Dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi: Những điều mẹ nhất định phải biết

Cố vấn chuyên môn
Chức Vụ: Cố vấn chuyên môn
Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng - Y học Vận động Nutrihome

Từ tháng thứ 4 trở đi, trẻ có sự phát triển vượt trội về thể chất, trí tuệ và các kỹ năng vận động. Vì vậy, bố mẹ cần chú trọng chế độ dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi để giúp trẻ phát triển toàn diện.

Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của TS.BS Đào Thị Yến Phi, Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch; Cố Vấn cao cấp, Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome.

Từ tháng thứ 4 trở đi trẻ sẽ đạt sự phát triển vượt trội về thể chất, trí não

Từ tháng thứ 4 trở đi trẻ sẽ đạt sự phát triển vượt trội về thể chất, trí não

 

TS.BS Đào Thị Yến Phi cho biết, ở giai đoạn 4 tháng tuổi, cân nặng của bé trai đạt trung bình từ 6,2 – 7,8kg và bé gái là 5,7 – 7,3kg. Chiều cao của bé trai đạt trung bình từ 61,8 – 66cm và bé gái là 59,9 – 64,3cm. 

Bắt đầu từ tháng thứ 4 trở đi, trẻ sẽ có sự phát triển vượt trội về thể chất và trí não, do đó, bố mẹ nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi phù hợp để hỗ trợ bé tăng trưởng và phát triển tốt nhất.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi

Với trẻ bú sữa mẹ

Với trẻ 4 tháng tuổi, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chủ yếu và cần thiết cho sự tăng trưởng, phát triển thể chất và trí não của bé. Trong sữa mẹ có chứa các acid amin thiết yếu để tạo dựng tế bào, men tiêu hóa đặc biệt giúp hỗ trợ  tiêu hóa nhanh hơn, chất sắt đế tạo huyết cầu tố, các  kháng thể giúp trẻ chống lại các bệnh nhiễm trùng… Do đó, trẻ 4 tháng tuổi bú sữa mẹ hoàn toàn sẽ tăng sức đề kháng, ít ốm đau, bệnh tật, giảm thiểu tỷ lệ tử vong. 

Để biết sữa mẹ có đầy đủ các vi chất dinh dưỡng cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển của trẻ hay, Nutrihome có hệ thống máy phân tích thành phần sữa mẹ thế hệ mới giúp kiểm tra, đánh giá chính xác năng lượng, độ đặc và các thành phần cơ bản trong sữa mẹ như chất béo, chất đạm, đường lactose, chất khoáng, nước, kẽm, sắt và canxi… Trên cơ sở đó, các chuyên gia dinh dưỡng của Nutrihome sẽ xây dựng thực đơn phù hợp cho mẹ sau sinh để đảm bảo nguồn sữa dồi dào, đầy đủ dưỡng chất, cho trẻ một khởi đầu toàn diện.

Theo khảo sát tình trạng dinh dưỡng trẻ em Đông Nam Á, 80% trẻ em Việt Nam dưới 2 tháng tuổi bị thiếu sắt. Nếu không bổ sung sắt kịp thời trẻ có nguy cơ thiếu máu, ảnh hưởng đến sự phát triển trí não và thể chất trong tương lai.

Theo khảo sát của Viện Dinh Dưỡng Việt Nam, 45% trẻ em dưới 12 tháng tuổi bị thiếu máu thiếu sắt.Nếu không bổ sung sắt kịp thời sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển trí não và thể chất trong tương lai..

Để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho bé 4 tháng tuổi, mẹ nên bổ sung cân bằng đủ 4 nhóm chất đạm, bột đường, chất béo, vitamin và khoáng chất, đặc biệt vitamin B6, B12, khoáng chất sắt, canxi trong chế độ ăn uống hàng ngày. Ngoài ra, mẹ cũng nên uống sữa bổ sung để có nguồn sữa chất lượng hơn.

Lưu ý: Trong thời gian cho con bú, mẹ không nên ăn những thức ăn như tỏi, su su, măng… vì có thể làm cho sữa mẹ đổi mùi bé sẽ không bú. Và trong quá trình cho con bú nêu bắt buộc phải uống thuốc, mẹ cần hết sức thận trọng, chỉ uống theo toa bác sĩ.

Dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi tốt nhất đến từ sữa mẹ

Dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi tốt nhất đến từ sữa mẹ

Với trẻ bú sữa công thức

Nếu mẹ không đủ sữa cho bé bú, hoặc vì lý do nào đó không thể cho bé bú mẹ, có thể thay thế bằng sữa công thức để đảm bảo nhu cầu năng lượng cần thiết cho trẻ 4 tháng tuổi. 

Trong sữa công thức chứa nhiều vitamin và khoáng chất gần với sữa mẹ nên có thể dùng thay thế cho trẻ trong trường hợp mẹ không đủ sữa cho bé bú. Ngoài ra, sữa công thức còn được bổ sung thêm vitamin D, giúp trẻ tăng trưởng chiều cao và tránh bệnh còi xương.

Tuy nhiên, khi cho trẻ bú sữa công thức mẹ nên chú ý đến nhãn mác, cách pha sữa cho trẻ 4 tháng tuổi cũng như liều lượng hợp lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Bởi nếu pha quá nhiều hoặc quá ít, quá loãng hay quá đậm đặc đều không đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi cũng như ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe trẻ.

Lưu ý khi cho trẻ 4 tháng tuổi bú sữa công thức: Mẹ nên chú ý vệ sinh núm vú, bình sữa thật sạch sẽ, vì đó là môi trường lý tưởng cho các loại vi trùng, vi khuẩn sinh sôi phát triển. Mỗi lần trẻ bú xong mẹ nên rửa sạch bình ngay và trụng nước sôi bình, núm vú trước khi pha cữ sữa kế tiếp.

Để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe, sau khi trẻ bú xong mẹ nên vệ sinh bình sữa, núm vú cho trẻ thật sạch sẽ

Để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe, sau khi trẻ bú xong mẹ nên vệ sinh bình sữa, núm vú cho trẻ thật sạch sẽ

Có nên bổ sung dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi bằng chế độ ăn dặm? 

Ở trẻ 4 tháng tuổi, hệ tiêu hóa bắt đầu tiết ra enzym tiêu hóa chất bột đường. Lúc này, chức năng tiêu hóa của trẻ dần hoàn thiện, thể tích dạ dày cũng tăng lên, cơ thể trẻ đã có thể tiêu hóa, hấp thu các thức ăn khác ngoài sữa. 

Dù vậy, để đảm bảo cho trẻ phát triển khỏe mạnh và toàn diện, TS.BS Đào Thị Yến Phi khuyến cáo, chế độ dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi vẫn chỉ nên là bú sữa mẹ hoặc sữa công thức. Từ 6 tháng tuổi mới nên cho trẻ ăn những thức ăn khác ngoài sữa, những thức ăn này còn được gọi là thức ăn dặm. 

Để nhận biết trẻ đã sẵn sàng ăn dặm, bố mẹ có thể dựa vào những dấu hiệu sau:

  • Cân nặng của trẻ tăng gấp 2 lần so với cân nặng lúc mới sinh, ít nhất trẻ đạt 6kg.
  • Dù số lần bú trong ngày tăng lên từ 8 – 10 lần, trẻ bú sữa mẹ/sữa công thức với lượng 1000ml nhưng vẫn thường xuyên thấy đói, quấy khóc, và hay mút tay.
  • Trẻ biết ngồi dựa, ưỡn ngực, biết quay đầu, cúi về phía trước hoặc ngửa ra sau biểu thị muốn ăn.
  • Nhìn thấy người khác ăn, trẻ tỏ ra thích thú, biết với tay nắm thìa, giằng lấy thức ăn và cho tay vào miệng.
  • Nếu bố mẹ cho thức ăn vào miệng trẻ, trẻ nếm thử, liếm và nuốt, rồi cười.

Nếu trẻ có những dấu hiệu trên chứng tỏ trẻ đã sẵn sàng ăn dặm và bố mẹ có thể yên tâm cho trẻ ăn. Việc ăn dặm ở trẻ lúc này chỉ nhằm mục đích cho trẻ nếm thử các món ăn. Lượng ăn dặm lúc đầu chỉ nên rất ít, từ 1 – 2 thìa, sau đó mới dần tăng lên. Thức ăn chủ yếu ở dạng bột lỏng, nhuyễn. Trước tiên nên cho trẻ ăn bột ngũ cốc, bột rau củ, hoa quả nghiền, dần dần mới cho trẻ ăn lòng đỏ trứng gà, bột cá, bột thịt gà, bột thịt lợn, bột thịt bò…

Chế độ ăn dặm bột sữa dành cho trẻ bước đầu làm quen với việc ăn dặm

Chế độ ăn dặm bột sữa dành cho trẻ bước đầu làm quen với việc ăn dặm

Bố mẹ cần lưu ý, tuyệt đối không được ép con ăn dặm quá sớm dù chỉ là nước hoa quả nghiền cho trẻ 4 tháng tuổi, vì lúc này hệ tiêu hóa của trẻ còn khá non nớt, trẻ dễ bị đầy bụng, khó tiêu, biếng ăn, biếng bú, lâu dài có nguy cơ bị thiếu hụt chất dinh dưỡng, dẫn đến trẻ bị suy dinh dưỡng, chậm lớn.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi cực kỳ quan trọng vừa giúp bé tăng trưởng tốt vừa bảo vệ hệ tiêu hóa, các chức năng gan của trẻ và phát triển. Do đó, giai đoạn này, mẹ tuyệt đối không cho trẻ ăn dặm sớm. Tuy nhiên, nếu vẫn còn thắc mắc về việc trẻ 4 tháng nếu chỉ uống sữa thì có đảm bảo đủ dinh dưỡng để phát triển, mẹ có thể đặt lịch khám, tư vấn tại Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng – Y học vận động Nutrihome. Tại đây, với hệ thống máy học hiện đại (máy phân tích thành phần sữa mẹ, máy xét nghiệm vi chất…) các chuyên gia có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán nếu cần thiết, trên cơ sở đó sẽ tư vấn cách bổ sung dinh dưỡng đầy đủ giúp bé tăng trưởng và phát triển tối ưu.