ sung bằng thuốc. Việc kiểm tra tình trạng thừa – thiếu canxi của cơ thể sẽ giúp mẹ bổ sung lượng canxi phù hợp với nhu cầu canxi cho bà bầu.
  • Tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn/ liều lượng sử dụng của bác sĩ, không được tự ý tăng giảm liều lượng để tránh gây hại sức khỏe.
  • Để tránh khả năng hấp thu canxi của cơ thể bị giảm/ hoặc sự tương tác tiêu cực, mẹ bầu không nên uống thuốc sắt/ hoặc kẽm/ hoặc kháng sinh levothyroxin hay tetracycline (dùng để điều trị bệnh suy giáp) và canxi cùng lúc, nên uống mỗi loại cách nhau tối thiểu 2 tiếng đồng hồ. Đồng thời, cũng không nên uống canxi cùng thức uống/ thực phẩm như trà xanh, cacao, sôcôla…
  • Trong giai đoạn bổ sung canxi nên bổ sung thêm vitamin C để tăng hấp thu canxi của cơ thể. Bên cạnh đó, cũng cần đảm bảo cơ thể không bị thiếu hụt vitamin D để tăng hấp thụ canxi (khoảng 40%).
  • Thời điểm uống canxi tốt nhất nên vào buổi sáng, khoảng 1 tiếng đồng hồ sau khi ăn. Không nên uống thuốc bổ sung canxi vào buổi tối vì dễ gây lắng canxi dẫn đến sỏi thận hay ảnh hưởng đến giấc ngủ.
  • Mỗi lần bổ sung cơ thể chỉ hấp thu tối đa 500mg do đó mẹ bầu không nên uống hết canxi một lần, nên chia thành nhiều lần uống để có kết quả tốt nhất.
  • Những mẹ bầu mắc đái tháo đường (tiểu đường) thai kỳ, có các vấn đề về bệnh tim mạch, thừa cân – béo phì, huyết áp cao, có nguy cơ tiền sản giật… tốt nhất khi sử dụng thuốc bổ sung canxi cần có sự tư vấn/ hướng dẫn của bác sĩ không được tự ý sử dụng.
  • Cuối cùng cần lưu ý, bên cạnh việc uống thuốc canxi thì việc bổ sung canxi từ các thực phẩm tự nhiên (thông qua chế độ ăn uống hàng ngày khoa học) vẫn luôn an toàn và được khuyến khích nhé các mẹ bầu!

Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome ngoài các gói khám và điều trị các bệnh lý về dinh dưỡng, có liên quan đến dinh dưỡng còn cung cấp dịch vụ xét nghiệm vi chất như canxi, sắt, kẽm, vitamin A, vitamin nhóm B, vitamin C… với hệ thống máy móc trang thiết bị hiện đại.

Từ kết quả xét nghiệm, các bác sĩ sẽ kê đơn, hướng dẫn cách bổ sung canxi đúng cách, phù hợp với nhu cầu canxi của bà bầu nhằm đảm bảo hiệu quả, an toàn sức khỏe mẹ và sự tăng trưởng của con.

Bài viết đã cung cấp và giải đáp về nhu cầu canxi cho bà bầu, hướng dẫn bổ sung canxi cho bà bầu đúng cách cũng như nên bổ sung canxi cho bà bầu tháng thứ mấy… hy vọng có thể giúp các mẹ bầu bổ sung đúng và đạt hiệu quả như mong muốn.

5/5 - (1 bình chọn)
16:35 17/01/2023