Vì sao cần bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy?

Cố vấn chuyên môn
Chức Vụ: Bác sĩ Trưởng
Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng - Y học Vận động Nutrihome miền Bắc

Tiêu chảy là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khoẻ nếu không được điều trị kịp thời. Có rất nhiều ba mẹ thắc mắc vì sao nên bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy? Bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy như thế nào là đúng cách? Hãy cùng Nutrihome tìm hiểu nhé!

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi TS.BS Phạm Thị Thu Hương, Nguyên Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế, Viện Dinh dưỡng Quốc gia; Bác sĩ Trưởng Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng – Y học Vận động NutriHome.

Tiêu chảy là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong ở trẻ em, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Ước tính hàng năm có đến 1,3 tỷ lượt trẻ em dưới 5 tuổi mắc bệnh tiêu chảy, 4 triệu trẻ tử vong vì bệnh này. Có khoảng 80% trường hợp tử vong do tiêu chảy xảy ra ở nhóm trẻ dưới 2 tuổi, đỉnh cao nhất là 6-24 tháng tuổi.

 

Tiêu chảy - nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong ở trẻ

Tiêu chảy – nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong ở trẻ và nhiều ba mẹ thắc mắc cần bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy như thế nào

Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh tiêu chảy ở trẻ?

Bệnh tiêu chảy ở trẻ là tình trạng đi phân lỏng bất thường 3 lần trở lên trong vòng 24 giờ. Quan sát kỹ tính chất lỏng của phân để hiểu rõ hơn về tình trạng của trẻ, nếu trẻ đi ngoài nhiều lần nhưng phân bình thường, không có tính chất lỏng thì không phải tiêu chảy. Dựa vào tiến triển bệnh mà tiêu chảy được chia thành tiêu chảy cấp tính và tiêu chảy kéo dài.

Tiêu chảy cấp tính là hiện tượng tiêu chảy đột ngột, kéo dài trong thời gian ngắn, khoảng vài ngày. Tiêu chảy kéo dài thường kéo dài hơn 14 ngày. Thống kê tình trạng tiêu chảy ở trẻ em, hơn 80% là tiêu chảy cấp tính.

Tình trạng tiêu chảy ở trẻ xảy ra do rất nhiều nguyên nhân, có thể kể đến như:

  • Thức ăn của trẻ bị ô nhiễm, nước uống của trẻ không sạch do không được đun sôi, hoặc đã đun sôi nhưng để quá lâu. Người chế biến thức ăn cho trẻ không đảm bảo vệ sinh, không thực hiện rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn và cho trẻ ăn.
  • Trẻ nhỏ tháng bị thiếu sữa mẹ hoặc trẻ bị cai sữa sớm, trẻ phải ăn các thức ăn không phù hợp với độ tuổi của trẻ.
  • Bình sữa cho trẻ bú không được vệ sinh tốt. Thống kê cho thấy, tỷ lệ trẻ bú bình bị tiêu chảy cao gấp 10 lần so với những trẻ khác.
  • Đối với trẻ 6-12 tháng tuổi, giai đoạn này kháng thể thụ động từ mẹ truyền sang trẻ giảm trong khi kháng thể chủ động chưa hoàn thiện. Trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm, trẻ ham vận động, khám phá thế giới xung quanh nên dễ bị các mầm bệnh tấn công.
  • Hệ miễn dịch trẻ suy giảm sau khi mắc các bệnh lý như sởi, quai bị, thủy đậu,…
  • Trẻ bị suy dinh dưỡng, thiếu kẽm dễ mắc các bệnh tiêu chảy hơn, và khi mắc bệnh thường kéo dài hơn so với các trẻ khác.

Trẻ suy dinh dưỡng và thiếu kẽm khi mắc bệnh tiêu chảy thường sẽ bị kéo dài và nguy hiểm

Trẻ suy dinh dưỡng và thiếu kẽm khi mắc bệnh tiêu chảy thường sẽ bị kéo dài và nguy hiểm hơn so với trẻ bình thường

Bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy có ý nghĩa gì?

Thống kê thực tế tại Việt Nam, khoảng 30-40% trẻ em dưới 1 tuổi mắc bệnh tiêu chảy bị thiếu kẽm. Do đó, kẽm được khuyến cáo là một chất dinh dưỡng quan trọng đối với cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Kẽm có vai trò quan trọng giúp tăng cường khả năng miễn dịch, giúp cơ thể trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh. Bên cạnh đó, kẽm giúp hệ tiêu hóa trẻ hoàn thiện, khôi phục quá trình hấp thu bình thường sau giai đoạn rối loạn do bị tiêu chảy, tăng cảm giác ngon miệng ở trẻ, trẻ thích ăn hơn… Do vậy, việc bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy là hết sức cần thiết. 

Tài liệu “Hướng dẫn xử trí tiêu chảy ở trẻ em” (2009) của Bộ Y tế chỉ ra rằng, ngoài việc bù nước điện giải Oresol bằng đường uống thì việc bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy trong quá trình điều trị là vô cùng quan trọng. Kẽm là một vi chất quan trọng cho sức khỏe, cho sự phát triển và hệ thống miễn dịch của trẻ em. Khi trẻ tiêu chảy được bổ sung kẽm sẽ làm giảm thời gian tiêu chảy, giảm số lượng nước trong phân, giảm số lần đi ngoài, giảm mức độ nặng so với những trẻ bị tiêu chảy không được bổ sung kẽm.

“Trẻ em bị tiêu chảy sẽ bị thiếu hụt một lượng kẽm vốn cần thiết cho cơ thể, do đó bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy có ý nghĩa trong việc khôi phục sức khỏe trẻ, rút ngắn thời gian điều trị bệnh và mức độ ảnh hưởng do tiêu chảy gây ra. Đồng thời, bổ sung kẽm còn giúp tăng cường sức đề kháng cho trẻ, ngăn ngừa các đợt tiêu chảy về sau”, TS.BS Phạm Thị Thu Hương cho biết.

Bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy đúng cách

Một trong những việc làm giúp trẻ nhanh hồi phục, giảm ảnh hưởng và các biến chứng của bệnh tiêu chảy đó là: bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Chế độ dinh dưỡng khoa học, đúng cách có thể thúc đẩy quá trình hồi phục niêm mạc ruột, khôi phục chức năng tủy và các cơ quan hệ tiêu hóa, giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng, nhanh chóng hồi phục.

BS Phạm Thị Thu Hương khuyến cáo, mặc dù trong thời gian trẻ tiêu chảy, quá trình hấp thu thức ăn có thể giảm so với bình thường, nhưng lượng hấp thu qua ruột vẫn được khoảng 60%. Do đó, bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy qua khẩu phần ăn cần được thực hiện đầy đủ, không nên bắt trẻ nhịn, kiêng khem. Việc này sẽ giúp trọng lượng cơ thể trẻ sẽ tiếp tục tăng với tốc độ gần như bình thường. Nếu chế độ dinh dưỡng không đáp ứng đủ nhu cầu cơ thể trẻ, trẻ có thể bị sụt cân, lâu ngày có thể dẫn đến trẻ bị suy dinh dưỡng.

Cho trẻ bú mẹ bình thường là một cách bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy hiệu quả, an toàn

Cho trẻ bú mẹ bình thường là một cách bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy hiệu quả, an toàn

Bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy như thế nào mới đúng cách luôn là vấn đề được đông đảo cha mẹ quan tâm. Tùy theo lứa tuổi và chế độ ăn của trẻ trước khi bị tiêu chảy mà cha mẹ nên có chế độ ăn uống thích hợp. 

  • Đối với trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi đang bú mẹ: Tiếp tục cho trẻ bú mẹ bình thường và tăng số lần bú. Nếu trẻ không đủ lượng sữa cung cấp cho trẻ thì có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ về các giải pháp bổ sung.
  • Đối với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên: Ngoài sữa mẹ và sữa thay thế như trên, cha mẹ cần bổ sung cho trẻ các thức ăn giàu kẽm như tôm đồng, hàu, lươn, gan lợn,…; các thức ăn giàu dinh dưỡng khác như thịt nạc, cá nạc, trứng, sữa,…; thêm một ít dầu, mỡ để tăng năng lượng khẩu phần ăn. Thức ăn cần được nấu mềm hơn, kĩ hơn và nấu loãng hơn bình thường. Nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ để trẻ dễ tiêu hóa và hấp thụ.
  • Bên cạnh đó, cha mẹ nên cho trẻ ăn thêm các loại quả chín hoặc nước hoa quả như chuối, cam, xoài, đu đủ,… để tăng lượng kali, beta, carotene, vitamin C,… cho trẻ.

Cần lưu ý, ngoài bổ sung từ thực phẩm, trẻ bị tiêu chảy cần được uống kẽm theo đúng khuyến cáo của Bộ Y Tế dưới sự tư vấn và chỉ định của bác sĩ.

Để có thể chuẩn xác việc bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy như thế nào, liều lượng bao nhiêu và bằng cách nào, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế, trung tâm dinh dưỡng uy tín để thăm khám và được hướng dẫn thực hiện đúng cách. 

Hiện nay, Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome là địa chỉ cậy để thăm khám, tư vấn và điều trị mọi vấn đề, bệnh lý dinh dưỡng cho trẻ một cách khoa học, toàn diện. Tại đây, đội ngũ bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng đầu ngành giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm sẽ trực tiếp thăm khám và tư vấn cho ba mẹ các cách bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy hiệu quả, an toàn, giúp trẻ mau hồi phục và phát triển toàn diện.