Bé chậm tăng cân: Nguyên nhân và cách khắc phục

Cố vấn chuyên môn
Chức Vụ: Giám đốc Y khoa miền Bắc
Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng - Y học Vận động Nutrihome

Theo chuyên gia dinh dưỡng, để khắc phục triệt để tình trạng bé chậm tăng cân thì cần tìm ra nguyên nhân và xử trí kịp thời. Nếu trẻ chậm tăng cân hoặc trẻ không tăng cân, ba mẹ hãy xem bé rơi vào trường hợp nào dưới đây và khắc phục nhé!

Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của TTND.PGS.TS.BS Lê Bạch Mai – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia; Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome.

 

Bé tăng cân chậm hay bé không tăng cân

Bé tăng cân chậm hay bé không tăng cân có thể dẫn tới nhiều hệ lụy sức khỏe, do đó bố mẹ không nên chủ quan

 

Cùng với chiều cao, cân nặng được xem là một trong những chỉ số để đánh giá sự phát triển của trẻ có bình thường không. Vì vậy, nếu trẻ chậm tăng cân, đặc biệt trong thời gian dài, đây là dấu hiệu cảnh báo cơ thể trẻ bị thiếu hụt dinh dưỡng hoặc trẻ mắc phải bệnh lý liên quan cần can thiệp kịp thời. Nếu không, có thể dẫn tới trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi, hệ thống miễn dịch bị suy giảm, chậm phát triển trí não…

 

Nguyên nhân bé chậm tăng cân và các yếu tố nguy cơ

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai cho biết, tùy theo độ tuổi sẽ có những nguyên nhân trẻ chậm tăng cân khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là:

Chất và lượng sữa không phù hợp

  • Với trẻ bú sữa mẹ: Mẹ ít sữa, bị mất sữa hoặc sữa không đủ dinh dưỡng do chế độ ăn uống kiêng khem quá mức, cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, căng thẳng… Hoặc mẹ cho trẻ bú không đủ lượng sữa theo khuyến nghị và cho trẻ bú không đúng cách.
  • Với trẻ bú sữa công thức: Mẹ chọn loại sữa không phù hợp với độ tuổi hoặc khẩu vị khiến trẻ lười bú, bú ít so với khuyến nghị. Hoặc mẹ pha sữa quá loãng chưa đủ cung cấp năng lượng và dinh dưỡng cần thiết mà cơ thể cần. Hoặc mẹ pha sữa quá đặc gây ảnh hưởng tới hệ tiêu hóa khiến trẻ không hấp thu được dưỡng chất để phát triển.

Mẹ mắc sai lầm khi chế biến thực phẩm, cho trẻ ăn uống

  • Cho trẻ ăn quá nhiều đạm: Đây là sai lầm nhiều mẹ mắc phải vì cho rằng ăn nhiều thực phẩm giàu protein sẽ tốt cho trẻ chậm tăng cân. Nhưng điều này lại vô tình khiến trẻ trở nên biếng ăn, chưa kể còn ảnh hưởng đến gan và thận do phải làm việc quá sức.
  • Lạm dụng nước hầm xương, thịt để nấu cháo, chế biến món ăn cho trẻ (không cho con ăn cả “xác” thực phẩm) vì nghĩ rằng loại nước này giàu dinh dưỡng, tốt cho trẻ. Thực chất, nước hầm xương chứa rất ít dưỡng chất.

 

Cho trẻ ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm cũng có thể khiến trẻ chậm tăng cân

Cho trẻ ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm cũng có thể khiến trẻ chậm tăng cân

 

Trẻ mắc các vấn đề bệnh lý

  • Bệnh về đường tiêu hóa: Bé chậm tăng cân do mắc các vấn đề về đường tiêu hóa như rối loạn tiêu hóa, táo bón, cơ thể kém hấp thu, hay nôn trớ, trào ngược dạ dày…
  • Bị nhiễm ký sinh trùng: Giun, sán sống ký sinh trong đường ruột và hút hết mọi dưỡng chất trẻ ăn vào.

Ngoài nguyên nhân bé chậm tăng cân kể trên, PGS.TS.BS Lê Bạch Mai cũng đưa ra một số yếu tố nguy cơ khiến trẻ tăng cân chậm như: trẻ sinh non (dưới 37 tuần), trẻ mắc các bệnh lý về tim mạch, thiếu máu…

 

Độ tuổi nào bé chậm tăng cân hay bé không tăng cân được xem là dấu hiệu cảnh báo?

Trẻ ở độ tuổi 1 – 3 tuổi được xem là giai đoạn vàng phát triển. Bởi lẽ, các chỉ số như chiều cao, cân nặng, trí não phụ thuộc rất lớn vào 3 năm đầu đời. Các nhà khoa học đã chứng minh, chiều cao của trẻ ở độ tuổi trưởng thành sẽ gấp đôi chiều cao lúc 2 tuổi. Ví dụ: 2 tuổi trẻ cao 80cm thì khi trưởng thành trẻ sẽ cao khoảng 160cm.

Do đó, giai đoạn 1 – 3 tuổi trẻ cần được chăm sóc tốt nhất về dinh dưỡng để phát triển thế chất, trí não. Việc bé chậm tăng cân giai đoạn này nếu không có biện pháp khắc phục, can thiệp sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới quá trình phát triển toàn diện của trẻ trong tương lai.

 

Nhận biết trẻ chậm tăng cân bằng cách nào?

Tình trạng trẻ chậm tăng cân hoặc trẻ không tăng cân được xác định trong khoảng thời gian 3 tháng liên tục. Mẹ có thể tham khảo bảng chiều cao cân nặng chuẩn của trẻ theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bằng cách tự cân cho trẻ tại nhà hoặc đưa trẻ đi khám sức khỏe định kỳ.

Ngoài ra, tình trạng chậm tăng cân của trẻ còn biểu hiện qua việc trẻ thường xuyên mệt mỏi, lười bú, biếng ăn, da xanh xao, tay chân gầy guộc…

Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome cung cấp dịch vụ đặc biệt: “KHÁM, TƯ VẤN VÀ ĐIỀU TRỊ TOÀN DIỆN GIÚP TRẺ NHẸ CÂN TĂNG CÂN NHANH CHÓNG, AN TOÀN, HIỆU QUẢ”. Theo đó, mẹ có thể đặt lịch khám dinh dưỡng với các chuyên gia hàng đầu Việt Nam tại Nutrihome để tìm ra nguyên nhân chính xác cho tình trạng bé tăng cân chậm. Từ đó, các chuyên gia sẽ lên phác đồ điều trị phù hợp với tình trạng của trẻ, xây dựng thực đơn khoa học kết hợp các bài tập vận động giúp trẻ cải thiện cân nặng an toàn, hiệu quả.

 

Cách khắc phục tình trạng bé không tăng cân

Nếu nguyên nhân bé chậm tăng cân được xác định do sữa mẹ thiếu dinh dưỡng hoặc do mẹ cho trẻ bú không đúng cách thì cần cải thiện. Theo đó, mẹ nên xây dựng chế độ ăn hợp lý sau sinh. Mẹ có thể đến Nutrihome để tiến hành xét nghiệm thành phần dinh dưỡng trong sữa mẹ nhằm biết sữa mẹ đang thiếu thừa dưỡng chất gì, có đủ lượng sữa hay không. Sau đó, các bác sĩ sẽ tư vấn cho mẹ chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Những tuần đầu sau sinh, mẹ nên cho trẻ bú đều đặn cách 2 – 3 tiếng/lần nhằm đảm bảo đủ dinh dưỡng cho trẻ phát triển.

Với trẻ bú sữa công thức, cần chú ý lựa chọn loại sữa phù hợp với độ tuổi và khẩu vị để kích thích trẻ bú, hấp thu dưỡng chất tốt hơn. 

Với trẻ ăn dặm, mẹ nên xây dựng thực đơn đa dạng các loại thực phẩm, bên cạnh đó cần chú ý cách chế biến món ăn tránh mất tối đa dưỡng chất cũng như bổ sung lượng chất béo cần thiết cho trẻ trong mỗi bữa ăn. Tránh ép bé ăn quá nhiều so với nhu cầu cơ thể cần hoặc quát mắng khiến bé sợ ăn.

Tăng cường vận động thể chất cho các bé lớn tuổi, ví dụ vui chơi tập luyện khoảng 30 phút/ngày, cũng là cách giúp kích thích trẻ ăn ngon hơn, nhiều hơn.

Cuối cùng, để giải quyết tình trạng bé chậm tăng cân hay trẻ không tăng cân, ngoài tuân thủ những hướng dẫn trên mẹ có thể tham khảo thêm các cách giúp bé tăng cân được chuyên gia tư vấn để cải thiện cân nặng của trẻ nhanh chóng, hiệu quả. 

Chúc mẹ thành công, chúc bé sớm đạt được cân nặng mong muốn!